Ochrona konsumenta nie może prowadzić do jego bezpodstawnego wzbogacenia się
Jak wykazywali dr Tadeusz Białek, prezes ZBP i Agnieszka Wachnicka, wiceprezeska ZBP – wszystkie ostatnie orzeczenia TSUE łączy stanowisko sędziów Trybunału, którzy uważają, że przepisy o ochronie konsumentów nie mają zapewniać konsumentom zysku, lecz prowadzić do kształtowania odpowiedniego poziomu ich ochrony na rynku.
16 kwietnia br. TSUE wydał 3 wyroki w sprawach CHF dot. przedawnienia roszczeń banków. W każdej ze spraw TSUE wskazywał jednoznacznie, że obowiązek zwrotu świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy ma charakter wzajemny.
Ochrona praw zagwarantowanych przez porządek prawny Unii Europejskiej nie może prowadzić do bezpodstawnego wzbogacenia konsumenta. W praktyce oznacza to brak skrajnie niesprawiedliwych wyroków, w których część klientów mogłaby uzyskać „darmowe mieszkania”.
Jednocześnie TSUE potwierdził, że kontrpozwy banków są w pełni uzasadnione.
Czytaj także: ZBP o najnowszych rozstrzygnięciach TSUE>>>
Nie ma podstaw do SKD
Natomiast TSUE w wyroku z 23 kwietnia 2026 roku orzekł, że nie można naliczać odsetek od kredytowanych kosztów, ale nie potwierdził, że pobieranie odsetek prowadzi do zastosowania Sankcji Kredytu Darmowego.
Naliczenie odsetek od kosztów kredytu nie stanowi naruszenia obowiązków informacyjnych, a zatem nie ma podstaw do zastosowania SKD. Co bardzo istotne, zgodnie z polskimi przepisami zastosowanie sankcji możliwe jest jedynie wtedy, gdy naruszone są ściśle określone obowiązki informacyjne.
Trybunał przyznał, że choć bank nie może naliczać odsetek bezpośrednio od kredytowanych kosztów, to jednak wprost przesądził prawo banku do rekompensaty tych kosztów poprzez proporcjonalnie wyższe oprocentowanie wypłaconej kwoty kredytu.
Czytaj także: TSUE nie otwiera drogi do zastosowania sankcji kredytu darmowego>>>
Sądy reagują na instrumentalne wykorzystywanie przepisów o ochronie konsumentów przez kancelarie odszkodowawcze
Dr Tadeusz Białek podkreślił podczas konferencji prasowej, że obserwowane w Polsce ostatnio zjawisko prób instrumentalizacji, nadużywania ochrony konsumenckiej w celach, które nie mają nic wspólnego z ochroną konsumentów, spotyka się z reakcją sądów.
Przypomniał, że kancelarie prawne nabywają od konsumentów roszczenia wobec banków za 10-15% ich wartości i próbują przed sądami dochodzić 100% wartości roszczenia.
Jak wskazał – prawie 60% wszystkich spraw w sądach z tytułu sankcji kredytu darmowego, które się toczą przed polskim sądami dotyczy roszczeń, których właścicielem są kancelarie prawne, a nie konsumenci.
W jego opinii to jest jaskrawy przykład nadużywania systemu ochrony konsumenckiej i jej instrumentalizacji.
„Sądy coraz częściej zaczynają dostrzegać to zjawisko. Kilka dni temu zapadł kolejny wyrok sądu, który odmówił możliwości dochodzenia przez kancelarię odszkodowawczą roszczenia konsumenckiego po jego nabyciu przez tę kancelarię” – podkreślił dr Tadeusz Białek.
