Debata PAP Biznes o reformie wskaźników referencyjnych
„Jesteśmy w decydującej fazie reformy, mamy wybrany docelowy wskaźnik referencyjny POLSTR, po bardzo szeroko zakrojonych dwóch turach konsultacji. Jest to jeden z najlepiej przekonsultowanych publicznie wskaźników w podobnych reformach, które były prowadzone w innych państwach.
Jesteśmy w ważnym momencie na osi czasowej reformy, jaką jest decyzja o uporządkowanej likwidacji, która wyznaczyła termin możliwości funkcjonowania WIBOR jako wskaźnika w dotychczasowych umowach do końca 2036 r. i określiła kwestię okresu przejściowego, czyli możliwości funkcjonowania wskaźnika WIBOR w nowych umowach do końca 2026 roku” – powiedział prezes Związku Banków Polskich i jednocześnie przewodniczący Komitetu Sterującego Narodowej Grupy Roboczej (KS NGR) ds. reformy wskaźników dr Tadeusz Białek.
Dodał, że sektor finansowy jest w fazie daleko zaawansowanych przygotowań do produkcji instrumentów finansowych w oparciu o nowy wskaźnik. Pierwsze produkty pojawiły się już na rynku, ale prawdziwe przyspieszenie ma nastąpić po wakacjach.
Banki wprowadzają produkty oparte na POLSTR
Dr Tadeusz Białek zakłada, że ze strony największych banków od września ’26 zaczną pojawiać się produkty finansowe oparte o POLSTR, zapewne w pierwszym rzędzie dla przedsiębiorców.
„Do końca tego roku, czyli okresu przejściowego, banki będą wprowadzały produkty oparte na POLSTR równolegle z dotychczasową ofertą na podstawie WIBOR-u, natomiast od początku 2027 roku finansowanie ma bazować już tylko na nowych rozwiązaniach i banki będą gotowe” – powiedział ekspert.
Zwrócił uwagę, że nie we wszystkich segmentach rynku zmiana będzie równie widoczna.
„W kredytach konsumenckich wskaźniki referencyjne mają mniejsze znaczenie, to już dziś najczęściej kredyty oparte o stałą stopę.
Znacznie istotniejszym polem wdrożenia POLSTR będą produkty dla przedsiębiorstw oraz kredyty hipoteczne, gdzie także jednak zaczyna już przeważać oprocentowanie oparte o okresowo stałą stopę. Naturalnie ważnym obszarem dla nowego wskaźnika będą też obligacje i instrumenty pochodne” – zauważył dr Tadeusz Białek.
Zaznaczył, że sektor chce w pełni wykorzystać ostatnie cztery miesiące okresu przejściowego do końca 2026 r, aby od przyszłego roku produkcja nowych produktów była oparta wyłącznie o nowy wskaźnik POLSTR, zgodnie z mapą drogową reformy i warunkami decyzji uporządkowanej likwidacji WIBOR.
Konieczność reformy wskaźników referencyjnych
Wiceminister finansów Jurand Drop wskazał, że w Polsce odchodzi się od wskaźników referencyjnych starszego typu, takich jak WIBOR, gdyż takie są trendy światowe, m.in. w zakresie przejrzystości nowych typów wskaźników.
„Widzimy, że dla rynku finansowego bardziej właściwym wskaźnikiem, który powinien być stosowany, jest wskaźnik oparty o rzeczywiście wykonane transakcje, to są w skrócie wskaźniki typu RFR (należy do nich POLSTR).
Widzimy to w zaleceniach organizacji międzynarodowych, w praktyce państw europejskich i pozaeuropejskich, gdzie wszyscy są w wyniku zmian technologicznych w procesie przechodzenia na nowoczesny typ wskaźnika, który lepiej odwzorowuje rynek i jest bardziej transparentnie stanowiony, tzn. odwzorowuje rzeczywiście zaistniałe transakcje, a nie tylko deklaracje, wobec czego ma szereg pozytywnych cech” – wskazał Jurand Drop.
„W samej reformie wskaźników istotne jest, że nie narzucamy stosowania konkretnych rozwiązań dla podmiotów, które chcą emitować instrumenty finansowe oparte o wskaźniki. Rynek nadal może korzystać również z innych dopuszczalnych rozwiązań” – dodał.
WIBOR w nowych produktach tylko do końca 2026 roku
Aleksandra Bluj, prezes GPW Benchmark, spółki, która jest licencjonowanym administratorem wskaźników referencyjnych WIBOR i POLSTR, zwróciła uwagę, że metody wyliczania WIBOR i POLSTR są doprecyzowane, solidne i odporne na manipulację zwłaszcza z punktu widzenia obowiązków po stronie podmiotów przekazujących dane, co jest podstawą do ustalania wskaźników.
