Brytyjski roz-łącznik

Dr Maria Dunin-Wąsowicz
Przewodnicząca Związku Stowarzyszeń Forum Ruchu Europejskiego
Członek European Movement International/EMI, Bruksela

Do niedawna wszystkie badania opinii publicznej potwierdzały zadowolenie Brytyjczyków z decyzji podjętej w referendum o opuszczeniu UE z 23 czerwca 2016 r. Głosowanie odbyło się po intensywnym probrexitowym procesie dyplomatycznym w latach 2012-2016 i zostało potwierdzone przyjęciem ustawy notyfikacyjnej przez parlament 13 marca 2017 r. Ustawa, nadająca bieg brexitowi, została przekazana 29 marca 2019 r. na ręce ówczesnego prezydenta Rady UE Donalda Tuska. Co zatem stało się w latach 2025-26, że polityka realizowana przez pięć kolejnych rządów UK została odrzucona przez społeczeństwo, które nieoczekiwanie odwołuje poparcie dla oddzielności UK i woła o zbliżenie do UE?

Dezorientacja

Pierwszy alarmujący sondaż przeprowadzony w UK przez ECFR (European Council of Foreign Relations) w dniach 7-14 maja br. wskazał, że według 66% respondentów (przy próbie 2 tys. osób) wyjście z UE było przyczyną wzrostu kosztów życia, spowolnienia gospodarki (65%), redukcji szans dla młodzieży (57%), nasilenia nielegalnej imigracji (56%) oraz spowolnienia zaangażowania gospodarki w handel międzynarodowy (56%). Respondenci nie potrafili wskazać korzyści z brexitu. I na odwrót, badani potraktowali wyjście państwa z UE jako szkodliwy proces sam w sobie. Ocenie towarzyszyły opinie o konieczności nawiązania bliższych politycznych relacji z UE (75% respondentów), istotnego lub nieco silniejszego wzmocnienia z nią powiązań handlowych oraz gospodarczych (66%).

Kolejne badania w okresie od 14 maja do połowy czerwca 2026 r. zostały przeprowadzone przez sześć niezależnych od siebie instytucji (patrz tabela 1).

Średnia wyników sondaży wskazuje, że ok. 61% społeczeństwa brytyjskiego optuje za dołączeniem państwa do UE. Negatywny stosunek społeczeństwa do brexitu potwierdziły badania NatCen (National Center for Social Research) opublikowane 22 maja. Ich wyniki wykazały, że 67% wyborców z różnych partii, łącznie ze skrajnie prawicową Reform UK, traktuje brexit jako wydarzenie negatywnie oddziałujące na państwo i jego gospodarkę. Respondenci uznali, że w trakcie debaty poprzedzającej brexit nie zostały przedyskutowane kluczowe kwestie, które mogły zdecydować o innym – być może negatywnym dla brexitu – wyniku referendum.

Przypomnijmy, że pierwsze negatywne oceny brexitu przedstawił w 2023 r. Międzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW), dowodząc, że brytyjskie PKB liczone w długiej perspektywie pozostanie o kilka procent niższe od jego ewentualnego poziomu w przypadku pozostania w UE. Analitycy MFW podkreślili niekorzystny wpływ wyjścia z UE na funkcjonowanie łańcuchów dostaw, wielkość wymiany towarowej z rynkami europejskim oraz liczbę inwestycji zagranicznych w Wielkiej Brytanii. W ocenie MFW, co pokazuje wykres 1, tegoroczne drgnięcie w gospodarce UK wyniesie nie więcej niż 0,863% PKB.

Owo drgnięcie oznacza równocześnie spadek PKB o 0,52% w porównaniu z sytuacją w 2025 r., kiedy jego przyrost wyniósł 1,38%. Projekcja gospodarcza do 2031 r. nie zapowiada przyrostu PKB na poziomie wyższym niż 1,5%. Dynamika zmian w gospodarce po 2031 r. będzie obniżona do 1,4% PKB. Jak zatem pokazują badania i statystyka, stagnacja, która rozpoczęła się 2023 r. – niezależnie od skutków pandemii w 2020-21 r. oznaczających silne wahnięcia PKB – została dostrzeżona przez społeczeństwo, które powiązało obecne problemy w gospodarce z procesem wyjścia UK z Unii.

Hamletyczne rozterki

Obecne nastroje Brytyjczyków wobec ich relacji z Unią – czy szerzej z Europą – nie powinny zaskakiwać. Wystarczy spojrzeć na nie z perspektywy okresu zakończenia II wojny, żeby zauważyć, że europejskie projekty integracyjne nie zdołał...