Cesja roszczenia najbardziej antykonsumenckim rozwiązaniem
„Działalność kancelarii odszkodowawczych budzi zastrzeżenia, a rozwój rynku roszczeń ma swoje źródła w nierozwiązanych problemach systemowych” – mówił Tadeusz Białek.
„Kancelarie odszkodowawcze manipulują klientami, obiecując profity, a faktycznie pracują na własny rachunek, a nie na rzecz klienta. Mają bardzo nietransparentne procedury działania i niekorzystne warunki umów. Umowy zawierają klauzule abuzywne, a klienci nie mają świadomości jakie roszczenia sprzedają i za ile. Często też nie wiedzą, że przegrana w procesie oznacza dla nich realne koszty” – dodał.
Przyznał, że rynek obsługiwany przez kancelarie powstał na bazie masowego charakteru sporów frankowych. Powstały warunki do rozwoju wyspecjalizowanego rynku profesjonalnej obsługi i finansowania roszczeń przeciwko bankom.
Spory dotyczą nie tylko spraw frankowych
Jak podał obok spraw frankowych przedmiotem sporów są jeszcze sankcja kredytu darmowego ( SKD) oraz spory związane ze wskaźnikiem WIBOR w umowach na kredyty ze zmienną stopa procentową.
Zauważył, że najszybciej rośnie rynek dotyczący SKD. Jednak w postępowaniach sądowych ok. 78% spraw prawomocnie zakończonych w 2025 r. oznaczało wygraną banków.
Rynek spraw WIBOR-owych nie rozwija się tak jak chciałby kancelarie odszkodowawcze, co jest wynikiem wyroku TSUE z 12 lutego 2026 r. (C-471/24). To orzeczenie ogranicza możliwość kwestionowania metodologii WIBOR.
Tadeusz Białek stwierdził, że najbardziej naruszającym interesy konsumentów sposobem kooperacji z kancelariami odszkodowawczymi jest cesja roszczenia konsumenckiego. W takim przypadku konsument może utracić możliwość decydowania o ugodzie i sposobie prowadzenia sprawy.
Jednocześnie zobowiązania wobec banku oraz ryzyko roszczenia zwrotnego zostają przy kliencie. Klient też może mieć niepełną informację o wartości wierzytelności, spotyka się często z nieprzejrzystymi zasadami wynagradzania kancelarii oraz z ograniczeniami zawierania ugód z bankiem.
Jak zmienić rynek roszczeń konsumenckich?
Prezes ZBP omówił także postulowane przez autorów raportu propozycje zmian przepisów, które ich zadaniem by uregulowały rynek roszczeń konsumenckich w interesie konsumentów.
Te postulaty to:
Utworzenie jawnego obowiązkowego rejestru podmiotów działających na rynku roszczeń prowadzonego przez Prezesa UOKiK.
Dla tego typu podmiotów obowiązkowe ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej z minimalnymi sumami gwarancyjnymi od 500 tys. zł do 5 mln zł, zależnie od wartości portfela, oraz wymogi kapitałowe powiązane ze skalą działalności.
Wprowadzenie ograniczeń w wynagrodzeniu podmiotów trzecich na poziomie 30% faktycznie uzyskanego świadczenia.
Klienci mieliby otrzymywać przejrzyste umowy i mieć prawo do odstąpienia od umowy w terminie 14 dni bez kosztów.
Klient otrzymywałby standardowy arkusz informacyjny doręczany co najmniej 48 godzin przed zawarciem umowy.
Bezpieczne rozliczenia finansowe z klientami. Propozycja przewiduje przechowywanie środków należnych konsumentom na wyodrębnionych rachunkach powierniczych oraz ich wypłatę w terminie maksymalnie 7 dni roboczych.
Istniałby zakaz klauzul ograniczających możliwość zawarcia ugody z bankiem czy zmiany pełnomocnika. Klient miałby zagwarantowany dostęp do dokumentacji sprawy.
Raport „Third-party funding w dochodzeniu roszczeń przeciw bankom — mechanizmy działania podmiotów trzecich, koszty społeczne i skutki dla stabilności finansowej” został opracowany na zlecenie Programu Analityczno-Badawczego Fundacji Warszawski Instytut Bankowości w ramach porozumienia o współpracy pomiędzy Związkiem Banków Polskich a Wydziałem Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego.
