Polskie banki zainteresowane udziałem w finansowaniu i obsłudze projektów odbudowy Ukrainy

Związek Banków Polskich, w związku z Ukraine Recovery Conference 2026 w Gdańsku, przeprowadził okresowe badanie opinii polskich banków dotyczące aktualnego zainteresowania udziałem w procesach biznesowych związanych z odbudową Ukrainy.

Badanie objęło dwie odrębne grupy: banki komercyjne oraz banki spółdzielcze.

Ankieta została skierowana do banków działających w Polsce, w tym do największych banków komercyjnych, banków średniej wielkości i specjalistycznych, banków zrzeszających bankowość spółdzielczą oraz banków spółdzielczych.

Odpowiedzi udzieliło 141 banków, reprezentujących łącznie ponad 67% udziału rynku ważonego aktywami.

Najważniejsze wnioski z badania ZBP

• Zainteresowanie sektora: banki reprezentujące ponad 60% sektora bankowego w Polsce ważonego aktywami są zainteresowane udziałem w finansowaniu i obsłudze projektów odbudowy Ukrainy.

• Warunkiem większej skali jest skuteczny podział ryzyka: banki wskazują, że prywatny kapitał może zostać uruchomiony na większą skalę tylko przy skutecznym podziale ryzyka pomiędzy sektor publiczny, międzynarodowe instytucje finansowe oraz banki komercyjne.

• Głównym impulsem są oczekiwania klientów biznesowych: w części badania dotyczącej banków komercyjnych 100% respondentów odpowiadających na pytanie o popyt ze strony klientów potwierdziło, że ich klienci są zainteresowani udziałem w procesach związanych z odbudową Ukrainy. Najczęściej są to polskie firmy, a także podmioty mieszane i konsorcja międzynarodowe. Banki postrzegają odbudowę przede wszystkim jako szansę dla przedsiębiorstw zdolnych do realizacji projektów infrastrukturalnych, transportowych, energetycznych oraz związanych z modernizacją gospodarki.

Z perspektywy sektora bankowego odbudowa Ukrainy nie jest wyłącznie kwestią dostępności środków finansowych. Kluczowe znaczenie ma stworzenie architektury finansowania, która ograniczy ryzyka wojenne, prawne, administracyjne i kapitałowe. Bez efektywnych instrumentów de-riskingu, gwarancji, ubezpieczeń oraz wsparcia instytucji publicznych prywatny kapitał będzie angażował się ostrożnie i selektywnie.

Dr Tadeusz Białek, prezes Związku Banków Polskich, podkreśla, że udział polskiego sektora bankowego w odbudowie Ukrainy może stać się ważnym elementem długoterminowej stabilizacji gospodarczej regionu, ale wymaga wspólnego działania państwa, banków, przedsiębiorców oraz instytucji międzynarodowych.

„Polskie banki i ich klienci widzą potencjał udziału w odbudowie Ukrainy. Aby ten potencjał przełożył się na realne finansowanie projektów, konieczne są stabilne ramy prawne, skuteczna redukcja ryzyka i partnerska współpraca instytucjonalna.

Banki są gotowe wspierać klientów, finansować projekty, uczestniczyć w konsorcjach i dostarczać gwarancji, ale skala tego zaangażowania będzie zależeć od jakości mechanizmów współdzielenia ryzyka z instytucjami publicznymi” – zaznacza dr Tadeusz Białek.

Czytaj także: Ukraine Recovery Conference, Gdańsk 2026: BGK będzie współpracować z instytucjami rozwoju Ukrainy

I. Banki komercyjne – wzrost zainteresowanie udziałem w procesach biznesowych związanych z odbudową Ukrainy

Banki komercyjne uczestniczące w badaniu reprezentują ponad 65% aktywów polskiego sektora bankowego. 92% z nich zadeklarowało zainteresowanie udziałem w procesach biznesowych związanych z odbudową Ukrainy, a pozostałe 8% uzależniło możliwość zaangażowania się od zakończenia wojny. Najczęściej wskazywanym powodem zainteresowania są oczekiwania klientów (82% wskazań). Długoterminową perspektywę zysku oraz zaproszenie władz publicznych wskazało po 55% respondentów.

• Popyt ze strony klientów. 100% respondentów odpowiadających na to pytanie potwierdziło zainteresowanie klientów. Podmioty polskie wskazało 100% badanych, podmioty mieszane – 64%, a podmioty ukraińskie – 27%.

• Preferowane formy zaangażowania. Najczęściej wskazywane formy to kredyty inwestycyjne i obrotowe – po 91% wskazań, finansowanie importera i gwarancje bankowe – po 82%, finansowanie kapitałowe klienta – 64% oraz udział w konsorcjum – 55%. Banki widzą więc swoją rolę przede wszystkim jako dostawcy finansowania, płynności i zabezpieczeń.

• Bariery. Najczęściej wskazywano praktyki ukraińskich instytucji publicznych, w tym ryzyko korupcji oraz bariery prawne – po 64% wskazań. Kolejne ograniczenia to bariery administracyjne – 55%, niedostateczne wsparcie zewnętrzne mitygujące ryzyko – 45% oraz ryzyko nieakceptowalne nawet przy wsparciu zewnętrznym – 36%.

• Mechanizmy redukcji ryzyka i działania publiczne. Za najważniejsze instrumenty banki uznają mechanizmy ograniczające ryzyko wojenne oraz gwarancje dla finansowania eksportu i inwestycji – po 91%, a także ubezpieczenia należności eksportowych – 82%. Najważniejszym oczekiwanym działaniem instytucji publicznych jest utworzenie funduszu de-riskingu wojennego – 91%, uzupełnionego o gwarancje portfelowe BGK i zwiększenie poziomu ochrony w produktach KUKE – po 82% wskazań.

