Dekarbonizacja to gra długoterminowa – dziś kluczowa jest konkurencyjność

W trakcie wystąpień inauguracyjnych oraz paneli eksperckich podkreślono, że konkurencyjność gospodarki staje się dziś warunkiem koniecznym skutecznej transformacji klimatycznej.

Bez stabilnych fundamentów ekonomicznych realizacja ambitnych celów dekarbonizacyjnych nie będzie możliwa. Jednocześnie zaznaczono, że Polska – ze względu na uwarunkowania geograficzne, strukturę zasobów oraz punkt wyjścia – stoi przed bardziej złożonym i dłuższym procesem transformacji niż kraje, które od dekad inwestują w zielone technologie.

Głos w debacie zabrał Witold Literacki, wiceprezes zarządu ORLEN, który zwrócił uwagę na konieczność zachowania równowagi między ambicjami klimatycznymi a realiami rynkowymi.

„Musimy przeprowadzić transformację przy jednoczesnym utrzymaniu konkurencyjności europejskiego przemysłu, który dziś funkcjonuje w realiach wysokich cen energii i rosnącej presji regulacyjnej.

Dla ORLENU dekarbonizacja to nie tylko koszt, który trzeba przetrwać, ale przede wszystkim szansa na nowe linie biznesowe. Nasza strategia do 2035 roku to 350 mld złotych inwestycji, z czego ok. 40% trafia bezpośrednio na ograniczanie śladu węglowego – od morskiej energetyki wiatrowej po małe reaktory jądrowe SMR.

Jednak aby te inwestycje przyniosły efekt, polityka klimatyczna UE musi być realistyczna. Bez systemów wsparcia i wzmocnienia mechanizmu CBAM, europejska produkcja może przegrać z importem z regionów, które nie ponoszą podobnych obciążeń.

ETS powinien być narzędziem wspierającym transformację, a nie czynnikiem prowadzącym do deindustrializacji. Naszą odpowiedzią na te wyzwania jest model hybrydowy: łączymy stabilność źródeł gazowych i SMR z elastycznością OZE, budując w ten sposób odporność energetyczną Polski w niezwykle trudnym otoczeniu geopolitycznym” – podkreślił.

Zielona transformacja to dziś największy rynek inwestycyjny na świecie

Silnie wybrzmiał jednocześnie wniosek, że zielona transformacja pozostaje nieunikniona i strategicznie uzasadniona. Oprócz wpływu na rozwój gospodarczy i innowacyjność, kluczowym argumentem przemawiającym za jej kontynuacją jest poprawa zdrowia publicznego oraz jakości życia w długim horyzoncie.

Uczestnicy Kongresu zgodnie wskazali, że wycofanie się z tego kierunku nie jest opcją. Zielona transformacja to dziś największy rynek inwestycyjny na świecie. Przestała być wyłącznie agendą środowiskową – stała się globalnym megatrendem kapitałowym, obejmującym energetykę, przemysł, budownictwo, technologie, infrastrukturę i sektor finansowy.

Skala inwestycji liczona jest w setkach miliardów euro rocznie, a tempo i jakość wdrożeń bezpośrednio przekładają się na konkurencyjność gospodarek oraz pozycję firm w globalnych łańcuchach wartości.

Dekarbonizacja nie stoi w sprzeczności z konkurencyjnością gospodarki

Minister Miłosz Motyka zwrócił uwagę w swoim wystąpieniu inauguracyjnym, że w obecnych realiach geopolitycznych Polski Kongres Klimatyczny ewoluuje w kierunku kongresu energetyczno-gospodarczego, gdzie kwestie klimatyczne – choć nadal istotne – schodzą na dalszy plan wobec wyzwań związanych z bezpieczeństwem energetycznym i stabilnością rynku.

Zadeklarował, że rozwój odnawialnych źródeł energii będzie jednym z kluczowych kierunków polityki państwa, zarówno z perspektywy klimatycznej, jak i gospodarczej. Podkreślił, że transformacja energetyczna nie stoi w sprzeczności z konkurencyjnością gospodarki – przeciwnie, jest jej warunkiem i szansą na obniżenie kosztów energii dla obywateli i przedsiębiorstw.

W swoim wystąpieniu zwrócił uwagę na rosnącą rolę inwestycji w OZE, w tym szczególnie w energetykę wiatrową na lądzie, która – obok morskich farm wiatrowych i fotowoltaiki – zyskuje coraz większą akceptację społeczną i znaczenie w miksie energetycznym.

Jak zaznaczył, rozwój tych technologii nie wynika z ideologii, lecz z twardej ekonomii i doświadczeń państw europejskich, gdzie większy udział odnawialnych źródeł energii przekłada się na niższe ceny energii.

Minister Miłosz Motyka podkreślił również znaczenie równoległych inwestycji w infrastrukturę – modernizację sieci oraz rozwój magazynów energii – które umożliwią efektywną integrację OZE z systemem.

