Przedstawiciele NGR o przebiegu reformy wskaźników referencyjnych

Podczas debaty mówiono o poszczególnych fazach reformy wskaźników referencyjnych, o przyczynach jej wprowadzenia, o sposobie pracy Narodowej Grupy Roboczej ds. reformy wskaźników referencyjnych oraz o kluczowych momentach w realizacji tzw. mapy drogowej NGR.

Informacja przekazana przez przedstawiciela KNF dotyczyła najnowszego wydarzenia w procesie przechodzenia rynku finansowego na wskaźniki referencyjne nowego typu.

Decyzja administracyjna KNF dotycząca POLSTR została podpisana 21 sierpnia 2026 roku.

Jak wyjaśniał Michał Kruszka – oznacza ona, że administrator wskaźnika referencyjnego jakim jest POLSTR, jak też cały proces opracowywania wskaźnika, pozostają pod nadzorem publicznym realizowanym przez KNF.

Jednak jak przyznał dr Tadeusz Białek, prezes Związku Banków Polskich i przewodniczący Narodowej Grupy Roboczej ds. reformy wskaźników referencyjnych, najważniejsze decyzje dotyczące przebiegu reformy wskaźników referencyjnych już zapadły.

W tym kontekście wymienił komunikat GPW Benchmark określający przebieg procesu uporządkowanej likwidacji WIBORU.

Od początku 2027 roku w nowych umowach kredytowych i wszelkiego rodzaju nowych instrumentach finansowych nie może być już stosowany wskaźnik referencyjny WIBOR.

Jednocześnie przyjęto, że istniejące produkty finansowe, a także kredyty, w tym kredyty hipoteczne oparte na wskaźniku WIBOR zawarte do końca bieżącego roku będą mogły funkcjonować na rynku do końca 2036 roku.

Czytaj także: Prezes ZBP o kredytach hipotecznych i wskaźnikach referencyjnych po 2026 roku

Rynek już akceptuje instrumenty finansowe ze wskaźnikiem POLSTR

Dr Tadeusz Białek i Jurand Drop, podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów mówili, że resort finansów wyprzedził ustalenia Mapy Drogowej NGR i już w listopadzie 2025 roku przeprowadził próbną emisję obligacji ze wskaźnikiem POLSTR.

„Resort finansów już w marcu [2026] na stale zaczął emitować instrumenty na POLSTR. W tym momencie portfel tych instrumentów to jest 60 miliardów złotych. Nie zamierzamy już emitować obligacji na WIBORZE” – mówił Jurand Drop.

Jak zauważył tego typu decyzja była możliwa do podjęcia w tym roku [2026], ponieważ ostatnie obligacje z WIBOREM wygasną w 2033 roku, czyli przed datą graniczną wyznaczoną dla funkcjonowania tego wskaźnika.

Dr Tadeusz Białek podkreślił, że fakt tak wczesnego emitowania przez państwo obligacji ze wskaźnikiem POLSTR uwiarygodnia polską reformę wskaźników referencyjnych w oczach krajowych i zagranicznych inwestorów, w tym m.in. z londyńskiego City.

Michał Kruszka, dyrektor Departamentu Badań i Nadzoru Regulacyjnego Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego przypomniał, że także Bank Gospodarstwa Krajowego na początku sierpnia 2026 roku wyemitował obligacje ze wskaźnikiem POLSTR. Zwrócił uwagę, że emisje obligacji z POLSTR cieszyły się znacznie większym zainteresowaniem inwestorów niż obligacje z WIBOREM.

Dodał, że fundusze inwestycyjne już w tej chwili eliminują systematycznie ze swoich benchmarków WIBOR, w jego miejsce pojawia się POLSTR. Stwierdził, że instrumenty finansowe ze wskaźnikiem POLSTR są już akceptowane przez rynek.

Co się będzie działo do końca 2026 roku?

Michał Kruszka zaznaczył, że KNF oczekuje pojawienia się ofert kredytów hipotecznych ze wskaźnikiem POLSTR, ale podkreślił jednocześnie, że priorytetem nadzoru jest to, aby na rynku funkcjonowały kredyty hipoteczne ze stałą lub okresowo stałą stopą procentową.

„Optymalnym rozwiązaniem dla konsumenta jest posiadanie informacji, które opisują w perspektywie wieloletniej poziom raty jego kredytu” – powiedział przedstawiciel KNF.

