Technologie a finanse dla JST
Jak stwierdził Michał Jaros, duże znaczenie ma podpisane podczas Forum porozumienie pomiędzy Rządowym Centrum Bezpieczeństwa i Związkiem Banków Polskich, bo łączy system bezpieczeństwa państwa, system finansowy i struktury samorządowe we wspólny ekosystem odporności. To sygnał, że działamy razem, żeby przygotować się na wyzwania przyszłości.
Musi postępować cyfryzacja jednostek samorządu terytorialnego i Ministerstwo będzie dążyć do tego, żeby jak najwięcej spraw można było załatwić z własnego domu, przy pomocy komputera, a nie w urzędzie.
Innowacyjne samorządy to nie tylko wygoda dla mieszkańców, ale też niższe koszty ich funkcjonowania. JST stoją w tym roku przed wieloma wyzwaniami, ale także szansami, a najważniejsze kierunki podejmowanych inwestycji dotyczą infrastruktury cyfrowej i technologicznej.
Współpraca z sektorem bankowym jest dla JST jest istotna dla procesu unowocześniania samorządów. Polskie banki komercyjne i spółdzielcze są bardzo nowoczesnymi instytucjami i przenoszą swój know-how na klientów, w tym również samorządowych. Długoterminowa współpraca samorządów z bankami to nie tylko kwestia kredytów, ale strategicznego partnerstwa prorozwojowego.
Michał Jaros mówił także o nowej strategii rozwoju przemysłu obronnego, dokumencie przygotowywanym w Ministerstwie Rozwoju i Technologii. W tej nowej strategii JST i usługi komunalne mają swoje ważne miejsce.
Czytaj także: Od stabilności do odporności – czy system finansowania JST nadąża za nowymi wyzwaniami?
„Backup danych a stabilność finansowa instytucji – niewidzialny, ale kluczowy element”
Tak zatytułowane było wystąpienie Mateusza Małeckiego, Head of Account Executive w firmie Xopero Software.
Ekspert zwrócił uwagę, że backup danych może stać się ostatnim poziomem zabezpieczenia dla firmy. Jednak nie każdy backup wystarczy, a spotyka się jeszcze zapisane kluczowe dane po prostu na pendrive.
Podał przykład głośnego w minionym roku ataku ransomware na brytyjską firmę Jaguar Land Rover. Konsekwencje tego ataku to np. straty na poziomie 50 mln funtów tygodniowo, realne zagrożenie dla płynności finansowej i długofalowe zakłócenia operacyjne oraz konieczność ograniczenia zatrudnienia lub czasu pracy. W wyniku ataku firma musiała wysłać część z ponad 30 tys. swoich pracowników na przymusowe urlopy lub skierować do pracy zdalnej.
Jak wynika z badań, 1 zł zainwestowany w backup przekłada się na 4 zł oszczędności w przypadku wystąpienia problemów.
Mateusz Małecki podkreślił, że Polska w 2025 roku była najczęściej atakowanym przez ransomware krajem. Jak podał, firma Xopero Software dostarcza od 16 lat rozwiązania związane m.in. systemami backupu i bezpieczeństwa. W ofercie ma rozwiązania sprzętowe i softwarowe, w tym backup odporny na ransomware.
Płatności bezgotówkowe i transformacja technologiczna JST
Panel dyskusyjny prowadził red. nacz. Marcin Przybylski z Serwisu Samorządowego PAP a uczestniczyli w nim:
Tomasz Misiak, wiceprezes zarządu Fundacji Polska Bezgotówkowa; Radosław Szewczak, dyrektor Departamentu Sektora Publicznego w Banku Citi Handlowym; dr Grzegorz Kubalski, zastępca dyrektora Biura Związku Powiatów Polskich, członek Komisji Wspólnej Rządu i Samorządu Terytorialnego; dr Marek Ignor, prezes Ogólnopolskiego Stowarzyszenia Regionalnych Funduszy Rozwoju; Wojciech Pantkowski, wiceprezes zarządu KIR i Wojciech Cybul, członek zarządu w Klaster Dual Use.
Red. Marcin Przybylski, rozpoczynając debatę, przypomniał, że obecnie w ciągu roku wykonano ponad 10 mln płatności cyfrowych w sektorze publicznym. Działa w nim kilkanaście tysięcy aktywnych terminali do płatności bezgotówkowych w urzędach i już 150 samorządów korzysta z e-płatności dostępnych w aplikacji mObywatel.
Jak stwierdził Tomasz Misiak, płatności bezgotówkowe są elementem szerszej strategii rozwoju państwa. W ramach przygotowywanej strategii do 2035 r. założono, że 100% płatności w JST będzie prowadzonych bezgotówkowo.
