Adam Glapiński

Przez ostatnie dwie dekady polska gospodarka otwierała się na świat. Umiędzynarodowianie gospodarki było jednym z procesów, który pozwolił zmniejszyć dystans w osiąganym dochodzie w porównaniu z gospodarkami rozwiniętymi. Ekspansja zagraniczna polskich przedsiębiorców nie ograniczała się jednak tylko do towarów i w coraz większym stopniu dotyczyła również usług. Chociaż eksport usług stanowi obecnie zaledwie około 20% ogółu sprzedaży zagranicznej, to jego rola znacząco wzrosła w ostatnich latach. Można oczekiwać, że właśnie usługi, w szczególności wysoko wyspecjalizowane, będą motorem napędowym dalszej ekspansji zagranicznej polskiej gospodarki i dzięki nim eksport będzie w coraz większym stopniu wynikiem konkurencji jakościowej, a nie konkurencji cenowo-płacowej.

Globalizacja i cyfryzacja światowej gospodarki ułatwiają unikanie opodatkowania poprzez przenoszenie dochodów pomiędzy krajami. W ostatnim czasie wiele państw i instytucji podejmuje działania odpowiadające na te wyzwania. Jednym z przykładów takich działań jest reforma podatkowa prezydenta Donalda Trumpa, która m.in. ma na celu zachęcenie amerykańskich firm do prowadzenia działalności, wykazywania zysków i płacenia podatków w Stanach Zjednoczonych. Również Polska i inne rządy europejskie przywiązują coraz większą wagę do walki z unikaniem opodatkowania.

Jeśli popyt w gospodarce zbliża się do granicy jej maksymalnych zdolności wytwórczych, to powstaje sytuacja, która może sprzyjać zarówno nadmiernemu wzrostowi cen, jak i innym – często niekorzystnym – zjawiskom gospodarczym. Identyfikacja takiego zagrożenia jest więc bardzo istotna dla wielu instytucji odpowiedzialnych za różne obszary polityki gospodarczej, w tym szczególnie dla banków centralnych, których podstawowym mandatem jest dbałość o stabilność cen.

Pomimo dobrej koniunktury, inflacja na świecie pozostaje relatywnie niska. Choć potrafimy wskazać niektóre czynniki ograniczające dynamikę cen – w tym np. przemiany na rynku pracy czy globalizację – to źródła niskiej inflacji przy tej fazie cyklu koniunkturalnego pozostają dla banków centralnych w pewnym stopniu zagadką.

Czy dochód i ceny w Polsce rosną szybciej niż w Europie? Teoria ekonomii wskazuje, że powinny. Z danych wynika jednak, że doganiamy średnią unijną pod względem dochodów, ale nie cen. Jaka jest przyczyna tego zjawiska i jakie wnioski z niego wypływają?