Raport Specjalny | Horyzonty Bankowości 2022 | Jak nie podatek to wojna

Udostępnij Ikona facebook Ikona LinkedIn Ikona twitter
Po latach obniżającej się rentowności polski sektor bankowy zaczął ją powoli odzyskiwać w zeszłym roku. Napaść Rosji na Ukrainę, wojna i sankcje mogą to zatrzymać. Wzrośnie inflacja, gospodarka osłabnie, zwiększy się ryzyko kredytowe. Nawet silne banki mogą przez dłuższy czas nie pokrywać kosztu własnego kapitału. A słabe mogą okazać się obciążeniem dla całego sektora finansowego i podatników.

Jacek Ramotowski

Rentowność polskich banków systematycznie i coraz mocniej spadała od 2011 r. Dno osiągnęła w roku 2020. Wskutek wzrostu stóp procentowych i niespełnienia się negatywnych scenariuszy gospodarczych po pandemicznym kryzysie w tym roku miała szansę ruszyć w górę. Ale pojawiły się nowe ryzyka związane z wojną. To może przedłużyć bardzo niekomfortową i niebezpieczną sytuację, kiedy znaczna część polskich banków nie pokrywa kosztu kapitału.

Powody spadku

Wieloletni trend spadku rentowności polskich banków zaczął się w 2011 r. – jak pisał o tym Narodowy Bank Polski w „Raporcie o Stabilności Systemu Finansowego” z grudnia 2019 r. Z przeprowadzonej wówczas analizy wynikało, że ma to charakter strukturalny. Według wyliczeń NBP, zwrot z kapitału regulacyjnego (RORC) polskiego sektora obniżył się z niemal 16% na koniec 2011 r. do niespełna 8% w połowie 2019 r. Przypomnijmy, jakie były tego najważniejsze powody.

W związku z regulacjami zwanymi Bazyleą III i IV obniżyła się relacja aktywów do kapitału Tier 1, co w ciągu kilku lat zjadło ok. 2 pkt. proc. rentowności. Rozpoczęty pod koniec 2012 r. cykl obniżek stóp procentowych doprowadził do spadku marży odsetkowej. To kolejny punkt procentowy ubytku rentowności. O ok. drugie tyle obniżyła się rentowność z powodu spadku marży pozaodsetkowej, co było m.in. efektem modelu „bankowości za zero”.

Najsilniejsze uderzenie w rentowność nastąpiło jednak ze strony obciążeń, w tym podatkowych. Z jednej strony banki musiały płacić wyższe składki na fundusz gwarantowania depozytów oraz uporządkowanej restrukturyzacji. Jak zwraca uwagę NBP, stawki te ustalone zostały na znacząco wyższym poziomie niż w większości państw Unii. Podatek bankowy wprowadzony w 2016 r. zadał rentowności najsilniejszy cios. Efektywna stopa opodatkowania banków skoczyła z 21% do 48%. Ta podwyżka ukradła z rentowności ponad 3 pkt. proc.

Tracący z roku na rok rentowność sektor bankowy zderzył się z pandemicznym kryzysem. Stopy procentowe spadły niemal do zera, co spowodowało skurczenie się wyniku odsetkowego. Banki doszły do wniosku, że „bankowość za zero” to pułapka, ...

Artykuł jest płatny. Aby uzyskać dostęp można:

  • zalogować się na swoje konto, jeśli wcześniej dokonano zakupu (w tym prenumeraty),
  • wykupić dostęp do pojedynczego artykułu: SMS, cena 5 zł netto (6,15 zł brutto) - kup artykuł
  • wykupić dostęp do całego wydania pisma, w którym jest ten artykuł: SMS, cena 19 zł netto (23,37 zł brutto) - kup całe wydanie,
  • zaprenumerować pismo, aby uzyskać dostęp do wydań bieżących i wszystkich archiwalnych: wejdź na aleBank.pl/sklep.

Uwaga:

  • zalogowanym użytkownikom, podczas wpisywania kodu, zakup zostanie przypisany i zapamiętany do wykorzystania w przyszłości,
  • wpisanie kodu bez zalogowania spowoduje przyznanie uprawnień dostępu do artykułu/wydania na 24 godziny (lub krócej w przypadku wyczyszczenia plików Cookies).

Komunikat dla uczestników Programu Wiedza online:

  • bezpłatny dostęp do artykułu wymaga zalogowania się na konto typu BANKOWIEC, STUDENT lub NAUCZYCIEL AKADEMICKI

Źródło: Miesięcznik Finansowy BANK