Spółdzielnie budują lepszy świat, zwłaszcza te uczniowskie…
List intencyjny „Bank Spółdzielczy – Partner Spółdzielni Uczniowskiej” odpowiada na rosnące znaczenie edukacji ekonomicznej i finansowej. Porozumienie to efekt współpracy środowisk zaangażowanych w obchody Roku Edukacji Ekonomicznej, 125-lecia Spółdzielczości Uczniowskiej w Polsce oraz Międzynarodowego Roku Spółdzielczości ogłoszonego przez ONZ.
Sygnatariuszami listu zostało sześć organizacji: Związek Banków Polskich, Bank Polskiej Spółdzielczości S.A., SGB-Bank S.A., Krajowa Rada Spółdzielcza, Fundacja Rozwoju Spółdzielczości Uczniowskiej oraz Fundacja Warszawski Instytut Bankowości.
– To inicjatywa, która łączy środowisko świata polskich finansów wokół ważnego projektu, a szczególnie cieszy to, że przystępują do niej oba zrzeszenia polskich banków spółdzielczych. Edukacja ekonomiczna młodego pokolenia i praktyczny dowód na to, czym w praktyce jest współpraca, odpowiedzialność i przedsiębiorczość, to inwestycja, której znaczenie wykracza daleko poza sektor finansowy.
W SGB od lat staramy się być blisko młodzieży, szukając języka i form, które odpowiadają na jej potrzeby – przykładem jest kolejna odsłona naszej kampanii „Młode Wilki”. Spółdzielczość uczniowska wpisuje się w taki model myślenia, ponieważ pozwala jej doświadczać w codziennym działaniu – mówi Mirosław Skiba, prezes Zarządu SGB-Banku.
Partnerstwo, które daje młodym przestrzeń do działania
Współpraca ma przede wszystkim przełożyć się na większe wsparcie dla szkół, nauczycieli i uczniów zainteresowanych rozwojem spółdzielczości uczniowskiej. Sygnatariusze będą dzielić się wiedzą, doświadczeniem i materiałami z zakresu edukacji ekonomicznej i przedsiębiorczości. Ważnym elementem będzie także współpraca z lokalnymi społecznościami oraz działania prowadzone w ramach Zespołu roboczego ds. Spółdzielczości Uczniowskiej przy Krajowym Centrum Edukacji Ekonomicznej.
– Bankowość spółdzielcza od pokoleń opiera się na zaufaniu, odpowiedzialności, współpracy i lokalnym zaangażowaniu. To są wartości, których nie da się nauczyć wyłącznie z podręcznika – trzeba ich doświadczać w praktyce. Dlatego inicjatywa „Bank Spółdzielczy – Partner Spółdzielni Uczniowskiej” ma tak duże znaczenie.
Spółdzielnie uczniowskie mogą stać się dla młodych ludzi pierwszą szkołą przedsiębiorczości, gospodarności, pracy zespołowej i odpowiedzialnego zarządzania finansami.
Cieszy nas, że w roku szczególnym dla polskiej spółdzielczości uczniowskiej całe środowisko bankowości spółdzielczej, wspólnie z partnerami edukacyjnymi i spółdzielczymi, podejmuje działania na rzecz jej rozwoju. Jako Związek Banków Polskich chcemy wspierać tę inicjatywę, bo inwestycja w edukację ekonomiczną młodego pokolenia jest jednocześnie inwestycją w przyszłość lokalnych społeczności, przedsiębiorczości i odpowiedzialnego społeczeństwa obywatelskiego – podkreśla dr Tadeusz Białek, prezes Związku Banków Polskich.
Nowe przepisy to impuls do rozwoju
Spółdzielczość uczniowska pomaga młodym ludziom rozwijać przedsiębiorczość oraz kompetencje społeczne. Od 1 września 2026 r. jej funkcjonowanie ma ustawowe podstawy – nowelizacja Prawa oświatowego określa zasady działania spółdzielni uczniowskich.
Nowe przepisy otwierają drogę do ich dalszego rozwoju i wzmacniają znaczenie praktycznej edukacji ekonomicznej. W tym kontekście szczególnego znaczenia nabiera inicjatywa „Bank Spółdzielczy – Partner Spółdzielni Uczniowskiej”, która wpisuje się również w założenia Krajowej Strategii Edukacji Finansowej na lata 2024–2030.
– Banki Spółdzielcze Grupy BPS od wielu lat aktywnie wspierają edukację ekonomiczną dzieci i młodzieży, między innymi poprzez program TalentowiSKO, pomagając młodym ludziom rozwijać odpowiedzialność i praktyczne kompetencje finansowe.
