Banki w Europie Środkowo-Wschodniej jednymi z najbardziej odpornych w Europie

Forvis Mazars, międzynarodowa firma świadcząca usługi audytorskie, podatkowe i doradcze, opublikowała najnowszą edycję swojego cyklicznego raportu „Strategiczna odporność sektora bankowego w Europie Środkowo-Wschodniej: perspektywy na 2025 rok”.

Zawiera on obszerną analizę pokazującą sposób, w jaki banki w Europie Środkowo-Wschodniej połączyły rentowność, silną kapitalizację i szybką cyfryzację, aby stać się kluczowymi graczami na europejskiej scenie finansowej – czytamy w informacji prasowej.

Badanie obejmuje sześć głównych rynków: Chorwację, Czechy, Węgry, Polskę, Rumunię, Słowację i przedstawia przekrojowy obraz ewolucji sektora na podstawie danych rynkowych, analizy regulacji i trendów w zakresie transformacji cyfrowej.

W latach 2021–2024 łączne aktywa bankowe w tych gospodarkach wzrosły o ponad 40%, osiągając wartość prawie 1 bln euro (909,84 mld). Średnia marża odsetkowa netto w regionie wyniosła 2,5%, a współczynniki adekwatności kapitałowej utrzymywały się na poziomie powyżej 20%, znacznie przekraczając progi UE.

Rumunia była liderem regionu z współczynnikiem adekwatności kapitałowej na poziomie 24,9%, a tuż za nią uplasowały się Chorwacja i Polska, potwierdzając solidne bufory kapitałowe instytucji z Europy Środkowo-Wschodniej.

W raporcie podkreślono również, w jaki sposób region Europy Środkowo-Wschodniej poradził sobie z jednym z najbardziej burzliwych cykli inflacyjnych od dziesięcioleci. Po wzroście cen do poziomu dwucyfrowego, wynoszącego od 10,7% do 15,3% w 2022 r., banki centralne zostały zmuszone do znacznego zaostrzenia polityki pieniężnej w 2023 r.

Rok później skoordynowane działania i złagodzenie presji globalnej spowodowały spadek inflacji do średniego poziomu 3,9%, co oznaczało szybki powrót do stabilności. Ta faza dezinflacji zmieniła strategie monetarne w całym regionie i wzmocniła zdolność sektora do dostosowywania się w obliczu presji.

Strategiczna odporność przewagą konkurencyjną banków Europy Środkowo-Wschodniej

Pomimo niestabilności gospodarczej banki w Europie Środkowo-Wschodniej pozostały jednymi z najbardziej odpornych w Europie.

Raport pokazuje silny wzrost depozytów potwierdzający solidną kondycję finansową sektora i skuteczne zarządzanie ryzykiem.

Raport przypisuje te wyniki silnemu nadzorowi ostrożnościowemu, konserwatywnym buforom kapitałowym i coraz bardziej wyrafinowanej kulturze regulacyjnej w całym regionie.

Wszystkie te czynniki razem pozwoliły bankom przetrwać szok inflacyjny po pandemii i globalną niepewność, jednocześnie utrzymując zrównoważoną trajektorię wzrostu.

„Sektor bankowy w Europie Środkowo-Wschodniej ewoluował od konwergencji do pozycji lidera. Dzięki wysokiej rentowności, ostrożnemu nadzorowi oraz wyraźnemu skupieniu się na transformacji cyfrowej i regulacyjnej, banki w naszym regionie pokazują, że strategiczna odporność nie jest tylko koncepcją, ale mierzalną i konkurencyjną przewagą.” – wyjaśnia Małgorzata Pek, liderka sektora finansowego w Forvis Mazars w regionie CEE, partnerka Forvis Mazars w Polsce.

Transformacja cyfrowa

Znaczna część raportu poświęcona jest fali transformacji cyfrowej, która zmienia kształt branży bankowej w Europie Środkowo-Wschodniej. Wdrożenie sztucznej inteligencji, platform bezkodowych i hybrydowych systemów chmurowych stało się podstawą strategii operacyjnej, a wiodące instytucje inwestują znaczne środki w automatyzację i innowacje oparte na danych.

„Wkraczamy w erę, w której presja regulacyjna i nadzorcza będzie kształtować konkurencyjność banków w różnych regionach.” – mówi Eric Cloutier, dyrektor ds. regulacji bankowych w grupie i dyrektor Globalnego Centrum Regulacji Usług Finansowych (RegCentre) w Forvis Mazars.

Oprócz transformacji cyfrowej, badanie pokazuje, jak sekurytyzacja ewoluuje od wymogu zgodności z przepisami do kluczowego czynnika ekspansji biznesowej. W latach 2020–2024 roczna emisja sekurytyzacji w Europie wzrosła o prawie 26%, osiągając wartość 244,9 mld euro.

Banki z Europy Środkowo-Wschodniej w coraz większym stopniu uczestniczyły w tym wzroście poprzez transakcje w Polsce, Czechach, Słowacji i Bułgarii.

Perspektywy klimatyczne i geopolityczne

Patrząc w przyszłość, raport wskazuje na nowe priorytety nadzorcze, które będą miały wpływ na planowanie i reakcje banków. W 2026 r. Europejski Bank Centralny wprowadzi test warunków skrajnych skupiający się na ryzykach geopolitycznych, od napięć handlowych po sankcje i wstrząsy walutowe, wymagając od banków opracowania własnych scenariuszy zamiast stosowania gotowych szablonów.

Jednocześnie ryzyko klimatyczne staje się konkretnym elementem regulacji, a nie odległym celem politycznym. Zasady ESG są obecnie uwzględnione w sposobie zarządzania kapitałem, sprawozdawczością i ryzykiem.

Dla banków z Europy Środkowo-Wschodniej, z których wiele nadal jest powiązanych z branżami emitującymi duże ilości dwutlenku węgla, kolejne wyzwanie wydaje się oczywiste: budowanie odporności na zmiany klimatu przy jednoczesnym zachowaniu rentowności i perspektywicznego podejścia.

Zgodnie z wynikami badań zawartymi w raporcie banki w Europie Środkowo-Wschodniej przeszły transformację od podmiotów dążących do stabilności, do strategicznych innowatorów. Ich zdolność do przekształcania presji regulacyjnej we wzrost, a technologii w odporność, wyznacza nowe standardy w całej Europie.

W raporcie stwierdzono, że chociaż niepewność geopolityczna i globalne rozbieżności regulacyjne będą nadal stanowić wyzwanie dla europejskiego systemu finansowego, banki z Europy Środkowo-Wschodniej są dobrze przygotowane do odgrywania wiodącej roli dzięki połączeniu ostrożności finansowej, elastyczności strategicznej i innowacji cyfrowych.

O raporcie

Raport „Strategiczna odporność sektora bankowego w Europie Środkowo-Wschodniej: perspektywy na rok 2025” został opracowany wspólnie przez Forvis Mazars i EMIS, łącząc niezależne informacje rynkowe z praktycznymi spostrzeżeniami specjalistów ds. usług finansowych doradzających bankom w całym regionie.

Raport analizuje trendy w zakresie rentowności, adekwatności kapitałowej, ewolucji regulacyjnej, cyfryzacji, sekurytyzacji i integracji ESG na sześciu rynkach Europy Środkowo-Wschodniej.