Dr Tadeusz Białek stwierdził, że obecnie banki znajdują się w procesie zdecydowanego zwiększania się portfela kredytów hipotecznych z okresowo stałą stopą procentową, stąd też zmniejszające się znaczenie oprocentowania zmiennego opartego o wskaźnik.

Mówił, że poszczególne banki w okresie najbliższych czterech miesięcy będą w różnych terminach wprowadzały do swojej oferty produkty finansowe z nowym wskaźnikiem. Wyraził przypuszczenie, że jako pierwsze pojawią się produkty z POLSTR kierowane do przedsiębiorców.

Co się będzie działo od 2027 roku?

Michał Kruszka zwrócił uwagę, że w 2027 roku banki na podstawie przepisu w projektowanej ustawie powinny przedstawić konsumentom posiadającym kredyty z WIBOREM procedurę przejścia na nowy wskaźnik. Konsumenci mogą z tej procedury skorzystać albo nie. 

Jeśli nie zdecydują się na zamianę wskaźników, to ich umowy kredytowe pozostaną ze wskaźnikiem WIBOR najpóźniej do końca 2036 roku. Jak zaznaczył, w ciągu 10 lat większość umów z WIBOREM w sposób naturalny wygaśnie.

„Zamiast rewolucji wybraliśmy ewolucję jako bezpieczniejsze rozwiązanie. Zawsze w ciągu 10 lat klient może zmienić kontrakt na inny wskaźnik. Chodziło nam o zachowanie stabilności sektora finansowego w najmocniejszy z możliwych sposobów” – podkreślił Michał Kruszka.

To, jak dużo kredytobiorców i w jakim terminie zdecyduje po 2026 roku na przejście z umów kredytowych z WIBOREM na umowy ze wskaźnikiem POLSTR jest istotne dla Narodowego Banku Polskiego – mówił o tym Artur Soboń, członek zarządu NBP.

Wskazywał, że WIBOR jest wskaźnikiem typu forward-looking. W dużym stopniu opartym o oczekiwania rynku.

Jak zauważył efekt transmisji polityki pieniężnej jest w tym przypadku niemal natychmiast widoczny po podjęciu decyzji w kwestii stóp banku centralnego.

Inaczej jest w przypadku POLSTR, który jest wskaźnikiem „patrzącym do tyłu”, wylicza się go bowiem na podstawie faktycznie zawartych transakcji w przeszłości.

„To oczywiście zmienia mechanizmy transmisji polityki pieniężnej, ale w żaden sposób Narodowy Bank Polski nie ocenia tego jako negatywny element reformy. My w każdej sytuacji, w każdym scenariuszu będziemy prowadzili nasze ustawowe zadania zgodnie z celem [NBP] zapisanym w ustawie. 

Natomiast oczywiście to jaka będzie na przykład skala aneksów na rynku kredytów hipotecznych po 1 stycznia roku 2027, to jest coś, co będziemy obserwować podejmując decyzje w zakresie mechanizmu transmisji polityki pieniężnej przez Narodowy Bank Polski” – powiedział Artur Soboń.

Aleksandra Bluj, prezes zarządu GPW Benchmark podkreśliła, że WIBOR będzie opracowywany do końca tzw. okresu uporządkowanej likwidacji, czyli do końca 2036 roku.

Jego stosowanie w okresie uporządkowanej likwidacji będzie maleć. Nie zmienia to jednak faktu, że WIBOR będzie cały czas miał status kluczowego wskaźnika referencyjnego.

Oba wskaźniki będą pod nadzorem Komisji Nadzoru Finansowego, a ich opracowywaniem zajmuje się i będzie się zajmować ich administrator, czyli GPW Benchmark.

W czasie debaty podkreślono, że założenia i poszczególne elementy reformy wskaźników referencyjnych były szeroko konsultowane. Swoje uwagi zgłaszali uczestnicy rynku finansowego, instytucje nadzorcze, także UOKiK i Rzecznik Finansowy.

Narodowa Grupa Robocza nie jest organem i pełni funkcje doradczo-eksperckie. Koordynowała i koordynuje działania wielu instytucji zaangażowanych w reformę wskaźników. Decyzje formalne – dotyczące reformy, jak np. terminy zakończenia jej etapów czy kwestie zmian prawnych – należą do właściwych organów, regulatora, ustawodawcy i administratora wskaźników, a nie do NGR.

Dr Tadeusz Białek zapowiedział przygotowanie przez banki oraz NGR specjalnej akcji informacyjnej dla konsumentów dotyczącej zmiany wskaźników referencyjnych.

Debatę moderował Piotr Rożek PAP Biznes