„Doprecyzowywaliśmy metodę WIBOR tak, aby ją zabezpieczyć. Poczuliśmy się na tyle bezpiecznie i pewnie, aby podjąć krytyczną, nieodwracalną z punktu widzenia administratora, decyzję o tym, że wchodzimy w fazę wygaszania zastosowania WIBOR w nowych produktach finansowych, z okresem przejściowym do końca roku.
Wskazujemy, że ścieżka Polski w stronę nowego typu wskaźnika referencyjnego zaczyna się już teraz. Przygotowujemy się do tego i zaczynamy produkować nowe instrumenty finansowe” – dodała.
Czytaj także: Co reforma WIBOR oznacza dla sektora finansowego?
Znaczenie pilotażowej emisji SPW z POLSTR w listopadzie ‘25
Przewodniczący KS NGR dr Tadeusz Białek zwrócił uwagę, że trwające emisje obligacji zmiennokuponowych przez Skarb Państwa opartych o POLSTR uwiarygodniają całą reformę dla wszystkich odbiorców, nie tylko krajowych, ale także zewnętrznych.
Wiceminister finansów Jurand Drop wskazał, że z punktu widzenia jego resortu decydującym momentem w reformie była pilotażowa emisja SPW z POLSTR jeszcze w listopadzie 2025, która o miesiąc wyprzedziła terminy z Mapy Drogowej.
Po pilotażowej emisji obligacji Skarbu Państwa jesienią 2025 r. resort finansów regularnie emituje papiery oparte na POLSTR, a wartość ich portfela sięgnęła 60 mld zł.
Sprzedaż instrumentów skarbowych z oprocentowaniem opartym o WIBOR Ministerstwo zakończyło w marcu 2026 roku. Obecnie wszystkie obligacje hurtowe o zmiennym oprocentowaniu emituje w oparciu o POLSTR.
„Skarb Państwa stał się tym samym jednym z pierwszych dużych uczestników rynku, który w praktyce przeszedł na nowy standard. Nie zamierzamy emitować już na WIBOR” – powiedział.
POLSTR przeszedł pozytywną weryfikację ze strony rynku
Dyrektor Departamentu Badań i Nadzoru Regulacyjnego Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego Michał Kruszka zwrócił uwagę, że w przypadku emisji obligacji przez Bank Gospodarstwa Krajowego opartych o POLSTR rynek sam wskazał, że preferuje ten wskaźnik.
„Inwestorzy zarówno na rynku pierwotnym, jak i wtórnym, są bardziej zainteresowani papierami Skarbu Państwa i BGK opartymi na nowym wskaźniku, niż o WIBOR.
To oznacza, że POLSTR przeszedł pozytywną weryfikację ze strony rynku” – powiedział Michał Kruszka.
„To jest najlepszy symptom przygotowania sektora do stosowania nowego wskaźnika” – dodał.
Michał Kruszka zauważył, że TFI systematycznie eliminują ze swoich statutów i benchmarków WIBOR, w to miejsce pojawia się POLSTR.
W jego ocenie, po tym jak Komisja Nadzoru Finansowego uznała POLSTR jako istotny wskaźnik referencyjny banki będą chętniej go stosować.
„POLSTR został w tym tygodniu wyznaczony przez KNF jako istotny wskaźnik referencyjny. POLSTR jest w pełni nadzorowany, pilnujemy standardów wyznaczania tego wskaźnika, prowadzimy działania nadzorcze dotyczące jakości danych” – powiedział Michał Kruszka.
POLSTR a mechanizm transmisji polityki pieniężnej
Członek zarządu Narodowego Banku Polskiego Artur Soboń zwrócił uwagę na różnice między wskaźnikiem WIBOR a POLSTR z punktu widzenia kształtowania się transmisji polityki pieniężnej.
Zaznaczył, że dla banku centralnego istotne jest w całym procesie, by dane przekazywane przez rynek na potrzeby wyliczania wskaźników były niepodważalne, prawidłowe i rzetelne.
„W przypadku WIBOR mamy wskaźnik, który jest skierowany do przodu, tzw. wskaźnik forward looking. W przypadku POLSTR mamy złożenie w tym indeksie przez jakiś okres/tenor faktycznego kształtowania się stopy Narodowego Banku Polskiego.
To oczywiście wpływa na mechanizm transmisji polityki pieniężnej. W przypadku WIBOR-u kluczowe są oczekiwania rynkowe, które powodują, że transmisja jest co do zasady niemal w momencie decyzji o wysokości stóp.
W przypadku POLSTR w zależności od przyjętego tenoru wskaźnika – czy to miesiąc, czy trzy miesiące – o tyle dłużej musimy czekać na faktyczne kształtowanie się wysokości stopy” – powiedział Artur Soboń.
