Spółdzielczość bankowa w Luksemburgu

Niewielki Luksemburg (670 tys. mieszkańców, 2,6 tys. km² powierzchni) to najbogatszy kraj UE – PKB per capita liczony według parytetu siły nabywczej (PPP) w 2025 r. wynosił tam 146,8 tys. USD. Jego gospodarka należy do najbardziej dynamicznych i otwartych gospodarek na świecie. A choć zdominowana jest przez sektor finansowy, to jest to także ważne centrum logistyczne oraz miejsce lokalizacji wiodących światowych koncernów informatycznych, farmaceutycznych i satelitarnych, przyciągane przez korzystne rozwiązania podatkowe.

Rozwój spółdzielczości

Ponad 90% banków funkcjonujących w Luksemburgu to instytucje zagraniczne, głównie należące do największych globalnych grup finansowych. Specjalizują się w obsłudze zamożnych klientów z całego świata, usługach na rzecz funduszy inwestycyjnych i firm ubezpieczeniowych, w rozliczeniach transakcji zagranicznych i finansowaniu spółek technologicznych. Funkcjonują one na zasadzie transgranicznej w innych krajach unijnych, wykorzystując przy tym jednolitą licencję UE do świadczenia usług finansowych. Ich ilość w Luksemburgu wzrosła po wystąpieniu Wielkiej Brytanii z Unii, kiedy to część banków zagranicznych, aby móc nadal korzystać z jednolitego paszportu unijnego, przeniosła się tam z Londynu.

Na bardzo konkurencyjnym luksemburskim rynku bankowym z powodzeniem funkcjonuje również spółdzielczość bankowa – w latach 2005-2024 zwiększyła ona swój udział w krajowym rynku depozytów od podmiotów niefinansowych z 10% do 18%, a w rynku kredytów dla podmiotów niefinansowych z 10% do 14%. Pierwsze kasy Raiffeisena powstały w Luksemburgu później niż w innych krajach europejskich – dopiero w 1925 r. utworzono tam siedem spółdzielni kredytowych. Koncentrowały się głównie na obsłudze finansowej rolników i właścicieli winnic. Rok później utworzyły one centralę krajową – Centrale des Caisses Raiffeisen Luxembourgeoises, która od 2001 r. działa na rynku pod szyldem Banque Raiffeisen. Ułatwia ona kasom spółdzielczym wyrównywanie płynności, jest też izbą rozliczeniową i organem kontrolnym spółdzielczego sektora bankowego.

Idee spółdzielczości bankowej znalazły podatny grunt w społeczeństwie Luksemburga i w krótkim czasie w tej demokratycznej monarchii konstytucyjnej powstało wiele lokalnych kas Raiffeisena, zrzeszonych w kasie centralnej. Pod koniec okresu międzywojennego było ich 77. Po drugiej wojnie światowej nastąpiła dalsza ekspansja bankowości spółdzielczej. W 1970 r. lokalnych kas Raiffeisena było już 138. Jednak w kolejnych latach, głównie na skutek procesów konsolidacyjnych, ich liczba zaczęła gwałtownie maleć – w 1990 r. było ich 46, w 2000 r. – 26, w 2010 r. jedynie 13 (zob. tab. 1).

Uniwersalne instytucje kredytowe

Jednocześnie w związku z drastycznym zmniejszeniem się w Luksemburgu liczby osó...