Przez 8 lat funkcjonowania Fundacji pomogła ona zainstalować ponad 720 tys. terminali z tego 20 tys. stanowią terminale zainstalowane w samorządach i urzędach.
Podkreślił, że dzięki takim rozwiązaniom jak mObywatel, w którym jest też zaszyta opcja realizacji płatności, wyprzedzamy rozwiązania, które funkcjonują np. w krajach Europy Zachodniej.
Radosław Szewczak zwrócił uwagę, że mieszkaniec musi być zadowolony z tego, że kiedy przyjdzie do urzędu, to załatwi swoją sprawę „od ręki” i dokona płatności natychmiast.
Zauważył, że nie wszyscy urzędnicy chcą korzystać z terminali, nawet jeśli są one dostępne. Wynika to z tego, że taki terminal należy rozliczyć na koniec dnia. Urzędnik czuje się odpowiedzialny za pobraną opłatę i musi ją gdzieś zaksięgować.
Bank Citi Handlowy po sprzedaży swojej części detalicznej oferuje coraz więcej usług cyfrowych swoim klientom takim jak np. JST. Jedno z najnowszych rozwiązań pozwala aby klient w urzędzie sam mógł wykonać płatność np. w kolejkomacie z funkcją opłatomatu. W takiej sytuacji urzędnik za rozliczenie płatności nie będzie już odpowiadał.
Cyfryzacja, system pobierania opłat – doświadczenia klientów i urzędników samorządowych
Jak mówił dr Grzegorz Kubalski, jeśli chodzi o pobieranie opłat, to samorządy chcą je pozyskiwać możliwie szybko. Też zależy im, żeby obywatel wynosił dobre doświadczenia z wizyty w urzędzie lub aby nawet nie musiał do niego przychodzić.
Samorządom zależy także na tym, żeby koszt obsługi poszczególnych opłat był relatywnie niewielki. Zwrócił uwagę, że opłaty za czynności urzędowe nie były zmieniane w naszym kraju od wielu lat.
W niektórych przypadkach koszt obsługi pobrania danej opłaty zaczyna być porównywalny z samą opłatą. Tu jest właśnie miejsce dla rozwiązań informatycznych dzięki, którym można to robić szybciej i po niższych kosztach.
Dr Marek Ignor przypomniał, że Regionalne Fundusze Rozwoju zajmują się finansowaniem głównie sektora MŚP, ale także JST za pomocą instrumentów finansowych. Udzielają pożyczek, poręczeń, inwestują kapitałowo w start-upy. To narzędzia samorządów województw, które inwestują w firmy mieszkańców prowadzących działalność gospodarczą, ale też w JST na poziomie gmin.
Firmy oczekują szybkich decyzji dotyczących wsparcia i tu pomagają narzędzia związane z cyfryzacją. Choć Fundusze nie są bankami, to w dużej mierze działają, wykorzystując podstawowe zasady znane z sektora finansowego. Korzystają też z systemów centralnych np. takich jak Biura Informacji Gospodarczej, które pozwalają im ocenić klienta.
Były też pomysły, żeby Fundusze stały się regionalnymi bankami. Jak stwierdził, zarządzają one łącznie kwotą 11 mld zł z perspektywą ok. 20 mld zł — to już duże środki, które stale rosną.
Jak mówił Wojciech Pantkowski, KIR współpracuje z JST choćby w zakresie systemu płatności online. Np. ponad 2 tys. urzędów używa systemu Paybynet, który umożliwia regulowanie online opłat administracyjnych i generowanie Elektronicznego Poświadczenia Opłaty. KIR współpracuje też z urzędami w zakresie podpisów kwalifikowanych.
Stopień cyfryzacji JST będzie rósł. Prowadzone są prace nad e-rejestracją samochodów w wydziałach komunikacji, wchodzi obieg cyfrowy dokumentów. Dlatego trzeba zwrócić uwagę na to, jak ta cyfryzacja jest zabezpieczona. Ważne są również kwestie związane z edukacją obywateli i ew. wykluczeniem cyfrowym.
Dual Use – jak stwierdził Wojciech Cybul – to klaster skupiający firmy technologiczne na potrzeby JST. Przede wszystkim związane z ochroną infrastruktury krytycznej, ludności, czyli wszystkiego, co jest związane z bezpieczeństwem funkcjonowania na terenie samorządu.
Mówił również o technologiach „dual use”, czyli np. o tym, że druk 3D wykorzystany może być także do wytworzenia części zamiennych dla infrastruktury krytycznej w przypadku zakłócenia ich dostaw w sytuacji kryzysowej. Wspomniał o wykorzystaniu technologii takich jak np. Edge AI i platformy bezzałogowe.
