Finansowanie polskiego rolnictwa – doświadczenia FGR Plus i wyzwania na przyszłość
Konferencję otworzyli minister rolnictwa i rozwoju Wsi Stefan Krajewski oraz podsekretarz stanu Adam Nowak.
Związek Banków Polskich reprezentował Włodzimierz Kiciński, wiceprezes ZBP, który przedstawił rolę sektora bankowego w finansowaniu rozwoju polskiego rolnictwa i całego sektora rolno-spożywczego.
Spotkanie było okazją do podsumowania doświadczeń związanych z wdrażaniem instrumentów finansowych WPR oraz dyskusji o przyszłych potrzebach i wyzwaniach w finansowaniu agrobiznesu.
Banki od lat są ważnym źródłem finansowania rolnictwa
Dostęp do finansowania bankowego jest jednym z istotnych elementów rozwoju polskiego sektora rolnego i całego łańcucha rolno-spożywczego. Na koniec 2025 r. wartość portfela kredytowego rolników wynosiła 33,1 mld zł. Jednocześnie przez ostatnie trzy dekady banki odegrały istotną rolę w systemie kredytów preferencyjnych, których łączna wartość przekroczyła 142,9 mld zł.
Ważnym elementem systemu finansowania są również instrumenty gwarancyjne. Wartość finansowania objętego wsparciem Funduszu Gwarancji Rolnych przekroczyła 6,3 mld zł. Banki wykorzystują także instrumenty gwarancyjne Grupy EBI – skala finansowania agrobiznesu z ich wykorzystaniem przekracza 200 mln zł rocznie.
„Stabilne i przewidywalne finansowanie pozwala rolnikom zaplanować inwestycje i ograniczać ryzyko związane ze zmiennością warunków rynkowych. Ważną rolę odgrywają w tym banki wspierające sektor rolno-spożywczy. Dzięki ich zaangażowaniu oferta jest szybko dostępna w całej Polsce” – mówił Stefan Krajewski, minister rolnictwa i rozwoju wsi
Za instrumentem stoją konkretne inwestycje
Jak podkreślano podczas konferencji, sektor bankowy jest od lat aktywnym partnerem polskiego rolnictwa. Banki finansują nie tylko bieżącą działalność gospodarstw, ale także ich rozwój, inwestycje oraz kolejne ogniwa łańcucha rolno-spożywczego.
Ich rola nie ogranicza się więc do zapewnienia kapitału – bank powinien być również partnerem w procesie inwestycyjnym, wspierając realizację przedsięwzięć odpowiadających na potrzeby sektora.
Podczas konferencji przedstawiono również przykłady inwestycji finansowanych z wykorzystaniem FGR Plus. Obejmowały one m.in. inwestycje w gospodarstwa rolne, budowę i modernizację infrastruktury gospodarczej oraz zakup gruntów przez młodych rolników.
Doświadczenia banków uczestniczących w programie wskazują, że gwarancja w połączeniu z dopłatą do oprocentowania może obniżać koszt finansowania i ułatwiać realizację przedsięwzięć inwestycyjnych. Jednocześnie gwarancja nie zastępuje oceny zdolności kredytowej – pozostaje ona elementem procesu udzielania finansowania.
„Z instrumentów finansowych w dużej mierze korzystają młodzi rolnicy. Trafia do nich 73 proc. preferencyjnych kredytów inwestycyjnych wspieranych z Funduszu Gwarancji Rolnych Plus. Znaczna część tych środków jest przeznaczana na powiększanie gospodarstw.
Odnowa generacyjna rolnictwa jest jednym z priorytetów i nowej polityki UE i krajowej. Banki są tu ważnym sojusznikiem” – mówił Adam Nowak, podsekretarz stanu, Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi.
Inwestycje pozostają jednym z najważniejszych wyzwań
Ważnym elementem doświadczeń z wdrażania programu jest również jego wykorzystanie przez młodych rolników. W przedstawionych danych ponad 71 % kredytów objętych wsparciem FGR Plus trafiło do tej grupy beneficjentów.
Oznacza to, że instrument może mieć znaczenie nie tylko dla modernizacji istniejących gospodarstw, ale również dla procesów związanych z odnową pokoleniową i rozwojem nowych gospodarstw.
Potrzeby inwestycyjne polskiego rolnictwa i sektora rolno-spożywczego są znaczące. Dotyczą m.in. modernizacji gospodarstw, nowych technologii, automatyzacji procesów, poprawy efektywności energetycznej, rozwoju odnawialnych źródeł energii czy gospodarowania wodą.
