Czym różnią się wskaźniki RFR od –IBOR?

Najważniejszym ze wskaźników typu IBOR był LIBOR. Przed kryzysem, na rynku w Londynie, był ogłaszany na podstawie ofert banków po jakiej stawce są skłonne pożyczyć pieniądze, w jednej z pięciu głównych walut, i na który z siedmiu ustalonych terminów. Dlaczego trzeba było porzucić coś, co służyło jako miara wartości pieniądza przez dekady?

Ważne jest to, że LIBOR był punktem odniesienia do określenia oprocentowania instrumentów finansowych w funtach szterlingach, dolarach, frankach szwajcarskich, jenach i euro o wartości szacowanej w różnych okresach na 300-400 bilionów dolarów, czyli kilkukrotnie większej niż globalny PKB. To uświadamia tylko skalę podjętego wyzwania, jakim była reforma wskaźników referencyjnych.

Przez dziesięciolecia, na wzór LIBOR, na całym świecie powstały lokalne wskaźniki referencyjne. W Polsce od 1993 roku w transakcjach międzybankowych używany był WIBOR. Według obecnie obowiązującej Mapy Drogowej określonej przez Narodową Grupę Roboczą ds. reformy wskaźników referencyjnych, WIBOR ma być stopniowo zastępowany do końca 2036 roku wskaźnikiem referencyjnym POLSTR, czyli wskaźnikiem podobnego typu, jakie wskutek reformy wprowadzono już w najważniejszych obszarach walutowych, w tym w strefie Euro.

Co najważniejsze, reforma wskaźników referencyjnych – zarówno w skali globalnej, jak też w Polsce – nie oznaczała tylko zastąpienia jednego wskaźnika drugim. Reforma sięgnęła fundamentów rynków finansowych w poszukiwaniu wystarczająco reprezentatywnych wolumenów transakcji i płynności. Była kluczowo ważna zarówno dla stabilności systemu finansowego, jak też dla transmisji polityki pieniężnej banków centralnych.

Wskaźnik referencyjny typu RFR (risk-free rate), do których należy POLSTR, jest wolny od ryzyka kredytowego, terminowego i ryzyka płynności. Co to znaczy? Gdy bank oferował innemu bankowi pożyczkę np. na trzy miesiące, musiał brać pod uwagę ryzyko niewywiązania się ze zobowiązania swojego kontrahenta. Wskaźnik RFR odzwierciedla transakcje overnight (O/N), które już nastąpiły i zostały rozliczone, a zatem nie jest obarczony tymi ryzykami.

Z faktu, że stawki RFR powstają w oparciu o informacje dla zawartych transakcjach O/N, wynika, że pokazują one cenę pieniądza jaka była w przeszłości (poprzedniego dnia, miesiąc temu itp.), czyli „patrzą wstecz (z ang.są backward-looking). To całkowite przeciwieństwo do stawek typu –IBOR, które odzwierciedlały oczekiwania uczestników rynku co do tego, jak stopa procentowa będzie kształtować się w przyszłości, jaka będzie za tydzień, miesiąc czy za rok. Dlatego stawki typu –IBOR są z ang. nazywane forward-looking. Z tej różnicy wynika bardzo ważna konsekwencja dla kredytodawców i kredytobiorców.

Polega ona na tym, że kiedy inflacja narasta, a stopy procentowe banków centralnych idą w górę, stawki typu -IBOR rosną szybciej niż stopy banku centralnego, bo odzwierciedlają oczekiwania co do dalszych decyzji w polityce monetarnej. Stopy RFR w tej sytuacji będą odzwierciedlały przeszłość, zawarte już wcześniej transakcje, a więc będą – teoretycznie – niższe. Za zmianami w polityce monetarnej będą nadążać z opóźnieniem, zwłaszcza wtedy, gdy zmiany te będą następowały szybko. Stawki typu -IBOR szybciej zapowiedź podwyżki stóp uwzględniały. RFR reagują dopiero, gdy podwyżka nastąpi.

W sytuacji odwrotnej – luzowania polityki pieniężnej – stawki typu -IBOR odzwierciedlają oczekiwania rynku na kolejne obniżki stóp, a stopy RFR na tę decyzje reagują z opóźnieniem. Stawki typu -IBOR uwzględniają obniżkę stóp procentowych banku centralnego jeszcze zanim ona nastąpi, a stawki typu RFR dopiero po tym jak nastąpi, wobec czego później wpłyną na obniżenie rat kredytu.

Dlatego w zastosowaniu stóp RFR do wyceny należności i zobowiązań, w tym kredytów i wszystkich instrumentów finansowych, ważne jest, żeby wskaźnik odzwierciedlał stosunkowo nieodległą przeszłość. To powód dla którego rekomendowana jest do stosowania Stopa Składana POLSTR 1M, obliczana według metodologii przedstawionej przez administratora, czyli GPW Benchmark. Kredyty dla przedsiębiorstw na wskaźnik Stopa Składana POLSTR 1M wprowadził już bank Pekao. Jednomiesięczna stopa składana to dobry kompromis pomiędzy potrzebą „wygładzenia” incydentalnych wahań, a odzwierciedleniem bliskich aktualnym realiów makroekonomicznych, gospodarczych i monetarnych.

Materiał ma charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie stanowi rekomendacji, porady prawnej, podatkowej, księgowej, inwestycyjnej ani finansowej.
Treści w nim zawarte nie mogą stanowić podstawy do wysuwania jakichkolwiek roszczeń wobec Centrum Procesów Bankowych i Informacji Sp. z o.o. (CPBiI), Związku Banków Polskich (ZBP), banków, ani innych instytucji, które są wskazane w publikacji, współuczestniczą w jej przygotowaniu lub których przedstawiciele wypowiadają się w jej treści.
CPBiI, ZBP, banki ani inne wskazane instytucje nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za decyzje osób trzecich podjęte na podstawie niniejszego materiału lub w oparciu o jego fragmenty.
Informacje dotyczące reformy wskaźników referencyjnych, w tym wskaźników POLSTR i WIBOR, mają charakter ogólny i mogą nie uwzględniać specyfiki indywidualnej sytuacji użytkownika. Szczegółowe, aktualne informacje znajdują się m.in. na stronach internetowych GPW Benchmark S.A. oraz Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego (UKNF).