Szybki Monitoring NBP: inwestycje rosną, ale firmy wciąż ostrożnie sięgają po kredyt

Wysokie tempo inwestycji, ale ożywienie pozostaje nierównomierne

W pierwszym kwartale 2026 r. realne nakłady na środki trwałe średnich i dużych przedsiębiorstw niefinansowych wzrosły o 8,7% r/r, a więc w takim samym tempie jak w IV kw. 2025 roku.

Był to kolejny kwartał wyraźnego wzrostu aktywności inwestycyjnej, jednak zmieniła się jej struktura. Dynamika inwestycji przedsiębiorstw publicznych przyspieszyła do 18,1% r/r z 9,9% r/r kwartał wcześniej.

Szczególnie wysokie pozostały nakłady sektora samorządowego, wspierane napływem środków unijnych. W sektorze prywatnym tempo wzrostu inwestycji zmniejszyło się natomiast do 6,9% r/r z 9,4% r/r.

Spowolnienie było widoczne zarówno w przedsiębiorstwach prywatnych krajowych – z 8,6% do 7,4% r/r – jak i w firmach z kapitałem zagranicznym, gdzie dynamika obniżyła się z 9,9% do 6,2% r/r.

Inwestycje zwiększały się we wszystkich głównych sektorach gospodarki. Najsilniejsze przyspieszenie odnotowano w transporcie, gdzie nakłady wzrosły aż o 46,9% r/r, wobec zaledwie 0,5% r/r w poprzednim kwartale. Wynikało to przede wszystkim z dużych inwestycji podmiotów publicznych w środki transportu.

Po raz pierwszy od dwóch lat wzrosły również inwestycje w przetwórstwie przemysłowym – o 6,3% r/r, wobec spadku o 1,4% r/r w IV kw. 2025 r. Ożywienie objęło między innymi producentów dóbr zaopatrzeniowych i trwałych dóbr konsumpcyjnych.

W usługach nakłady nadal rosły stosunkowo szybko, o 10,7% r/r, choć wyraźnie wolniej niż kwartał wcześniej, gdy ich dynamika wynosiła 23%. W budownictwie, po trzech latach dwucyfrowych wzrostów, tempo zwiększania inwestycji osłabło do 3,9% r/r.

Zmieniła się także sytuacja przedsiębiorstw według wielkości. W dużych firmach dynamika inwestycji przyspieszyła z 7,8% do 9,1% r/r.

W sektorze MŚP pozostała wysoka, ale obniżyła się z 17,6% do 8,2% r/r. Jednocześnie mediana nominalnej dynamiki inwestycji przeciętnego przedsiębiorstwa ponownie przyjęła wartość ujemną. Oznacza to, że wysoki wzrost zagregowanych nakładów jest w znacznym stopniu generowany przez grupę największych inwestorów.

Pewnym sygnałem ostrożności jest także wartość nowo rozpoczynanych projektów. W pierwszym kwartale 2026 r. była ona nominalnie o 21,6% niższa niż przed rokiem i osiągnęła najniższy poziom od dekady.

NBP zastrzega jednak, że wynik ten mógł być częściowo konsekwencją niekorzystnych warunków pogodowych, utrudniających rozpoczynanie prac budowlanych.

Nie zmienia to faktu, że bieżący wzrost nakładów opiera się przede wszystkim na realizacji już rozpoczętych przedsięwzięć, a nie na podejmowaniu nowych projektów.

Czytaj także: Polska gospodarka relatywnie odporna na rosnące napięcia geopolityczne w opinii MFW

Lepsze plany na najbliższy kwartał, ostrożniejsze spojrzenie w dalszą przyszłość

W porównaniu z kwietniową edycją Monitoringu wyraźnie poprawiły się krótkookresowe nastroje inwestycyjne. Wskaźnik optymizmu inwestycyjnego OPTIN wzrósł w II kw. 2026 roku do 37,0% z 35,8% i znalazł się powyżej wieloletniej średniej wynoszącej 35,4%.

Zwiększył się zarówno udział przedsiębiorstw zamierzających kontynuować rozpoczęte inwestycje – z 94,2% do 95,3% – jak i odsetek firm planujących rozpoczęcie nowego projektu w kolejnym kwartale. Ten ostatni wzrósł z 21,1% do 22,3%, przekraczając wieloletnią średnią na poziomie 21,7%.

