Nowoczesność bez utraty lokalności

Ewa Kamińska, wiceprezes zarządu Spółdzielczego Systemu Ochrony SGB, zwraca uwagę, że katalog wyzwań stojących przed bankami spółdzielczymi nie jest stały. Tematy te powracają podczas konferencji branżowych i spotkań środowiska, ale z czasem zmieniają charakter, a obok znanych problemów pojawiają się nowe.

Wyzwania ewoluują, ale nie wszystkie ryzyka rosną jednakowo

– Banki nie powinny się obawiać w najbliższych miesiącach, co było oczywiste jeszcze pod koniec ub.r., obniżenia wyników odsetkowych na skutek spadku stóp procentowych. Tym samym, przy rozsądnym gospodarowaniu kosztami, nadal będą one posiadały bufor bieżący (tj. w ramach wyników bieżącego roku) na absorbcję nieoczekiwanej materializacji ryzyka. Dotyczy to zwłaszcza nieoczekiwanych rezerw celowych na kredyty lub strat operacyjnych. Jeśli spojrzymy na sytuację w poszczególnych branżach gospodarki oraz przypiszemy branże do kredytów, w których sytuacja finansowa klientów uległa pogorszeniu, to na pierwszym miejscu jest branża budowlana oraz związana z obsługą nieruchomości. O dziwo, obserwujemy również trudności w branży rolniczej. Stąd w tych obszarach możemy spodziewać się dodatkowych rezerw celowych – podkreśla wiceprezes zarządu Spółdzielczego Systemu Ochrony SGB.

Ocena Ewy Kamińskiej pokazuje, że sytuację sektora należy rozpatrywać równocześnie z perspektywy zdolności banków do utrzymania bieżącego bufora oraz ryzyka pogorszenia jakości części portfela kredytowego. Hierarchia wyzwań zależy więc nie tylko od zmian stóp procentowych, lecz także od sytuacji klientów działających w poszczególnych branżach.

Marian Gola, wiceprezes zarządu Spółdzielni Systemu Ochrony Zrzeszenia BPS, porządkuje wyzwania stojące przed sektorem według horyzontu czasowego. Wśród zadań krótkoterminowych wskazuje dwa obszary wymagające odrębnego omówienia: reformę wskaźników referencyjnych oraz wdrożenie nowych zasad tworzenia rezerw wskutek nowelizacji Rozporządzenia Ministra Finansów i Gospodarki w sprawie zasad tworzenia rezerw na ryzyko związane z działalnością banków.

– W perspektywie strategicznej wyzwania stojące przed sektorem odnoszą się przede wszystkim do realizacji celów biznesowych, utrzymania akceptowalnego poziomu rentowności, czy w końcu do poszerzenia bazy klientów. Jednak w perspektywie najbliższych miesięcy szczególne znaczenie będą miały działania związane ze zmianami wymogów regulacyjnych i prawnych – zaznacza wiceprezes zarządu Spółdzielni Systemu Ochrony Zrzeszenia BPS.

ESG: proporcjonalność w raportowaniu nie rozwiązuje problemu danych

Ewa Kamińska zalicza ESG do najważniejszych wyzwań regulacyjnych najbliższych miesięcy. Podkreśla, że banki posiadają już własne strategie ESG, wdrożyły zielone produkty, a niektóre elementy związane z ryzykiem ESG uwzględniły w ocenie zdolności kredytowej klienta. Przeregulowanie określa przy tym jako stan permanentny, koncentrując uwagę na praktycznych obowiązkach, przed którymi stoją obecnie banki.

– Na szczęście, zmaterializowała się lub materializuje proporcjonalność dla małych i niezłożonych instytucji w zakresie raportowania obszaru ESG – w ramach sprawozdań finansowych (nie jest wymagane), w ramach ujawnień (minimalny zakres) oraz w sprawozdawczości obowiązkowej (kierunkowo ma być mało). Pozostaje sprawa pełnego zaimplementowania wytycznych EBA w sprawie zarządzania ryzykiem ESG, co do których nasz organ nadzoru zadeklarował pełną zgodność sektora z wytycznymi, a które mają ostateczny termin wdrożenia dla małych i niezłożonych instytucji do 11 stycznia 2027 r. O ile w miarę zdrowego rozsądku można implementować elementy zarządzania ryzykiem ESG do już funkcjonującego w bankach systemu zarządzania ryzykiem, to nadal pozostaje problem danych, stanowiących podstawę oceny ryzyka, budowy strategii i planów. Chodzi głównie o informacje na temat narażenia klientów banku na ryzyko ESG – jak to zrobić bez konieczności wypełniania przez klienta szczegółowych ankiet? – podkreśla wiceprezes zarządu Spółdzielczego Systemu Ochrony SGB

Proporcjonalność w raportowaniu nie usuwa zatem najtrudniejszego zadania, jakim jest pozyskanie danych potrzebnych do rzeczywistego zarządzania ryzykiem ESG. Kolejnym etapem będzie przygotowanie planu ESG, określanego również jako plan transformacji. Ewa Kamińska wskazuje, że wynika to z dyrektywy unijnej i ma zostać ujęte w zmienianym Prawie bankowym oraz rozporządzeniu o zarządzaniu ryzykiem, które pozostają na etapie konsultacji. Regulator zaproponował, aby dla zrzeszeń opracowywano grupowe plany ESG przygotowywane przez banki zrzeszające. Jak zaznacza diabeł będzie tkwił w szczegółach tych planów.

Nowe rezerwy: problemem nie musi być bilans, lecz klasyfikacja ekspozycji

Ewa Kamińska zwraca uwagę, że przy obecnym poziomie funduszy własnych sama absorpcja nowych rezerw celowych w bilansie otwarcia – poza pojedynczymi przypadkami – nie powinna stanowić zasadniczego problemu. Znacznie trudniejsze może okazać się oszacowanie brakujących rezerw oraz prawidłowe przyporządkowanie ekspozycji do poszczególnych kategorii ryzyka.

– W przypadku nowych rezerw celowych sama ich absorbcja w bilansie otwarcia, przy ­aktualnie wysokich poziomach funduszy własnych (...