Zdaniem ekonomistów Credit Agricole konsolidacja fiskalna w Polsce jest nieuchronna, nastąpi najwcześniej w 2028 roku

„Uważamy, że mimo wysokich kosztów politycznych konsolidacja fiskalna będzie musiała się wcześniej czy później zmaterializować. Czynnikiem, który skłoni do niej rząd, będzie najprawdopodobniej presja ze strony agencji ratingowych.

Dobrym przykładem jest Rumunia. W 2024 r. deficyt sektora finansów publicznych w tym kraju wyniósł 9,2 proc. PKB i był najwyższy w UE” – napisano w raporcie ekonomistów Credit Agricole Bank Polska.

W reakcji na problemy fiskalne Rumunii trzy główne agencje zmieniły perspektywę ratingu kraju na negatywną, a ponieważ rating znajdował się na najniższym poziomie inwestycyjnym, jego obniżenie oznaczałoby przejście do kategorii spekulacyjnej.

To z kolei wiązałoby się z odpływem części inwestorów i wyraźnym wzrostem kosztów obsługi długu. Pod presją agencji ratingowych oraz procedury nadmiernego deficytu rumuński rząd w lipcu 2025 roku przyjął pakiet konsolidacyjny.

Polska gospodarka w ocenach agencji ratingowych

W ocenie ekonomistów Credit Agricole sytuacja Polski jest pod tym względem na razie lepsza: rating Polski wynosi „A-” według S&P i Fitch oraz „A3” według Moody’s (są to tożsame poziomy oceny kredytowej), a więc znajduje się trzy stopnie powyżej najniższego poziomu inwestycyjnego.

Nie oznacza to jednak braku presji.

„We wrześniu Moody’s obniżył rating Polski z A2 do A3, wskazując na trwałe pogorszenie stanu finansów publicznych, wysokie deficyty i rosnące koszty obsługi długu.

Fitch w sierpniu 2026 r. utrzymał negatywną perspektywę ratingu, uzasadniając to brakiem wiarygodnego planu konsolidacji fiskalnej i ryzykiem luzowania polityki fiskalnej przed wyborami.

Z kolei w ubiegłym tygodniu S&P obniżyła perspektywę ratingu Polski ze stabilnej do negatywnej, wskazując na szybki wzrost długu publicznego, utrzymujące się wysokie deficyty i ograniczone perspektywy konsolidacji fiskalnej w warunkach silnej polaryzacji politycznej” – wskazano w raporcie Credit Agricole.

Agencja utrzymała w piątek (6.11.2026) długoterminowy rating Polski w walucie obcej na poziomie „A−”, ale obniżyła rating w walucie krajowej z „A” do „A−”, a także obniżyła perspektywy obu ratingów ze stabilnej do negatywnej.

„Uważamy, że w przypadku braku działań konsolidacyjnych po wyborach presja ze strony agencji będzie narastać. Jej efektem mogą być nie tylko kolejne zmiany perspektywy, ale także obniżenie samego ratingu, co przełożyłoby się na wyższe rentowności obligacji skarbowych i dodatkowo zwiększyłoby koszty obsługi długu.

Podsumowując, uważamy, że konsolidacja będzie konieczna, ale z uwagi na kalendarz wyborczy rozpocznie się ona najwcześniej w 2028 r.” – wskazano w raporcie.

Czytaj także: Mocne ostrzeżenie Agencji S&P Global Ratings dla Polski

Credit Agricole: propozycje działań systemowych w finansach publicznych w 2027 roku

W ocenie ekspertów CA po wyborach w 2027 roku możliwe będą działania systemowe o znacznej skali oddziaływania na sytuację w finansach publicznych, choć również wtedy ich wprowadzenie nadal będzie trudne z politycznego punktu widzenia.

Ekonomiści CA proponują m.in. likwidację kwoty wolnej od podatku (obecnie 30 tys. zł dla wszystkich płatników PIT) dla osób o dochodach powyżej 30 tys. zł rocznie, tak aby korzystali z niej wyłącznie najmniej zarabiający.

To mogłoby, wg wyliczeń Międzynarodowego Funduszu Walutowego poprawić saldo finansów publicznych o ok. 2,0 proc. PKB, a przy ograniczeniu ulg i preferencji w tym podatku dodatkowe dochody wyniosłyby ok. 0,4 proc. PKB.

Ponadto w raporcie wskazano na ograniczenie zwolnień i obniżonych stawek VAT, co mogłoby przynieść ok. 0,5-0,6 proc. PKB, a w połączeniu z wprowadzeniem podatku od nieruchomości zależnego od ich wartości (tzw. podatku katastralnego) do ok. 0,9 proc. PKB.

Po stronie wydatkowej oszczędności przyniosłoby wprowadzenie kryterium dochodowego lub kryterium aktywności zawodowej rodziców w programie 800+ (0,3-0,7 proc. PKB), likwidacja lub ograniczenie 13. i 14. emerytury (do ok. 0,7 proc. PKB) oraz wolniejszy wzrost płac w sektorze publicznym (ok. 0,7 proc. PKB).

Kolejne 0,2-0,5 proc. PKB mogłyby przynieść przeglądy efektywności istniejących wydatków. Powiązanie wieku emerytalnego z oczekiwaną długością życia oraz ograniczenie szczególnych systemów emerytalnych pozwoliłoby zaoszczędzić 0,3-1,0 proc. PKB, choć dopiero w dłuższym okresie.

„Zwracamy uwagę, że każde z tych działań dotyczyłoby szerokich grup wyborców lub byłoby sprzeczne z dotychczasowymi deklaracjami głównych sił politycznych, które wskazują raczej na utrzymanie lub rozszerzenie obecnych rozwiązań.

Dotyczy to w szczególności podniesienia wieku emerytalnego.

Uzupełnieniem powyższych rozwiązań mogłyby być m.in. ujednolicenie opodatkowania i oskładkowania” – dodano.