Saldo prognoz zmiany skali inwestycji w perspektywie kwartału zwiększyło się natomiast z 2,7 do 4,1 pkt proc.

Oznacza to odwrócenie tendencji widocznej w poprzednim wydaniu Monitoringu. W kwietniu optymizm inwestycyjny pozostawał zasadniczo stabilny, a udział przedsiębiorstw planujących nowe projekty zmniejszył się.

Obecnie firmy częściej deklarują zarówno kontynuowanie dotychczasowych przedsięwzięć, jak i rozpoczynanie nowych inwestycji.

Wyk. 1. Wskaźnik kwartalny nowych inwestycji (%, s.a., ważenie wielkością zatrudnienia):

Poprawa planów krótkoterminowych nie przełożyła się jednak na bardziej optymistyczne oceny całego najbliższego roku. Udział firm planujących rozpoczęcie nowych inwestycji w perspektywie rocznej obniżył się z 32,2% do 31,5%, pozostając poniżej wieloletniej średniej wynoszącej 32,7%.

Saldo prognoz zmiany nakładów w tym horyzoncie spadło z 7,6 do 6,8 pkt proc., a więc do poziomu zbliżonego do historycznej średniej.

Nadal bardzo duże zróżnicowanie występuje między sektorami własności. OPTIN w przedsiębiorstwach publicznych osiągnął rekordowe 63,5%, wobec 57,1% w poprzednim kwartale i wieloletniej średniej wynoszącej 53,5%.

W sektorze prywatnym krajowym plany pozostały zbliżone do wieloletnich norm.

Najbardziej optymistyczne plany wzrostu nakładów formułowały przedsiębiorstwa transportowe. Korzystne prognozy przedstawiały również firmy usługowe i budowlane.

Najsłabsze pozostawały oceny przedsiębiorstw przemysłowych oraz handlowych.

Kredyty rosną, ale mniej firm ubiega się o finansowanie

Obraz finansowania bankowego jest niejednoznaczny. Z jednej strony statystyka bankowa NBP pokazuje wyraźne przyspieszenie dynamiki kredytów dla przedsiębiorstw. Na koniec marca 2026 roku ich wartość była o 12,4% wyższa niż rok wcześniej, wobec wzrostu o 8,9% na koniec 2025 roku.

Dynamika kredytów inwestycyjnych zwiększyła się z 10,1% do 12,5% r/r, a kredytów bieżących – z 7,2% do 12,1% r/r.

Z drugiej strony wyniki ankiety wskazują na niewielki spadek zainteresowania przedsiębiorstw nowym finansowaniem. W II kw. 2026 roku o kredyt ubiegało się 12,4% firm, wobec 12,6% w poprzednim kwartale.

Zmniejszył się przede wszystkim odsetek przedsiębiorstw poszukujących kredytu na działalność bieżącą – z 7,6% do 7,0%. Wśród inwestorów zainteresowanie finansowaniem bankowym pozostało niemal niezmienione i wyniosło 16,4%.

Jednocześnie nieznacznie pogorszyła się dostępność kredytu. Udział zaakceptowanych wniosków zmniejszył się z 85,5% do 84,5%. Najsilniejszy spadek odnotowano wśród przedsiębiorstw publicznych – z 82,9% do 74,7% – oraz w budownictwie, gdzie wskaźnik akceptacji obniżył się z 85,2% do 71,3%.

Poprawę dostępności zadeklarowały natomiast między innymi przedsiębiorstwa usługowe.

W przypadku kredytów przeznaczonych na inwestycje odsetek zaakceptowanych wniosków spadł z 86,7% do 85,2%. Wśród firm finansujących kredytem działalność bieżącą wzrósł natomiast z 80,4% do 82,2%.

Najczęstszym powodem odmowy udzielenia finansowania był brak zdolności kredytowej, wskazywany w 52,4% przypadków.

Brak odpowiednich zabezpieczeń odpowiadał za 27,3% odmów.

Wyk. 2. Odsetek przedsiębiorstw ubiegających się o kredyt i udział zaakceptowanych wniosków (w %, s.a.):

Pomimo niewielkiego pogorszenia dostępności, jakość obsługi kredytów pozostała bardzo wysoka. Terminowe regulowanie zobowiązań wobec banków deklarowało 95,5% przedsiębiorstw, a więc więcej niż wynosi wieloletnia mediana – 94,4%.