„Natomiast z naszego punktu widzenia, niezależnie od tego, jaki był i będzie wskaźnik referencyjny, celem operacyjnym transmisji polityki pieniężnej była, jest i pozostaje stawka POLONIA (średnia oprocentowania niezabezpieczonych depozytów międzybankowych O/N wśród uczestników fixing stawki – PAP).
Warunkiem prawidłowości tej transmisji jest niepodważalność, prawidłowość, rzetelność danych przekazywanych przez rynek. I z tego punktu widzenia decyzja, w której współuczestniczymy jako Narodowy Bank Polski, o wskazaniu wskaźnika POLSTR jest gwarantem tego, że będziemy mieli całkowicie niepodważalne, wiarygodne, prawidłowe dane wyjściowe” – dodał.
Artur Soboń zadeklarował, że NBP dostosuje się do nowego standardu.
Kierunek zmian POLSTR i stawki POLONIA
Prezes GPW Benchmark Aleksandra Bluj zwróciła uwagę, że kierunek zmian POLSTR i stawki POLONIA jest dobrze skorelowany, również biorąc pod uwagę dane historyczne.
„POLSTR doskonale chodzi z POLONIĄ. Przygotowaliśmy historię preprodukcyjną, na podstawie wysokiej jakości danych, która pozwala się przygotować do stosowania nowego wskaźnika referencyjnego.
POLSTR i POLONIA, będąca celem operacyjnym banku centralnego, pozwalają nam stwierdzić, że jesteśmy w środowisku przewidywalnym, w którym czynności i nasze doświadczenie z polityką pieniężną wpisuje się w ramy stosowania nowego wskaźnika referencyjnego” – powiedziała Aleksandra Bluj.
Przeglądy wskaźników refeferencyjnych
GPW Benchmark będzie cyklicznie przeprowadzać przeglądy POLSTR i dostosowywać jego metodę opracowywania do zmieniającego się otoczenia rynkowego, jeżeli będzie taka potrzeba. Dostosowania metody mogą również objąć likwidowany WIBOR.
„Przeglądy odbywają się co roku, przegląd POLSTR odbędzie się niedługo. Najczęściej przeglądamy ostatni rok, ale niekiedy analizy są dłuższe, ponieważ badamy tendencje długoterminowe, np. do określenia niektórych parametrów metody badamy ostatnie 5 lat kształtowania się sytuacji na rynku finansowym.
Działamy zgodnie z prawem, działanie administratora jest funkcją wynikową unijnego rozporządzenia BMR (reguluje rynek wskaźników referencyjnych – PAP)” – wskazała Aleksandra Bluj.
Wyzwania związane z reformą wskaźników referencyjnych
Dla prezesa Związku Banków Polskich dr. Tadeusza Białka najważniejsze wyzwania związane z reformą to gotowość całego sektora rynku finansowego do przejścia na nowy wskaźnik od stycznia 2027 roku w nowych produktach, a także edukacja klientów.
„To jest istotny element prac Narodowej Grupy Roboczej. Mamy przygotowane materiały, sektor bankowy zaczął już informować klientów. Jest odpowiednia strona, jeśli chodzi o sektor bankowy i banki w Polsce z zakładką Narodowa Grupa Robocza. W najbliższych tygodniach zostanie uruchomiony oficjalny nośnik Narodowej Grupy Roboczej, gdzie wszystkie materiały edukacyjne dla klientów będą udostępnione” – dodał.
Dla NBP istotny będzie wynik procesu konsultacji rozwiązania ustawowego związanego z reformą wskaźników, zwłaszcza skala proponowanej w projekcie aneksacji obowiązujących umów ze wskaźnikiem WIBOR na inne formy wyliczania oprocentowania.
„Będziemy patrzeć w roku przyszłym – co jest kluczowe z punktu widzenia transmisji polityki pieniężnej – na skalę aneksowania umów. Będzie miało dla nas znaczenie, czy kredytobiorcy i banki będą potrafiły przesunąć nie tylko nową produkcję (instrumentów finansowych z nowym wskaźnikiem – PAP), ale także te umowy, które już obowiązują” – wskazał Artur Soboń.
W ocenie Michała Kruszki z UKNF obecny proces legislacyjny powinien prowadzić do tego, żeby jak najszybciej móc konwertować już istniejące umowy, przede wszystkim kredytu, w których był stosowany WIBOR na kredyty, które WIBOR już nie mają.
Wyjaśnił, że od 2027 roku banki mają przedstawiać klientom propozycje przejścia z WIBOR-u na nowy wskaźnik, ale decyzja o skorzystaniu z takiej oferty będzie należała do konsumenta.
„Ważne, żeby 2027 był pierwszym rokiem, gdzie już nie ma WIBOR w nowej ofercie umów i instrumentów finansowych” – wskazał Michał Kruszka.
Debatę moderował redaktor Piotr Rożek, PAP Biznes