Dlatego jako Zrzeszenie BPS z pełnym przekonaniem dołączamy do inicjatywy na rzecz rozwoju spółdzielczości uczniowskiej, która doskonale wpisuje się w misję bankowości spółdzielczej.
Szczególnie cieszy nas, że wokół tego celu jednoczy się całe środowisko banków spółdzielczych oraz instytucje wspierające edukację i spółdzielczość. Wspólne działania pozwolą skuteczniej promować wartości współpracy, przedsiębiorczości i zaangażowania społecznego wśród młodego pokolenia – zaznacza Artur Adamczyk, prezes zarządu Banku BPS.
Warszawa, 16 września 2026 r.
LIST INTENCYJNY
dotyczący współpracy
na rzecz rozwoju spółdzielczości uczniowskiej
zawarty w Warszawie w dniu 16 września 2026 r., pomiędzy:
Związkiem Banków Polskich
z siedzibą w Warszawie, przy ul. Kruczkowskiego 8, 00-380 Warszawa,
Bankiem Polskiej Spółdzielczości S.A.
z siedzibą w Warszawie, przy ul. Grzybowskiej 81, 00-844 Warszawa,
SGB-Bankiem S.A.
z siedzibą w Poznaniu, przy ul. Szarych Szeregów 23a, 60-462 Poznań,
Krajową Radą Spółdzielczą
z siedzibą w Warszawie, przy ul. Jasnej 1, 00-013 Warszawa,
Fundacją Rozwoju Spółdzielczości Uczniowskiej
z siedzibą w Krakowie, przy ul. Malborskiej 65, 30-646 Kraków,
Fundacją Warszawski Instytut Bankowości
z siedzibą w Warszawie, przy ul. Kruczkowskiego 8, 00-380 Warszawa
zwanymi dalej „Sygnatariuszami”.
Preambuła
Jako organizacje:
- wspierające idee spółdzielczości, świadome kluczowej roli edukacji ekonomicznej, finansowej i przedsiębiorczości w budowaniu dojrzałego, odpowiedzialnego
i przedsiębiorczego społeczeństwa obywatelskiego oraz dobrobytu osobistego
i narodowego, - zainspirowane zgromadzonymi doświadczeniami w ramach obchodów Roku Edukacji Ekonomicznej, 125-lecia Spółdzielczości Uczniowskiej w Polsce oraz Międzynarodowego Roku Spółdzielczości ogłoszonego przez ONZ,
- wychodzące naprzeciw rekomendacjom zgłaszanym przez wszystkie środowiska zaangażowane w rozwój idei spółdzielczości uczniowskiej oraz wzmacniających wdrażanie wprowadzonych do ustawy prawo oświatowe zapisów wspierających rozwój spółdzielczości uczniowskiej,
- dbając o dziedzictwo ideowe polskiej spółdzielczości,
postanawiamy zawrzeć niniejsze porozumienie.
Kontekst strategiczny
Sygnatariusze, dostrzegając znaczenie spółdzielczości uczniowskiej dla rozwoju edukacji ekonomicznej, przedsiębiorczości oraz kompetencji społecznych i obywatelskich młodego pokolenia, deklarują wsparcie
i współpracę na rzecz jej rozwoju i upowszechniania. Działania te wpisują się w cele Krajowej Strategii Edukacji Finansowej – polityki na rzecz rozwijania kompetencji finansowych, wyznaczającej kierunki rozwoju edukacji finansowej w Polsce na lata 2024–2030.
Szczególnym impulsem do podejmowania wspólnych działań jest ustawa z dnia 29 maja 2026 r. o zmianie ustawy – Prawo oświatowe, która tworzy podstawy prawne funkcjonowania spółdzielni uczniowskich w szkołach i placówkach oświatowych.
Powołana wyżej ustawa, obowiązująca od 1 września 2026 r., określa cele i zasady działania spółdzielni uczniowskich, w tym rozwijanie gospodarności, przedsiębiorczości, odpowiedzialności i solidarności.
Wykorzystanie tej nowej podstawy prawnej wymaga dalszego upowszechniania wiedzy, wsparcia szkół i nauczycieli oraz budowania współpracy pomiędzy podmiotami zaangażowanymi w rozwój edukacji ekonomicznej i spółdzielczości.
Obszary współpracy
Do najważniejszych obszarów współpracy Sygnatariuszy należeć będą:
- udział przedstawicieli Sygnatariuszy w pracach Zespołu roboczego ds. Spółdzielczości Uczniowskiej przy Krajowym Centrum Edukacji Ekonomicznej, wspierającego realizację i określanie kierunków rozwoju działań wynikających z niniejszego Listu Intencyjnego;
- upowszechnianie idei spółdzielczości uczniowskiej inspirujące do rozwoju istniejących i tworzenia nowych spółdzielni uczniowskich w polskich szkołach;
- nawiązywanie współpracy i wspieranie, w ramach możliwości Sygnatariuszy, istniejących i powstających spółdzielni uczniowskich w środowiskach lokalnych;
- wykorzystanie doświadczeń i inicjatyw Sygnatariuszy w zakresie edukacji ekonomicznej i przedsiębiorczości, w tym udostępnianie materiałów i treści do celów edukacyjnych.
