Mastercard Economics Institute o trendach świątecznych zwyczajów zakupowowych europejskich konsumentów

Mastercard Economics Institute o trendach świątecznych zwyczajów zakupowowych europejskich konsumentów
Fot. stock.adobe.com / FornStudio
Według prognoz Mastercard Economics Institute łączne wydatki europejskich konsumentów w okresie świątecznym (od 1 listopada do 26 grudnia) wzrosną o 3,4% w porównaniu z analogicznym okresem 2025 roku (z wyłączeniem sprzedaży samochodów i paliw), czytamy w informacji prasowej.

Europejczycy nie oszczędzają na świątecznych wydatkach

Choć sezon zakupów świątecznych rozpocznie się na dobre dopiero za kilka tygodni, europejscy konsumenci wkraczają w ten okres w stosunkowo dobrej kondycji finansowej.

Według corocznej prognozy Mastercard Economics Institute dotyczącej wydatków świątecznych, sprzedaż detaliczna w Europie w okresie od 1 listopada do 26 grudnia (z wyłączeniem samochodów i paliw) ma wzrosnąć o 3,4% rok do roku.

W Polsce prognozowany jest wzrost o 4%, przy czym znacznie większą dynamikę ma odnotować e-commerce – aż 10,9%.

Prognoza opiera się na analizach SpendingPulse, uwzględniających zakupy w sklepach stacjonarnych i internetowych, niezależnie od formy płatności.

Konsumpcji sprzyja względnie stabilna sytuacja gospodarcza. Rynki pracy w większości krajów Europy pozostają w dobrej kondycji, a stopa bezrobocia utrzymuje się na poziomach zbliżonych do historycznych minimów.

Choć inflacja nadal wpływa na budżety gospodarstw domowych, presja cenowa pozostaje stosunkowo ograniczona. W ciągu ostatnich sześciu miesięcy inflacja bazowa w strefie euro, nieuwzględniająca zmiennych cen energii i żywności, utrzymywała się na względnie stabilnym poziomie.

Nie oznacza to jednak, że konsumenci nie odczują wzrostu kosztów utrzymania. Rosnące od lata ceny gazu mogą przełożyć się na wyższe rachunki za energię w okresie świątecznym, dodatkowo obciążając domowe budżety obok wyższych cen paliw. Niewykluczone też, że presja inflacyjna obejmie kolejne kategorie produktów i usług, w tym żywność.

W efekcie Europejczycy mogą jeszcze uważniej przyglądać się cenom i poszukiwać ofert zapewniających najlepszy stosunek jakości do ceny.

Zakupy online przez całą dobę

Sklepy stacjonarne nadal odgrywają kluczową rolę w gorącym okresie świątecznym, szczególnie w ostatnich dniach przed Bożym Narodzeniem. Dotyczy to zwłaszcza takich kategorii jak zabawki, biżuteria i kosmetyki.

Jednocześnie to handel internetowy pozostaje najszybciej rosnącym kanałem sprzedaży w sezonie świątecznym. Od ponad dekady sprzedaż online rozwija się szybciej niż w sklepach stacjonarnych, a największe natężenie zakupów przypada na okolice Black Friday i Cyber Monday. To właśnie wtedy konsumenci szczególnie chętnie korzystają z promocji na odzież premium, kosmetyki, artykuły sportowe i elektronikę.

Coraz popularniejsze stają się również zakupy nocne. W okresie świątecznym w całej Europie rośnie udział wydatków online dokonywanych po godzinie 20:00. Trend ten pokazuje, że konsumenci coraz częściej dopasowują poszukiwania prezentów do codziennych obowiązków, korzystając z możliwości robienia zakupów o dogodnej dla siebie porze.

W Hiszpanii niemal jedna czwarta świątecznych zakupów online przypada na godziny późniejsze niż 20:00. Natomiast w Polsce po tej godzinie realizowany jest co piąty internetowy zakup produktów spożywczych.

Czytaj także: Świąteczny Portfel Polaków 2025: planujemy większe wydatki, choć realne koszty spadły

Od sklepowych witryn do okienek czatu – AI zmienia świąteczne zakupy

Sztuczna inteligencja odgrywa coraz większą rolę w codziennym życiu, a rozwój handlu agentowego otwiera przed konsumentami nowe możliwości odkrywania produktów, porównywania ofert i wyszukiwania najlepszych okazji.

Aby lepiej zrozumieć wpływ AI na świąteczne zachowania zakupowe, Mastercard Economics Institute przeanalizował wzorce zakupowe osób korzystających z płatnych subskrypcji AI oraz osób niekorzystających z takich rozwiązań.

Analiza objęła dwa kluczowe okresy zakupowe: weekend Black Friday (wraz z Cyber Monday) oraz ostatnie dni przed Bożym Narodzeniem (20-25 grudnia) 2025 r.