Wskazał, że Polska powinna konsekwentnie tworzyć równe warunki konkurencji dla wszystkich technologii, jednak to właśnie odnawialne źródła energii, we współpracy z energetyką jądrową, już dziś stanowią fundament nowoczesnego systemu energetycznego.

Miłosz Motyka zaznaczył, że opóźnianie transformacji oznacza realne ryzyko utraty konkurencyjności gospodarki. Zwrócił uwagę, że inwestycje w zielone technologie przyspieszają na całym świecie – zarówno w Europie, jak i w Stanach Zjednoczonych czy Chinach.

Jednocześnie przypomniał, że transformacja energetyczna to nie tylko kwestia gospodarki, ale również zdrowia publicznego i jakości życia, wskazując na konieczność uwzględniania kosztów środowiskowych i zdrowotnych w debacie publicznej.

Minister zadeklarował kontynuację działań na rzecz rozwoju OZE oraz współpracę międzyresortową w celu przyspieszenia transformacji, podkreślając, że jest ona nieodwracalnym kierunkiem rozwoju polskiej gospodarki.

Czytaj takze: Zielone finanse – fundament konkurencyjnej gospodarki

Uczestnicy debat podczas Polskiego Kongresu Klimatycznego 2026

W debatach udział wzięli kluczowi przedstawiciele administracji i biznesu, w tym:

wiceminister klimatu i środowiska Urszula Zielińska; wiceminister funduszy i polityki regionalnej Jacek Karnowski; wiceminister cyfryzacji Rafał Rosiński; senator Adam Szejnfeld; prezes Grupy Tauron Grzegorz Lot; prezes Grupy Azoty Marcin Celejewski; prezeska Grupy Energa Magdalena Kamińska; wiceminister aktywów państwowych Grzegorz Wrona oraz wiceprezes Orlen Witold Literacki.

Ich udział podkreślił wagę współpracy międzysektorowej w procesie transformacji.

Rozwój energetyki wodnej

Wśród partnerów strategicznych wydarzenia znalazły się Wody Polskie. W obliczu transformacji energetycznej i zmian klimatycznych rośnie znaczenie wody jako strategicznego zasobu państwa. Coraz częściej postrzegana jest nie tylko w kontekście środowiskowym, ale także jako element bezpieczeństwa energetycznego i stabilności systemu.

Rozwój energetyki wodnej, jako przewidywalnego i niskoemisyjnego źródła energii, może odegrać istotną rolę w budowie odpornej i zrównoważonej gospodarki.

– Wody Polskie aktywnie wspierają transformację energetyczną państwa, udostępniając blisko 4 000 lokalizacji pod rozwój energetyki wodnej. To stabilne i przewidywalne źródło czystej energii, a dzięki wykorzystaniu istniejących piętrzeń minimalizujemy wpływ inwestycji na środowisko.

W pełni wykorzystując dostępny potencjał, tworzymy warunki do rozwoju nowoczesnej, niskoemisyjnej energetyki, łącząc korzyści ekonomiczne i ekologiczne oraz wzmacniając lokalne bezpieczeństwo energetyczne.

To szczególnie ważne w dobie zmian klimatycznych, gdyż racjonalne zarządzanie zasobami wodnymi będzie miało kluczowe znaczenie dla budowy odporności państwa – powiedział Mateusz Balcerowicz, prezes Wód Polskich.

Gala Liderów Transformacji Energetycznej

Program wydarzenia objął pięć kluczowych ścieżek tematycznych: przemysł, energetykę, finanse i regulacje, inwestycje samorządowe oraz technologie.

Dyskusje koncentrowały się wokół takich zagadnień jak konkurencyjność Unii Europejskiej, Clean Industrial Deal, cyfryzacja energetyki, finansowanie transformacji oraz rozwój innowacyjnych technologii.

Integralną częścią Kongresu była Gala Liderów Transformacji Energetycznej, podczas której wyróżniono przedsiębiorstwa i instytucje wdrażające najbardziej innowacyjne i skalowalne rozwiązania wspierające transformację energetyczną w Polsce.

W wydarzeniu wzięła udział minister klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska, która odebrała tytuł Ambasadora Zielonej Transformacji.

Obecni byli również przedstawiciele zarządu Polskich Sieci Elektroenergetycznych – prezes Grzegorz Onichimowski oraz wiceprezeska Agnieszka Okońska oraz zarządy innych strategicznych podmiotów energetycznych, w tym ORLEN, Enea, Tauron, Hitachi i inne.

Partnerami wydarzenia byli m.in. ORLEN S.A., KGHM, Enea, Tauron, Deloitte, Politechnika Wrocławska, Veolia term, Wody Polskie, Santander Leasing, Bank Ochrony Środowiska, Polskie Sieci Elektroenergetyczne, Dom Volvo, AMS, Budimex, Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego oraz inni kluczowi uczestnicy rynku.

Polski Kongres Klimatyczny potwierdził, że skuteczna transformacja wymaga dziś nie tylko ambitnych celów klimatycznych, ale przede wszystkim zintegrowanego podejścia łączącego politykę gospodarczą, energetyczną i społeczną.