Fitch: weto wobec SAFE zwiększa ryzyko dla finansów Polski
SAFE, czyli instrument Komisji Europejskiej wspierający wspólne zakupy obronne, przewiduje udostępnienie do 150 mld euro pożyczek dla państw członkowskich. Polska miałaby być jego największym beneficjentem – z pulą sięgającą 43,7 mld euro.
Fitch podkreśla, że warunki tych pożyczek są korzystniejsze niż finansowanie rynkowe, zarówno pod względem kosztów, jak i terminów zapadalności. Udział w programie mógłby więc ograniczyć presję na obsługę długu i poprawić strukturę finansowania wydatków obronnych.
Czytaj także: Premier RP o uchwale rządu dot. programu Polska Zbrojna, bez podpisu ws. unijnych środków SAFE
Weto ws. SAFE zwiększa niepewność rynku finansowego
W tym kontekście weto prezydenta wobec ustawy umożliwiającej udział Polski w SAFE Fitch interpretuje jako czynnik zwiększający niepewność. Choć rząd deklaruje, że będzie kontynuował działania zmierzające do skorzystania z programu, konflikt instytucjonalny utrudnia szybkie i efektywne wdrożenie rozwiązań.
Alternatywna propozycja prezydenta i prezesa Narodowego Banku Polskiego, zakładająca finansowanie wydatków obronnych poprzez wykorzystanie rezerw złota banku centralnego, została przez Fitch oceniona ostrożnie.
Agencja wskazuje, że taki model wymagałby zmian prawnych, a ponadto wiązałby się z ryzykiem wynikającym z wahań cen złota. Dodatkowo mógłby budzić wątpliwości co do roli banku centralnego i jego niezależności w kontekście finansowania polityki rządu.
Program SAFE a finanse publiczne
Fitch zwraca uwagę, że spór o SAFE wpisuje się w szerszy obraz pogarszających się finansów publicznych.
Polska stoi przed koniecznością jednoczesnego zwiększania wydatków na obronność, utrzymywania wysokich wydatków socjalnych oraz obsługi rosnącego zadłużenia. W takiej sytuacji dostęp do tańszego finansowania, jak w przypadku SAFE, ma istotne znaczenie.
Jednocześnie agencja podkreśla, że napięcia polityczne – w tym powtarzające się weta prezydenta wobec inicjatyw rządu – ograniczają możliwość przeprowadzenia działań konsolidacyjnych, takich jak podwyżki podatków czy ograniczenie wydatków. To z kolei utrudnia stabilizację finansów publicznych w średnim okresie.
W ocenie Fitch debata wokół SAFE pokazuje rosnącą polaryzację polityczną i ryzyko długotrwałego impasu decyzyjnego. Nawet jeśli kierunek zwiększania wydatków na obronność pozostaje bezsporny, brak zgody co do sposobów ich finansowania może osłabić zdolność państwa do skutecznego działania.
Dla rynków finansowych oznacza to większą niepewność, a dla Polski – trudniejsze warunki zarządzania rosnącym długiem i deficytem.