Z analizy wyłaniają się trzy główne trendy:

  • Osoby posiadające płatne subskrypcje AI, większą część świątecznych wydatków na produkty związane ze stylem życia, takie jak odzież, kosmetyki i wyposażenie wnętrz, koncentrują w okresie Black Friday i Cyber Monday. Z kolei konsumenci bez takich subskrypcji częściej wykorzystują ten czas na zakup elektroniki w promocyjnych cenach.
  • Subskrybenci AI częściej dokonują zakupów na ostatnią chwilę. W najważniejszych kategoriach prezentowych większa część ich wydatków w sklepach stacjonarnych przypada na ostatnie dni przed świętami. Szczególnie wyraźnie widać to w przypadku biżuterii, zwłaszcza w Czechach, we Włoszech i Wielkiej Brytanii.
  • Subskrybenci AI koncentrują swoje wydatki w dwóch szczytowych okresach: podczas Black Friday oraz bezpośrednio przed świętami. Osoby niekorzystające z AI rozkładają natomiast zakupy bardziej równomiernie na cały sezon świąteczny.

Jak świąteczne gorączka zakupowa wpływa na lokalne biznesy?

Okres przedświąteczny to również ważny czas dla małych, lokalnych przedsiębiorstw. Rosnące zainteresowanie usługami, wydarzeniami i zakupami oferującymi indywidualne doświadczenia, których trudno szukać w Internecie, sprzyja firmom prowadzącym działalność stacjonarną. W okresie świątecznym odnotowują one największy sezonowy wzrost udziału wydatków dokonywanych stacjonarnie w porównaniu z pozostałą częścią roku.

Np. w Wielkiej Brytanii biura podróży odnotowały wzrost o 4 p.p, wydarzenia i występy na żywo we Włoszech i w Polsce +5 p.p., sklepy z artykułami plastycznymi i rękodzielniczymi w Hiszpanii +4 p.p., kwiaciarnie w Czechach +4 p.p. oraz niezależne kina we Francji +3 p.p.

Wydatki przedsiębiorstw również osiągają najwyższy poziom w ostatnim kwartale roku. Zarówno małe, jak i duże firmy w Europie przeznaczają w tym czasie na usługi restauracyjne niemal jedną trzecią swoich rocznych wydatków w tej kategorii.

Wydatki biznesowe nie ograniczają się jednak tylko do gastronomii.

W tym samym okresie małe firmy w Europie wydają również niemal jedną trzecią rocznego budżetu przeznaczonego na elektronikę i sprzęt AGD. Znaczenie zakupów firmowych jest tym większe, że wartość pojedynczych transakcji biznesowych zazwyczaj znacznie przewyższa wydatki indywidualnych konsumentów.

Przykładowo w Wielkiej Brytanii w okresie świątecznym średnia wartość transakcji w restauracjach opłacanych kartami firmowymi jest wyższa niż w przypadku kart konsumenckich – dwukrotnie dla kart małych przedsiębiorstw i około pięciokrotnie dla kart dużych firm.

Trendy w zimowych podróżach – wycieczki w tropiki i wypady do europejskich miast

Europejczycy, którzy w sezonie świątecznym chcą podróżować, coraz chętniej wybierają odległe kierunki, ale nie rezygnują też z krótkich wizyt w innych miastach. Dane dotyczące rocznej dynamiki rezerwacji na listopad i grudzień wskazują na szczególnie duże zainteresowanie Azją.

Na czele zestawienia najpopularniejszych kierunków wśród Europejczyków znajduje się tajska wyspa Phuket, a wyraźny wzrost popularności notują również Tokio i Bangkok.

Wśród bliższych destynacji na znaczeniu zyskują krótkie wyjazdy do miast w Polsce (Wrocław i Warszawa) i we Włoszech (Mediolan i Wenecja), a także do Bratysławy.

Z kolei jeśli chodzi o podróże dalekodystansowe popularnością wyróżniają się także kanadyjskie metropolie – Montreal i Toronto.

Polacy natomiast najchętniej wybierają się do Bangkoku, Tokio i Malagi.

–  Sezon świąteczny 2026 r. pokazuje, że europejscy konsumenci pozostają w stosunkowo dobrej kondycji finansowej, a jednocześnie coraz chętniej korzystają z nowych technologii – również podczas zakupów.

Klienci cenią sobie większą elastyczność, dlatego coraz częściej robią zakupy online o dowolnej porze i sięgają po rozwiązania z zakresu sztucznej inteligencji.

Jednocześnie wydatki na doświadczenia, podróże i zakupy w lokalnych sklepach pokazują, że święta to dla Europejczyków nie tylko czas kupowania prezentów, ale także okazja do wspólnego spędzania czasu, pielęgnowania relacji i budowania wspomnień – komentuje Natalia Lechmanova, główna ekonomistka Mastercard Economics Institute na Europę.

tabela, PROGNOZY DLA EUROPY | SEZON ŚWIĄTECZNY 2026
Źródło: Dane pochodzą z Mastercard SpendingPulse, który mierzy sprzedaż detaliczną w sklepach stacjonarnych i online we wszystkich formach płatności, w tym gotówką i czekami, i nie uwzględniają inflacji. Dane dotyczą 9 wybranych rynków w Europie: Czech, Francji, Niemiec, Węgier, Włoch, Holandii, Polski, Hiszpanii i Wielkiej Brytanii.

Źródło: Mastercard