Paradygmat obowiązków sprawozdawczych w ogniu unijnej dyskusji

W świetle szeregu propozycji legislacyjnych przedstawionych przez Komisję Europejską w ramach Unii Oszczędności i Inwestycji, zwłaszcza odnośnie MISP (Market Integration and Supervision Package) pojawiło się wiele propozycji, jak urzeczywistnić zasadę proporjonalności w zakresie obowiązków sprawozdawczych instytucji finansowych względem organów nadzoru, tak aby koszty tej sprawozdawczości nie były nadmiarowe, zakres danych ograniczony do tego, co konieczne, przy zachowaniu jednocześnie wystarczającego poziomu wiedzy nadzorców na temat bieżącej sytuacji i zarządzania ryzykiem w podmiotach nadzorowanych.

Zwracają uwagę dwa raporty opublikowane w sierpniu ’26 – autorstwa Joint Banking Reporting Committee (JBRC) oraz Securities and Markets Stakeholder Group (SMSG).

Sprawozdanie JBRC

Pierwsze sprawozdanie przygotowane zostało przez Joint Banking Reporting Committee i dotyczy raportowania przez instytucje sektora bankowego.

W skład JBRC wchodzą Europejski Bank Centralny, Europejski Urząd Nadzoru Bankowego (EBA), Komisja Europejska i  Jednolita Rada ds. Restrukturyzacji i Uporządkowanej Likwidacji (SRB), a także odpowiednie krajowe organy nadzorcze oraz organy resolution z państw EOG.

Raport JBRC dotyczy wizji zintegrowanego systemu sprawozdawczości regulacyjnej, opartego na zasadach „define once” i „report once”, pozwalającego na zapewnienie wysokiego poziomu wiedzy i danych przy ograniczeniu kosztów i obowiązków po stronie instytucji raportujących.

Celem raportu jest przedstawienie koncepcji ograniczenia powielania danych i obciążeń operacyjnych oraz większa harmonizacja sprawozdawczości statystycznej, ostrożnościowej i dotyczącej resolution.

Raport omawia dwie główne definicje. „Define once” oznacza, że każde pojęcie używane w różnych przepisach dotyczących obowiązków sprawozdawczych wobec różnych organów nadzoru ma tylko jedną definicję.

Definicja ta musi być jednoznaczna, nienachodząca na inne pojęcia, co przyczynia się istotnie do integracji regulacyjnej – pozwala wykorzystywać te same kategorie danych do odmiennych obowiązków sprawozdawczych.

Druga definicja „report once” opiera się na założeniu, że dana kategoria danych raportowana jest tylko raz. Pozwala to ograniczyć powtarzanie się obowiązków sprawozdawczych i nadmierne koszty z tym związane.

Opinia SMSG

Drugim sprawozdaniem jest dokument opublikowany przez SMSG. Jest to opinia mająca na celu prezentację stanowiska w ramach szerokiej debaty publicznej na temat przyszłości nadzoru finansowego w Unii Europejskiej w kontekście prac legislacyjnych nad MISP.

W sprawozdaniu przeanalizowano, z perspektywy podmiotów reprezentowanych w SMSG, niektóre aspekty i zasady, które mogą wynikać z ewentualnego wzmocnienia nadzoru na szczeblu UE, ze szczególnym uwzględnieniem zmieniającej się roli ESMA.

Wyraża się w niej poparcie dla założenia Komisji Europejskiej, z projektów legislacyjnych w ramach MISP, zgodnie z którymi wzmocniony nadzór unijny ma na celu rozwiązanie problemów związanych z integracją rynków, działalnością transgraniczną oraz ryzykiem arbitrażu nadzorczego.

W opinii podkreśla się w tym samym czasie, że reforma opierać się winna na zasadzie proporcjonalności i mieć podstawy w badaniach oraz szerokich konsultacjach rynkowych i społecznych. W konsekwencji, zmiany w zakresie nadzoru finansowego winny być nakierowane na podniesienie efektywności nadzoru i jego spójności, przy zapewnieniu pewności interpretacji prawa.

Opinia odnotowuje, że chociaż nie ma wątpliwości co do potrzeby zapewnienia konkurencyjności sektora finansowego w przepisach, to wśród członków grupy istnieją rozbieżności co do tego czy mandat ESMA winien obejmować nie tylko stabilność, ale również konkurencyjność nadzorowanego sektora.

Zauważalne są także obawy, iż wzrost kosztów nadzoru może mieć wpływ na rynki finansowe UE. Stąd w treści opinii widać podkreślenie znaczenia dyscypliny budżetowej, przejrzystości oraz odpowiednich rozwiązań w zakresie finansowania, aby uniknąć wzrostu kosztów nadzoru ponoszonych przez uczestników rynku, które ostatecznie mogłyby zostać przeniesione na inwestorów.

Czytaj także: EBC wzywa do budowy jednolitego rynku, który zwiększy konkurencyjność banków

Piotr Gałązka – doktor nauk prawnych, adwokat, ekspert ds. Unii Europejskiej. Pełni funkcję dyrektora Przedstawicielstwa Związku Banków Polskich w Brukseli, gdzie odpowiada za monitorowanie prac legislacyjnych UE.

Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego oraz Szkoły Prawa Brytyjskiego i Unii Europejskiej University of Cambridge i Uniwersytetu Warszawskiego. sekretarz Sądu Polubownego (Arbitrażowego) przy Związku Banków Polskich. Członek Komitetu Prawnego Europejskiej Federacji Bankowej.

Członek Rady Interesariuszy Centrum Europejskiego Uniwersytetu Warszawskiego.