Forum Bankowo-Samorządowe 2026 o finansowaniu lokalnej infrastruktury i energetyki

Dr Konrad Wojnarowski przypomniał o prowadzonych obecnie w Sejmie pracach związanych z tzw. ustawą sieciową. Ma ona upraszczać przyłączenia np. biogazowni. Mówił także o inwestycjach w odnawialne źródła energii i magazyny energii. Będzie to ważny aspekt transformacji energetycznej.

Zwrócił uwagę na inwestycje w sieci, bo bez nich nie można rozwijać energetyki rozproszonej, czy obywatelską. Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) zainwestują w sieci 70 mld zł do 2030 roku. Dodał, że infrastruktura zdecentralizowana jest bardziej odporna na ataki wroga.

Jak stwierdził dr Konrad Wojnarowski – Polska nie rezygnuje z gazu ziemnego, na który do 2030 r. będzie rosło zapotrzebowanie. Jest to istotne w kontekście przyłączeń do sieci biogazowni i biometanowni.

Czytaj także: Forum Bankowo-Samorządowe 2026 o zapewnieniu bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej państwa

„Lokalna infrastruktura i energetyka a finansowanie”

Panel dyskusyjny poprowadził red. Błażej Prośniewski z Polskiego Radia 1, a uczestniczyli w nim:

Mariusz Frankowski, wojewoda mazowiecki; Grzegorz Cichy, prezes Unii Miasteczek Polskich, burmistrz Proszowic; Krzysztof Matyjaszczyk, wiceprezes Związku Miast Polskich, prezydent Częstochowy; Alicja Huczyńska, członek Rady ZBP, prezes zarządu Banku Spółdzielczego w Koronowie; Bartosz Kublik, prezes zarządu Banku Ochrony Środowiska; Małgorzata Szafoni, zastępca prezesa zarządu Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Robert Sochacki, wiceprezes zarządu Banku Pekao S.A.

0,3% naszego PKB dla samorządów – by zapewniły bezpieczeństwo ludności

Mariusz Frankowski przypomniał o ustawie o ochronie ludności i obronie cywilnej regulującej zasady zapewnienia bezpieczeństwa ludności oraz organizację działań w sytuacjach kryzysowych. Od minionego roku są na ten cel pieniądze.

Zgodnie z ustawą przeznaczamy na to 0,3% naszego PKB. To się przełożyło w 2025 roku na 5 mld zł, z czego na poziomie województwa mazowieckiego było to 450 mln zł, głównie dla samorządów. Żaden samorząd nie musiał dołożyć do tych programów, chyba że sam chciał je rozbudować.

W 2025 roku pierwszym etapem było sprawdzenie zasobów na poziomie magazynów. Uzupełniono np. zapasy agregatów, łóżek polowych, namiotów, łopat itp. które mogą być wykorzystywane w sytuacjach kryzysowych, takich jak np. brak wody przez tydzień w Karczewie i Otwocku w roku ubiegłym.

Dekarbonizacja i nowa infrastruktura ciepłownicza

Według Grzegorza Cichego największym lokalnym problemem jest infrastruktura ciepłownicza. Konieczne jest odejście od węgla jako paliwa.

W Proszowicach ciepłownia miejska zainwestowała w kotły opalane gazem, ale można z nich korzystać tylko w okresie przedzimia i przedwiośnia. Na odejście od spalania paliw kopalnych w głównym sezonie grzewczym ciepłownia musi wydać 30 mln zł. Takiej kwoty nie będzie mogła ona sama pozyskać.

Grzegorz Cichy zwrócił również uwagę na fakt, że w Europie brakuje biomasy, a my sami nie zagospodarowujemy tej, którą mamy.

Problemem nr 1 dla samorządów pozostaje finansowanie

Jak stwierdził Krzysztof Matyjaszczyk dziś, jeśli chodzi o większe samorządy, problemem jest z płynność finansowa i finanse. Jeśli mówimy o infrastrukturze obronnej, krytycznej i o tym, żeby budować odporność, to samorządy są mocno uzależnione od tego, czy i w jakim czasie otrzymają finansowanie.