„Skala potrzeb inwestycyjnych jest na tyle duża, że nie będzie możliwe ich sfinansowanie z kapitału własnego lub wyłącznie ze środków publicznych. Instrumenty publiczne mogą i powinny odgrywać ważną rolę w rozwoju dostępu do finansowania, a ich największa wartość pojawia się wtedy, kiedy pozwalają jednocześnie uruchamiać rozwój i zwiększać skalę finansowania prywatnego, w tym bankowego adekwatną do potrzeb rolnika.
Związek Banków Polskich od lat wspiera ten kierunek ewolucji interwencji publicznej jako najbardziej efektywny ekonomicznie i infrastrukturalnie. Rekomendujemy „go także dla nowej Wspólnej Polityki Rolnej, po 2027 roku” – mówił Włodzimierz Kiciński, wiceprezes Związku Banków Polskich.
Jednocześnie sektor funkcjonuje w warunkach rosnących kosztów produkcji, zmieniających się wymagań środowiskowych i oczekiwań konsumentów, presji demograficznej oraz zmieniających się uwarunkowań gospodarczych i geopolitycznych. W tych warunkach dostęp do stabilnego i adekwatnego finansowania staje się jednym z warunków utrzymania konkurencyjności i odporności sektora.
„Bank Gospodarstwa Krajowego jako instytucja systemowa FGR bardzo ceni sobie współpracę zarówno z Ministerstwem RiRW jak i bankami komercyjnymi i spółdzielczymi bez których niemożliwe byłoby efektywne dotarcie do rolnika” – zaznaczył Mateusz Olszak, dyrektor Departamentu Gwarancji i Poręczeń, Bank Gospodarstwa Krajowego.
FGR Plus – doświadczenia z wdrażania instrumentu
Istotną część Konferencji poświęcono doświadczeniom związanym z funkcjonowaniem Funduszu Gwarancji Rolnych Plus i gwarancji Agromax. Przedstawiono zarówno założenia instrumentu i sposób jego wdrażania, jak i doświadczenia związane z udzielaniem kredytów objętych gwarancjami.
„Widzimy, że klienci wykorzystują gwarancje FGR głównie do realizacji strategicznych inwestycji rozwojowych i zwiększania działalności gospodarstw” – powiedział Arkadiusz Krygier, dyrektor Departamentu Współpracy z Partnerami i Wsparcia Sprzedaży MŚP i Agrobiznesu, Credit Agricole Bank Polska S.A.
Według danych zaprezentowanych podczas konferencji, do 31 sierpnia 2026 r. w ramach FGR Plus wygenerowano ponad 1,6 mld zł akcji kredytowej i sfinansowano ponad 1700 inwestycji. Wartość udzielonych gwarancji wyniosła około 1,22 mld zł, a wartość dopłat do oprocentowania około 232 mln zł.
Dane te pokazują, że instrument gwarancyjny może skutecznie wspierać dostęp do finansowania inwestycyjnego, szczególnie w przypadku przedsięwzięć wymagających większego kapitału. Jednocześnie doświadczenia z realizacji programu wskazują na znaczenie odpowiednio zaprojektowanych limitów i zapewnienia ciągłości dostępności instrumentu.
Przypomnijmy, że Fundusz Gwarancji Rolnych Plus oferuje wsparcie w formie gwarancji Agromax spłaty kredytu oraz dopłat do oprocentowania. Gwarancja może obejmować do 80 proc. kwoty kredytu, ograniczając barierę związaną z brakiem wystarczających zabezpieczeń i ułatwiając dostęp do finansowania, szczególnie młodym rolnikom rozpoczynającym działalność. Z instrumentu mogą korzystać również przedsiębiorstwa przetwórcze oraz podmioty świadczące usługi na rzecz rolnictwa i leśnictwa.
Doświadczenia z wdrażania programu pokazują, że połączenie gwarancji z dopłatą do oprocentowania ma istotne znaczenie dla zainteresowania kredytami. Obniżenie kosztów finansowania sprzyja podejmowaniu inwestycji, a udział banków pozwala wykorzystać środki publiczne do uruchamiania finansowania prywatnego.
Ważnym elementem programu są także preferencje dla młodych rolników, wspierające odnowę pokoleniową w sektorze.
„Instrumenty takie jak FGR Plus to ważne wsparcie dla banków w finansowaniu rolnictwa, ponieważ dobra kondycja gospodarstw rolnych przekłada się na rozwój całej gospodarki” – stwierdziła Urszula Zalewska, prezes zarządu Banku Spółdzielczego w Wąsowie.
