Wielki rachunek Polski

Rok 2026 będzie przede wszystkim rokiem inwestycji – mówił minister finansów i gospodarki Andrzej Domański podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach w kwietniu 2026 r. Wśród najważniejszych planowanych wydatków wymienił ok. 200 mld zł na obronność, 25 mld zł na infrastrukturę drogową, 14 mld zł na kolej, ponad 7 mld zł na Port Polska oraz 8 mld zł na pierwszą polską elektrownię jądrową. Według ministra wzrost inwestycji w tym roku na poziomie 10-11% jest scenariuszem realnym.

To jednak jedynie fragment znacznie większego obrazu. Z aktualizacji Krajowego Planu na rzecz Energii i Klimatu z grudnia 2025 r. wynika, że sama niskoemisyjna modernizacja gospodarki do 2040 r. będzie wymagała od 3 do 3,5 bln zł. Z kolei według Programu Analityczno-Badawczego Warszawskiego Instytutu Bankowości łączne potrzeby inwestycyjne polskiej gospodarki – w energetyce, cyfryzacji, infrastrukturze transportowej i obronności – do 2040 r. mogą przekroczyć 4 bln zł.

To kwota trudna do wyobrażenia. Dla porównania – odpowiada ponad pięcioletnim dochodom budżetu państwa albo wartości ponad 20 projektów skali Port Polska budowanych od podstaw.

Energia jako fundament konkurencyjności

W centrum transformacji znajduje się energetyka. To właśnie ona w coraz większym stopniu decyduje dziś o konkurencyjności całej gospodarki. Z szacowanych przez Związek Banków Polskich 4 bln zł inwestycji aż ok. 1,6 bln zł przypadnie właśnie na sektor energii.

Polska pozostaje jedną z najbardziej uprzemysłowionych gospodarek Unii Europejskiej. Udział przemysłu w PKB wynosi ok. 23%, wyraźnie powyżej średniej unijnej. Jednocześnie nasza gospodarka nadal pozostaje stosunkowo energochłonna, co oznacza większą podatność na wzrost cen energii, kosztów emisji CO₂ czy napięcia geopolityczne.

Dziś koszty energii stanowią już 34,7% wartości dodanej brutto polskiego przemysłu – to jeden z najwyższych wskaźników w Unii Europejskiej. Dla wielu firm energia przestała być po prostu jednym z kosztów działalności. Coraz częściej staje się czynnikiem decydującym o rentowności inwestycji, możliwościach rozwoju i konkurencyjności eksportu.

Źródłem problemu pozostaje struktura krajowej energetyki. Polska nadal należy do najbardziej emisyjnych gospodarek Europy. W 2025 r. emisyjność produkcji energii elektrycznej wynosiła 588,6 g CO₂ na każdą wyprodukowaną kWh – najwięcej w całej Unii Europejskiej. Węgiel nadal odpowiada za ponad połowę produkcji energii, podczas gdy udział OZE wynosi 30,5%, wyraźnie mniej niż unijna średnia na poziomie 47,1%. To bezpośrednio przekłada się na koszty systemu ETS. Jak wylicza Związek Banków Polskich, w latach 2018-2025 polskie przedsiębiorstwa wydały ok. 174 mld zł na zakup uprawnień do emisji CO₂.

Aby w przyszłości ograniczyć te koszty, dziś niezbędne są ogromne inwestycje. Fundamentem nowego systemu energetycznego mają być odnawialne źródła energii wspierane przez magazyny energii, rozbudowę sieci przesyłowych ...