Podkreślił, że tam, gdzie samorządom nie starcza środków, np. na finansowanie wkładów własnych w programach europejskich, tam potrzebne są linie kredytowe z banków.

Banki spółdzielcze działają na rzecz JST

Alicja Huczyńska zwróciła uwagę, że jej bank spółdzielczy działa na terenie kilku gmin od typowo rolniczych do turystycznych. Jak stwierdziła, gminy te mają determinację i odwagę w absorbowaniu wszystkich środków, jakie były dostępne w poprzednich latach i jakie pojawią się w najbliższej perspektywie.

Sektor spółdzielczy finansuje JST w 40% wg danych NBP. Także 30% środków samorządów jest ulokowanych w bankowym sektorze spółdzielczym.

BOŚ wspiera samorządowe inwestycje proekologiczne

Bank Ochrony Środowiska jest wyspecjalizowanym bankiem, jak podkreślił Bartosz Kublik. To bank, który finansował inwestycje proekologiczne na ponad 60 mld zł.

Natomiast BOŚ, jako bank zogniskowany na transformacji energetycznej ma ekspertyzy, ma ekspertów, żeby pomóc JST w takich przedsięwzięciach pod względem doradztwa, sprawdzenia modeli finansowych itp.

Nawet na szczeblu lokalnym zapotrzebowanie na inwestycje dotyczy dziesiątek, a nawet setek milionów złotych. W takiej sytuacji sektor banków lokalnych nie zawsze może odpowiedzieć na tak duże zapotrzebowanie.

Bartosz Kublik przypomniał, że JST inwestują rocznie ok. 85 mld zł co stanowi ok. 40 – 46% inwestycji publicznych i dlatego samorzady dla banków są bardzo ważnym klientem.

Banki a finansowanie transformacji energetycznej

Jak stwierdził Robert Sochacki, duży bank, jakim jest Pekao S.A. z rozległą siecią oddziałów, chce także być obecny w finansowaniu projektów w powiatach. Naturalny jest jego udział w dużych inwestycjach w metropoliach i miastach.

Bank widzi też, że dzisiaj środek ciężkości inwestycji związany jest z branżą energetyczną. Choć wiele lokalnych projektów należy zaliczyć do małych inwestycji , to ich skala z punktu widzenia całości państwa i jednorodności projektów ciepłowniczych jest istotna.

Jak podkreślił Robert Sochacki – Pekao S.A. pracuje nad rozwiązaniem, które pomoże samorządom przy finansowaniu transformacji energetycznej w kierunku zielonych źródeł energii.

NFOŚiGW wsparł realizacje inwestycji o wartości ponad 300 mld zł

Małgorzata Szafoni przypomniała, że Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) już od 37 lat finansuje działania w zakresie ochrony środowiska naturalnego, jak również transformacji w kierunku gospodarki niskoemisyjnej i transformacji energetycznej.

Przez wspomniane 37 lat – z roli dystrybutora środków pochodzących z opłat i kar środowiskowych – przekształcił się w instytucję unikatową w Europie i oferuje różnego rodzaju możliwości wsparcia finansowego inwestycji w wielu sektorach.

Łączy różne możliwości finansowania, bo są to nie tylko środki zebrane z kar środowiskowych, ale jest też największym dystrybutorem innych środków, w tym pochodzących ze źródeł europejskich.

Przez lata działalności NFOŚiGW przyczynił się do realizacji inwestycji o wartości ponad 300 mld zł. Na ten rok zaprogramowano środki na poziomie 37 mld zł głównie z przeznaczeniem na transformację energetyczną.

Rekomendacje uczestników debaty dla rządu, JST i banków

Podsumowując debatę, jej uczestnicy sformułowali rekomendacje dla rządu, JST i banków, jeśli chodzi o możliwości związane z inwestycjami.

Zwrócono uwagę np. na to, żeby wydatki JST na OZE pozostawały bez wpływu na poziom zadłużenia samorządów.

Postulowano kooperację i wspólnotowe myślenie o potrzebach.

Podkreślano potrzebę stabilizowania cen energii przez rząd oraz jak najwcześniejsze włączanie banków do rozmów dotyczących projektów infrastrukturalnych.