Jak finansować rolnictwo po 2027 roku?
Perspektywa przyszłego finansowania była jednym z najważniejszych tematów dyskusji. Doświadczenia związane z wdrażaniem FGR Plus pokazują, że skuteczność instrumentów finansowych zależy nie tylko od ich konstrukcji, ale również od ich dostępności, przewidywalności i proporcjonalności.
Z perspektywy sektora bankowego potrzebna jest wieloletnia strategia finansowania rolnictwa po 2027 r., która pozwoli odpowiednio wcześnie poznać harmonogram uruchamiania instrumentów, dostępne limity oraz warunki finansowania.
Istotne jest również zapewnienie ciągłości mechanizmów gwarancyjnych FGR Plus i innych instrumentów WPR, tak aby ich skala odpowiadała rzeczywistemu zapotrzebowaniu na finansowanie.
„Dopłaty do odsetek w pierwszych dwóch latach finansowania pozwalają inwestycji nabrać rozpędu i ułatwiają rolnikom osiągnięcie stabilności finansowej, niezbędnej do jej dalszego rozwoju” – podkreślił Tomasz Klimecki, prezes zarządu Rejonowego Banku Spółdzielczego w Lututowie.
Ważnym elementem przyszłego systemu powinno być także zapewnienie trwałego instrumentu płynnościowego – kredytu obrotowego dostępnego również bez konieczności realizowania równoległej inwestycji. Finansowanie bieżącej działalności jest niezbędne do utrzymania ciągłości produkcji rolnej.
„Skala zainteresowania programem AGROMAX potwierdza, że warto kontynuować i rozwijać tego rodzaju instrumenty, tak aby również w kolejnej perspektywie finansowej po 2027 roku skutecznie wspierały inwestycje i rozwój gospodarstw rolnych” – mówiła Beata Andrzejewska, wiodący menedżer produktu, Bank Polskiej Spółdzielczości S.A.
Jednocześnie skala potrzeb inwestycyjnych sektora jest zbyt duża, aby mogły zostać sfinansowane wyłącznie ze środków publicznych. Dlatego instrumenty publiczne powinny przede wszystkim ograniczać bariery w dostępie do finansowania i mobilizować dodatkowy kapitał bankowy.
Dalsza współpraca administracji publicznej, BGK i sektora bankowego może być podstawą do tworzenia rozwiązań, które będą odpowiadały zarówno celom polityki rolnej, jak i rzeczywistym potrzebom gospodarstw i przedsiębiorstw.
„W perspektywie finansowej po 2027 roku szczególnego znaczenia nabierze zapewnienie stabilnych warunków finansowania sektora rolno-spożywczego.
Wymaga to współpracy administracji publicznej i sektora bankowego oraz takiego zaprojektowania instrumentów wsparcia, aby środki publiczne mobilizowały prywatne” – zauważył Arkadiusz Lewicki, dyrektor Zespołu ds. Programów Publicznych i Środowisk Gospodarczych, koordynator Obszaru Finansowania Agrobiznesu.
Współpraca na rzecz rozwoju finansowania rolnictwa
Spotkanie było również okazją do roboczej rozmowy o potrzebie dalszej cyfryzacji systemu kredytów preferencyjnych.
W rozmowie z Andrzejem Borusiewiczem, wiceprezesem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, poruszono kwestię usprawnienia procesów związanych z obsługą tego rodzaju finansowania.
Dalszy rozwój rozwiązań cyfrowych może przyczynić się do uproszczenia procedur oraz usprawnienia współpracy między ARiMR a bankami udzielającymi kredytów preferencyjnych.
Finansowanie publiczne i bankowe powinny się uzupełniać
Konferencja w MRiRW pokazała, że dyskusja o instrumentach finansowych WPR jest w istocie dyskusją o tym, jak zapewnić gospodarstwom i przedsiębiorstwom sektora rolno-spożywczego dostęp do finansowania potrzebnego do rozwoju.
Doświadczenia FGR Plus pokazują, że odpowiednio skonstruowana gwarancja może być elementem mechanizmu łączącego środki publiczne z finansowaniem bankowym.
Z punktu widzenia sektora bankowego kluczowe jest więc nie tylko utrzymanie instrumentów wsparcia, ale ich takie pojektowanie, aby skutecznie mobilizowały kapitał prywatny i odpowiadały na realne potrzeby inwestycyjne sektora.
Współpraca administracji publicznej i banków może w tym modelu tworzyć warunki do dalszej modernizacji polskiego rolnictwa i wzmacniania całego sektora rolno-spożywczego.
