Czego potrzebują banki?

– Co dzisiaj bardziej ogranicza inwestycje w Polsce? Brak kapitałów, koszt pieniądza czy brak przewidywalności? – pytał uczestników, członków Komitetu Stabilności Finansowej oraz przedstawicieli banków, prowadzący debatę prezes Związku Banków Polskich dr Tadeusz Białek.

Rekordowa nadpłynność

Uczestnicy debaty mówili zgodnie – podaż kredytu oferowanego przez banki gospodarce jest niewielka, bo nie ma popytu. Dlatego – jak mówił Tadeusz Białek – polski sektor bankowy przez ostatnie lata się kurczył. Udział kredytu w relacji do PKB spadł w ciągu ostatnich dziesięciu lat z 50% do 31%. Udział kredytu dla przedsiębiorstw do PKB osiągnął nawet rekordowo niski poziom 11%. Polski sektor bankowy jest nie tylko jednym z najmniejszych w Europie, ale jest też za mały w stosunku do rozmiaru gospodarki. Aktywa sektora (po ostatnich zmianach w sprawozdawczości) wynoszą zaledwie 86% PKB.

Przez ostatnie pięć lat w polskich bankach przybyło ośmiokrotnie więcej depozytów niż kredytów, co spowodowało rekordową nadpłynność. Banki inwestują tę nadpłynność w obligacje skarbowe. Tymczasem same są dobrze skapitalizowane i bezpieczne jak nigdy w historii. Według prezesa ZBP, ich potencjał do akcji kredytowej to aktualnie 530 mld zł, a NBP wylicza nawet, że 580 mld zł. Po te pieniądze nikt nie przychodzi do polskich banków, a szczególnie omijają je polskie przedsiębiorstwa. A banki – jak zauważył prezes ING Banku Śląskiego Michał Bolesławski – ustawiają się w kolejce, jeśli firma aplikuje o kredyt. – Kapitał jest. Banki są nadpłynne. Bardzo nadpłynne – powiedział.

– Myślę, że kapitału nie brakuje, naszym przedsiębiorcom nie brakuje na pewno energii, motywacji, chęci, ale brakuje tej przewidywalności, tej pewności – dodała wiceprezes Banku Millennium Magdalena Zmitrowicz.

Za mało inwestycji

Temat małego popytu na kredyt jest tylko wstępem do pytania znacznie ważniejszego z punktu widzenia całej gospodarki – dlaczego polskie przedsiębiorstwa nie inwestują? Stopa inwestycji w ciągu minionej dekady wynosiła 16-17% PKB, a w ub.r. lekko tylko przekroczyła 17%. Polska pod tym względem od lat jest na jednym z ostatnich miejsc w UE, a od średniej unijnej odstaje w dół – w zależności od roku – o ok. 4 p.p.

Skoro polski sektor bankowy jest wystarczająco dobrze skapitalizowany, żeby w każ...