Postanowienia końcowe
- Sygnatariusze potwierdzają, że współpraca ma charakter długofalowy i systemowy.
- Niniejszy List Intencyjny wyraża wolę podjęcia wspólnych działań i nie rodzi skutków prawnych ani zobowiązań finansowych. Szczegółowe zasady i warunki realizacji poszczególnych działań będą przedmiotem odrębnych uzgodnień.
W imieniu Sygnatariuszy:
Rok 2026 – historyczny moment dla polskiej spółdzielczości uczniowskiej
Spółdzielnie uczniowskie od ponad wieku odgrywają istotną rolę w wychowaniu młodzieży w duchu odpowiedzialności, współpracy i przedsiębiorczości. Jubileusz 125-lecia był nie tylko okazją do świętowania bogatej historii ruchu, ale także momentem refleksji nad jego przyszłością.
Spółdzielczość uczniowska stanowi ważny element praktycznej edukacji ekonomicznej oraz kształtowania kompetencji społecznych i obywatelskich młodego pokolenia – w obliczu współczesnych wyzwań społeczno-gospodarczych szczególnego znaczenia nabiera tworzenie warunków, w których uczniowie zdobywają praktyczne doświadczenia związane ze współpracą, odpowiedzialnością i aktywnością gospodarczą.
Pierwsza spółdzielnia uczniowska powstała w 1900 r. w Pszczelinie pod Warszawą. Założyła ją, wraz z proboszczem i grupą entuzjastów, nauczycielka z Kongresówki, Jadwiga Dziubińska (1874–1937), chcąc dać wychowankom lekcję zbiorowej zaradności, gospodarowania i szacunku dla uczciwie zarobionych pieniędzy.
Od początku działacze spółdzielczy podkreślali, że podstawą jest odpowiednia edukacja młodzieży. Już wtedy powstała pierwsza książka propagująca ruch spółdzielczy w szkolnictwie – Roman Kluge, nauczyciel z Mińska Mazowieckiego, który w 1912 r. założył pierwszą SU w szkole publicznej, napisał praktyczny podręcznik dla opiekunów i organizatorów spółdzielni pt. „Kooperatywa w szkole”.
W historii ruchu można wyróżnić kilka okresów intensywnego rozwoju, m.in. lata 1936–1945, kiedy działało ok. 8000 spółdzielni uczniowskich w ok. 30% polskich szkół, oraz lata 1956–1971, gdy polska spółdzielczość uczniowska zaliczana była do najprężniejszych na świecie – obok francuskiej, brytyjskiej, szwedzkiej i duńskiej.
Od końca XX wieku wielokrotnie podejmowano inicjatywy ustawowego uregulowania działania spółdzielni uczniowskich. Dopiero teraz udało się je sfinalizować – dzięki szerokiej współpracy organizacji pozarządowych i wsparciu wielu środowisk, w tym polskiej bankowości spółdzielczej.
Rozpoczyna się nowy rok szkolny. Dla nas – osób i instytucji od lat zaangażowanych w rozwój spółdzielczości uczniowskiej – będzie to moment szczególny. Po wielu latach starań doczekaliśmy się ustawowego umocowania spółdzielni uczniowskich w polskim prawie oświatowym.
Idea spółdzielczości oficjalnie wraca do polskich szkół, stając się ważną częścią rozwoju edukacji ekonomicznej i obywatelskiej. To ważny sygnał i inspiracja do rozwoju istniejących oraz zakładania nowych spółdzielni w setkach polskich szkół.
Aby to ułatwić Związek Banków Polskich, SGB-Bank, Bank Polskiej Spółdzielczości i Fundacja Spółdzielczości Uczniowskiej wspólnie z Krajowym Centrum Edukacji Ekonomicznej podejmują dzisiaj współpracę na rzecz rozwoju polskiej spółdzielczości uczniowskiej – idei sprzyjającej edukacji ekonomicznej i przedsiębiorczości, a zarazem krzewiącej rolę i znaczenie spółdzielczości w historii oraz dzisiejszym życiu społeczno-gospodarczym.
Jesteśmy przekonani, że jesień 2026 roku może zostać zapamiętana jako moment, w którym – nawiązując do 125-letniej historii polskiej spółdzielczości uczniowskiej – wspólnie otwieramy jej nowy rozdział, a polskie banki spółdzielcze stają się ważnymi partnerami tej idei.
