Rynek roszczeń pod lupą bankowców i organizacji konsumenckich
7 października 2026 roku w siedzibie Polskiej Agencji Prasowej spotkali się bankowcy, przedstawiciele organizacji konsumenckich, administracji publicznej i środowiska naukowego, aby porozmawiać o rozwoju rynku obsługi, finansowania i nabywania roszczeń przeciw bankom.
Dyskusja dotyczyła konsekwencji tego zjawiska dla konsumentów, wymiaru sprawiedliwości oraz bezpieczeństwa rynku finansowego.
Punktem wyjścia był raport „Third-party funding w dochodzeniu roszczeń przeciw bankom – mechanizmy działania podmiotów trzecich, koszty społeczne i skutki dla stabilności finansowej”, przygotowany przez zespół badawczy pod redakcją prof. UW dr. hab. Sławomira Żółtka i prof. UW dr. hab. Krzysztofa Koźmińskiego.
Opracowanie powstało na zlecenie Programu Analityczno-Badawczego Fundacji Warszawski Instytut Bankowości, w ramach współpracy Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego ze Związkiem Banków Polskich.
Konsument wobec profesjonalnego nabywcy roszczeń
Prezentując wnioski raportu, prof. Krzysztof Koźmiński przypomniał, że w latach 2020–2025 do polskich sądów wniesiono ponad pół miliona spraw frankowych. Zwrócił też uwagę na rozwój postępowań dotyczących sankcji kredytu darmowego oraz kredytów opartych na WIBOR.
Finansowanie sporów przez podmioty trzecie może obniżać koszty wejścia konsumenta na drogę sądową. Jednocześnie sprzedaż wierzytelności wiąże się z przekazaniem kontroli nad roszczeniem jego nabywcy i wymaga świadomej oceny skutków prawnych oraz ekonomicznych.
– Klient przestaje być stroną sporu, a kontrolę nad roszczeniem przejmuje jego nabywca, ale zobowiązanie wobec banku oraz ryzyko roszczenia zwrotnego zostają przy kliencie.
Pojawia się również ryzyko związane z niepełną informacją o wartości wierzytelności, nieprzejrzystymi wynagrodzeniami czy ograniczeniami zawierania ugód – podkreślił prof. Krzysztof Koźmiński.
Przejrzyste umowy i skuteczniejsze egzekwowanie prawa
Dr Tadeusz Białek, prezes Związku Banków Polskich, podkreślił potrzebę skutecznego egzekwowania przepisów chroniących zbiorowe interesy konsumentów.
Wskazał również na konieczność zmian dotyczących cesji wierzytelności oraz ograniczenia zjawiska forum shoppingu, czyli celowego wybierania sądu ze względu na korzystną dla powoda linię orzeczniczą.
– Kancelarie odszkodowawcze manipulują klientami, obiecując profity, a faktycznie pracują na własny rachunek, a nie na rzecz klienta. Mają bardzo nietransparentne procedury działania i niekorzystne warunki umów.
Umowy zawierają klauzule abuzywne, a klienci nie mają świadomości jakie roszczenia sprzedają i za ile. Często też nie wiedzą, że przegrana w procesie oznacza dla nich realne koszty – powiedział prezes ZBP.
Dr Aneta Wiewiórowska-Domagalska, pełnomocniczka ministra sprawiedliwości do spraw ochrony praw konsumenta, zaznaczyła, że w przypadku naruszeń opisanych w raporcie istotnym problemem jest niewystarczające wykorzystanie istniejących instrumentów prawnych.
Jej zdaniem większe zaangażowanie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pomogłoby eliminować nieprawidłowości. Zwróciła także uwagę na sytuację osób z mniejszymi roszczeniami, których obsługa może nie być opłacalna dla komercyjnych pośredników.
Potrzebę ustanowienia przejrzystych standardów działania branży podkreślił również Ziemowit Bagłajewski, członek zarządu Fundacji Forum Konsumentów i były zastępca Rzecznika Finansowego.
– Nie mam wątpliwości, że stosowane przez niektóre z tych podmiotów agresywne metody pozyskiwania klientów nie odpowiadają takim standardom, co dodatkowo przemawia za potrzebą ich ustanowienia – zaznaczył.
Czytaj także: Ochrona konsumenta nie może prowadzić do jego bezpodstawnego wzbogacenia się
Dostęp do pomocy i konsekwencje dla rynku finansowego
Monika Kosińska-Pyter, prezes Federacji Konsumentów, wskazała na postępowania przedstawicielskie jako możliwą przeciwwagę dla modelu cesyjnego.
Zwróciła również uwagę na reklamy części kancelarii specjalizujących się w sprawach dotyczących sankcji kredytu darmowego, które mogą wprowadzać konsumentów w błąd i narażać ich na koszty.
Cezary Stypułkowski, prezes Banku Pekao S.A., mówił o wpływie ryzyka prawnego na działalność banków i dostępność finansowania.
W jego ocenie konieczność zabezpieczania się przed tym ryzykiem prowadzi także do komplikowania umów, utrudniając klientom ich zrozumienie.
Uczestnicy debaty różnili się w ocenie zakresu potrzebnych zmian, ale zgodzili się co do celu: większej przejrzystości rynku i skuteczniejszej ochrony konsumentów przed nadużyciami pośredników, przy zachowaniu możliwości dochodzenia zasadnych roszczeń.
Pełny raport „Third-party funding w dochodzeniu roszczeń przeciw bankom – mechanizmy działania podmiotów trzecich, koszty społeczne i skutki dla stabilności finansowej”