• Sektory i dodatkowe wsparcie. Największy potencjał banki komercyjne widzą w infrastrukturze – 91%, transporcie i energetyce – po 82%, a następnie w sektorze MŚP – 55%, technologiach cyfrowych i cyberbezpieczeństwie – 45% oraz rolnictwie – 36%. Poza instrumentami finansowymi banki oczekują analiz rynkowych – 64%, a także doradztwa w zakresie prawa ukraińskiego i szkoleń – po 45%.

Jako najważniejsze oczekiwane rezultaty URC Gdańsk respondenci wskazywali: utworzenie funduszu de-riskingu wojennego, zwiększenie roli banków komercyjnych w procesach odbudowy, uproszczenie procedur dla projektów transgranicznych oraz rozwój partnerstw z międzynarodowymi instytucjami finansowymi.

II. Banki spółdzielcze – ostrożne zainteresowanie i kluczowa rola zrzeszeń bs

Wyniki części dotyczącej banków spółdzielczych pokazują znacznie ostrożniejsze podejście. Zainteresowanie udziałem w procesach odbudowy deklaruje 19% banków-respondentów, 38% nie jest obecnie zainteresowanych, a 42% nie potrafi jeszcze jednoznacznie ocenić swojego stanowiska.

Oznacza to, że potencjał zaangażowania istnieje, ale jego uruchomienie będzie zależeć od prostych instrumentów, wsparcia banków zrzeszających oraz większej przewidywalności prawnej i regulacyjnej.

• Motywacje. Najczęściej wskazywanym motywem jest możliwość współpracy w ramach zrzeszenia lub grupy banków – 35% wskazań. Długoterminową perspektywę zysku wskazało 28% respondentów, a oczekiwania klientów – 16%.

• Preferowane formy zaangażowania. Najczęściej wskazywane jest współfinansowanie w konsorcjum z bankiem zrzeszającym lub innym bankiem – 45%. Kolejne formy to kredyty obrotowe – 44%, kredyty inwestycyjne – 41% oraz obsługa rozliczeń – 26%. Wyniki potwierdzają, że bankowość spółdzielcza postrzega swoją rolę głównie przez pryzmat finansowania klientów i udziału we wspólnych przedsięwzięciach.

• Bariery i niepewność. Spośród banków, które odpowiedziały na pytanie o występowanie barier, 18% je identyfikuje, 6% nie dostrzega barier, a 76% nie potrafi jeszcze ich jednoznacznie ocenić. Najczęściej wskazywane ograniczenia to ryzyko wojenne i polityczne oraz brak wystarczających instrumentów gwarancyjnych lub ubezpieczeniowych – po 40%, wymogi compliance, AML i sankcyjne – 34%, niepewność prawno-regulacyjna – 33% oraz brak wiedzy o dostępnych programach wsparcia – 31%.

• Mechanizmy redukcji ryzyka. Największe znaczenie ma współfinansowanie z bankiem zrzeszającym lub międzynarodową instytucją finansową – 38%. W dalszej kolejności wskazywano gwarancje portfelowe dla finansowania eksportu i inwestycji – 35%, gwarancje indywidualne lub kontraktowe – 33% oraz mechanizmy ograniczające ryzyko wojenne – 32%.

• Oczekiwania wobec instytucji publicznych. Banki spółdzielcze oczekują przede wszystkim prostych gwarancji portfelowych dostępnych również dla tego segmentu – 49%, koordynacji programów z bankami zrzeszającymi i ZBP – 46% oraz jasnych wytycznych prawnych, sankcyjnych, AML i podatkowych – 38%. Utworzenie mechanizmu de-riskingu ryzyka wojennego wskazało 22% respondentów.

• Sektory o największym potencjale. Zdecydowanie najczęściej wskazywano budownictwo i materiały budowlane – 61%. Kolejne obszary to transport i logistyka – 34%, infrastruktura lokalna i komunalna – 29% oraz rolnictwo i przetwórstwo rolno-spożywcze – 25%.

Odbudowa Ukrainy: szczególnie ważne będzie mocne włączenie IFI – jak EBRD, EIB czy IFC

„Polskie banki wskazują, że skuteczna odbudowa Ukrainy będzie wymagała połączenia kilku elementów: kapitału prywatnego, gwarancji publicznych, ubezpieczeń, udziału międzynarodowych instytucji finansowych, przejrzystego katalogu projektów oraz stabilnych ram prawnych.

Szczególnie ważne będzie mocne włączenie IFI – jak EBRD, EIB czy IFC – które mogą pełnić rolę katalizatorów finansowania i budowy zaufania inwestorów” – podkreśla Arkadiusz Lewicki, autor badania, koordynator obszaru ds. udziału banków w procesach biznesowych związanych z odbudową Ukrainy oraz przedstawiciel sektora bankowego w Radzie ds. Współpracy z Ukrainą przy KPRM.

W ocenie ZBP polski sektor bankowy może odegrać istotną rolę w finansowaniu, obsłudze transakcyjnej i wspieraniu przedsiębiorstw zaangażowanych w odbudowę Ukrainy.

Wyniki pokazują jednocześnie dwie różne ścieżki zaangażowania: banki komercyjne deklarują gotowość do bezpośredniego finansowania, udzielania gwarancji i udziału w konsorcjach, natomiast banki spółdzielcze widzą potencjał przede wszystkim we współfinansowaniu z bankami zrzeszającymi oraz obsłudze klientów z sektorów lokalnych.

Warunkiem przejścia od deklaracji do większej skali działania pozostaje szybkie uruchomienie mechanizmów współdzielenia ryzyka, łączących środki publiczne, finansowanie międzynarodowe i kapitał prywatny.