Przedsiębiorcy bardziej cenią doświadczenie niż wykształcenie pracownika
– Wyniki naszego raportu pokazują wyraźnie, że w realiach MŚP najcenniejszą „walutą” jest doświadczenie. To ono buduje pewność w podejmowaniu decyzji, uczy zarządzania ryzykiem i pozwala szybciej reagować na zmiany rynku.
Przedsiębiorcy mówią wprost: praktyka zdobyta w innych firmach częściej przekłada się na skuteczność w prowadzeniu działalności niż formalne wykształcenie.
Jednocześnie te dane nie są argumentem przeciw edukacji, raczej pokazują, że jej rola zależy od kontekstu. W branżach takich jak usługi częściej widać wartość studiów jako wsparcia kompetencyjnego, a wraz ze wzrostem skali działalności rośnie też znaczenie uporządkowanej wiedzy i narzędzi zarządczych.
Dlatego różnica między mikro- a średnimi firmami jest tak duża: najmniejsze podmioty częściej opierają się na intuicji, elastyczności i uczeniu się „w biegu”, a większe na procesach, specjalizacji i kompetencjach, które studia mogą wzmacniać. Niezależnie od tego wspólny mianownik pozostaje jeden: w biznesie liczy się sprawczość, konsekwencja i umiejętność przekuwania wiedzy w działanie – podkreśla Paweł Bojko, wiceprezes zarządu EFL.
Czytaj także: Dyplom czy doświadczenie – kogo będą zatrudniać firmy w 2026 roku?
Doświadczenie jako realny „kapitał operacyjny” w firmie
Wyniki raportu EFL „Wykształcenie czy doświadczenie? Co pomaga w biznesie. Pod lupą” pokazują wyraźną przewagę kompetencji praktycznych nad formalnym wykształceniem.
Zdecydowana większość przedsiębiorców zgadza się ze stwierdzeniem, że w prowadzeniu firmy bardziej pomaga doświadczenie z innych miejsc pracy niż edukacja (91% wskazań).
W tym samym czasie rola studiów oceniana jest znacznie ostrożniej: 44% respondentów deklaruje, że studia odegrały ważną rolę w prowadzeniu ich firmy, tyle samo wskazuje, że wiedza ze studiów pomaga skutecznie rozwijać biznes, a tylko 43% rekomenduje studia osobom planującym własną działalność.
W usługach dyplom pomaga częściej, w rolnictwie rządzi praktyka
Choć doświadczenie jest wskazywane jako kluczowe w każdej branży, w danych widać istotne różnice w podejściu do edukacji formalnej. W rolnictwie aż 97% przedsiębiorców stawia na doświadczenie, ale jednocześnie tylko 17% uważa, że studia odegrały ważną rolę w prowadzeniu firmy, a 19% że wiedza ze studiów pomaga rozwijać biznes.
Z kolei w usługach doświadczenie również dominuje (91%), jednak rola edukacji jest relatywnie najwyższa: 61% badanych wskazuje, że studia były ważne w prowadzeniu firmy, a 69% że wiedza ze studiów wspiera rozwój działalności.
W produkcji 57% przedsiębiorców mówi o istotnej roli studiów, a 54% o przydatności wiedzy akademickiej w rozwoju firmy; w handlu odpowiednio 47% i 47%.
Jednak to w budownictwie najwięcej przedsiębiorców docenia dyplom: 51% zapytanych rekomenduje ukończenie studiów osobom myślącym o założeniu własnego biznesu.
W rolnictwie taką rekomendację dało 28% osób, a transporcie 31%.
Perspektywa mikrobiznesu różni się od makro
Wyraźnie widać też wpływ wielkości firmy. Raport EFL pokazuje, że znaczenie studiów rośnie wraz ze skalą działalności: tylko 17% właścicieli mikrofirm uważa, że studia odegrały ważną rolę w ich biznesie, podczas gdy wśród firm średnich ten odsetek sięga 89%.
Podobnie jest z oceną przydatności wiedzy akademickiej w rozwoju firmy (21% w mikrofirmach vs. 78% w średnich) oraz z rekomendacją studiów osobom planującym działalność (30% w mikrofirmach vs. 57% w średnich).
– Podstawy sukcesu biznesowego w mojej historii to wiele czynników. Potrzebna była cierpliwość w procesie zbierania doświadczeń i czekania na efekty. Ważnym elementem była dyscyplina związana z procesami zarządczymi. Analiza i kontrola kosztów tak, aby zapewnić płynność finansową była bardzo istotna.
Współpraca z ludźmi na zasadach partnerstwa, gdy każdy jest zapraszany do wspólnego kreowania zadań i procesów. Z tym wiąże się zasada przejrzystości, czyli wiedza zespołu o tym, jak biznes wygląda od środka, łącznie z jego liczbami. Równie przejrzyste i należyte zasady współpracy są warunkiem sukcesu.
Ale sukces to też kwestia przypadku, szczęścia i czasem intuicji, czyli parametrów które nie sąmierzalne. One także odgrywały istotną rolę w mojej drodze biznesowej – mówi Katarzyna Majewska, współwłaścicielka spółek Zjedz Sp. z o.o. i Gwarno Sp. z o.o.
Pełna wersja raportu EFL „Wykształcenie czy doświadczenie? Co pomaga w biznesie. Pod lupą” jest dostępna https://efl.pl/pl/biznes-i-ty/raporty/raport-efl-wyksztalcenie-czy-doswiadczenie-co-pomaga-w-biznesie-pod-lupa.
