Inauguracja obchodów stulecia Szkolnych Kas Oszczędnościowych
W wystąpieniach zaproszonych prelegentów i w trakcie paneli dyskusyjnych podkreślano potrzebę funkcjonowania SKO w szkołach i nadal aktualnych celów, które przyświecały Stanisławowi Grabskiemu w 1925 r. gdy wydał specjalny okólnik, w którym wskazywał, że „młodzieży szkolnej należy wpajać umiejętność i zasady oszczędzania pieniędzy”.
O tym, czym są oszczędności i dlaczego powinniśmy oszczędzać, rozmawiał Michał Polak, wiceprezes WIB z Krzysztofem Pietraszkiewiczem, wiceprezesem Polskiego Forum Akademicko-Gospodarczego, a wcześniej wieloletnim prezesem ZBP, który wykreował, wspierał i wspiera rozwój edukacji ekonomicznej i finansowej, przedsiębiorczości.
Jak stwierdził Krzysztof Pietraszkiewicz – państwo musi dać gwarancje poprzez swoją politykę gospodarczą, zarówno monetarną, jak i fiskalną, że warto oszczędzać i inwestować.
Państwo powinno wspólnie z instytucjami finansowymi oferować obywatelom pakiet różnych instrumentów uwzględniających m.in. wiek obywatela i fazę rozwoju jego rodziny. Chodzi o udział w portfelu bardziej i mniej ryzykownych instrumentów.
Powinniśmy też wymagać, żeby były tworzone warunki do systematycznego i bezpiecznego oszczędzania, stwierdził Krzysztof Pietraszkiewicz.
Waldemar Zbytek, przewodniczący Krajowego Centrum Edukacji Ekonomicznej i prezes WIB, otwierając obchody jubileuszu SKO wspomniał o badaniu przeprowadzonym dla PAP na początku października 2025 roku, z którego wynika, że 82% Polaków deklaruje, że oszczędza, przede wszystkim na tzw. sytuacje awaryjne (ponad 50% ankietowanych), 23% na wakacje i rekreację. 17% osób oszczędza na potrzeby zdrowotne.
Zwrócił uwagę na brak deklaracji oszczędności na cele emerytalne, co ma szczególne znaczenie w czasie kryzysu demograficznego, z którym mamy obecnie do czynienia.
Ważne jest pokazanie celu oszczędzania np. dzieciom. Kilkanaście milionów Polaków uczyło się prostego systematycznego oszczędzania właśnie w SKO.
Wspomniał o założeniu spółdzielni uczniowskiej i powiązanej z nią kasy oszczędnościowej, która powstała już w 1912 roku w Mińsku Mazowieckim.
Czytaj także: Zabezpieczenie na przyszłość priorytetem w planach oszczędnościowych Polaków
Monika Wojciechowska, pełnomocnik ministra finansów ds. wdrażania Krajowej Strategii Edukacji Finansowej zwróciła uwagę, że jednym z głównych celów Strategii jest, żeby mieszkańcy naszego kraju zaczęli oszczędzać w większym stopniu niż obecnie.
Żeby oszczędzali na różne nieprzewidziane wydarzenia, ale również w kontekście długoterminowym, dbając o swoją przyszłość. Dlatego idea SKO wpisuje się w taką strategię i Ministerstwo Finansów chce, żeby była ona jeszcze bardziej popularna niż jest to obecnie.
Agnieszka Wachnicka, wiceprezes ZBP przypomniała, że zarząd ZBP przeznaczył Klub Bankowca w Warszawie na siedzibę Krajowego Centrum Edukacji Ekonomicznej, co ułatwia działania podejmowane przez Centrum.
Bartosz Błaszczyk, dyrektor Departamentu Sprzedaży Detalicznej w PKO Banku Polskim podkreślił, że SKO uczy dzieci oszczędności i systematyczności.
Krzysztof Michalski, p.o. dyrektora Biura Młodego Klienta w PKO Banku Polskim nawiązał do początków SKO, kiedy to 90 lat temu bank PKO został wskazany jako instytucja, która ma prowadzić program SKO i to robi do dziś.
Bank nie traktuje SKO biznesowo, ale jako inwestycję w przyszłość kraju i w edukację kolejnych pokoleń młodych Polaków. To też edukacja przygotowująca do życia w dynamicznie zmieniającym się świecie, nie tylko nauka oszczędzania pieniędzy, ale też rozsądnego zarządzania swoimi zasobami, podejmowania świadomych decyzji w tym zakresie.
Bank uczy też tego, że trzeba dbać o środowisko, o naszą planetę. Internet niesie z sobą szereg różnych zagrożeń i dezinformacji, a bank jako odpowiedzialna instytucja finansowa podpowiada jak sobie z tym radzić. Stawia na to, żeby dziecko oswajało się z bankowością internetową i umiało postawić pierwsze kroki, jeśli chodzi o zarządzanie swoimi finansami.
PKO Bank Polski co roku przeznacza ponad 1 mln zł na nagrody finansowe dla kilkuset szkół i nauczycieli doceniając pracę, którą te osoby wykonują w ramach SKO. Jak stwierdził – SKO to też szereg narzędzi edukacyjnych i dydaktycznych.
Oszczędzanie warunkiem rozwoju – edukacja finansowa jako inwestycja w przyszłość
Tak zatytułowano debatę, którą poprowadził Waldemar Zbytek, a uczestniczyli w niej: Agnieszka Wachnicka, Marta Damm-Świerkocka, prezes PFR, Portal PPK, Bartosz Błaszczyk, prof. Witold Orłowski i Monika Wojciechowska.
Jak stwierdziła Monika Wojciechowska, poza głównym celem Strategii Edukacji Finansowej, jest także propagowanie oszczędzania, które powinno stać się postawą życiową obywateli. Ważne jest też wyrobienie w społeczeństwie nawyku świadomego szukania wiedzy o inwestowaniu.
Na przyszły rok zaplanowano dużą kampanię społeczną propagującą bezpieczne oszczędzanie i przestrzegającą przed nadmiernym zadłużaniem się.
Agnieszka Wachnicka podkreślała, że banki są po to, żeby pośredniczyć pomiędzy tymi, którzy oszczędzają – a tymi, którzy potrzebują kapitału, żeby rozwijać swoje firmy. Od wielu lat sektor bankowy w Polsce angażuje się w edukację ekonomiczną społeczeństwa, także najmłodszych Polaków, którzy w przyszłości będą korzystali z usług bankowych.
Marta Damm-Świerkocka wspomniała o problemie niskich emerytur, które czekają nas w przyszłości. Dlatego też powstały PPK, żeby przeciwdziałać możliwemu ubóstwu emerytalnemu. Do wszystkich grup wiekowych prowadzona jest komunikacja, bo oszczędzać można w każdym wieku i zawsze się to opłaca.
Prof. Witold Orłowski zwrócił natomiast uwagę, że łatwo wyliczać, ile się zaoszczędzi po jakimś okresie, odkładając systematycznie, ale jest też inflacja, dlatego nie można twierdzić, że oszczędza się tylko po to, żeby zarobić. Głównym motywem oszczędzania nie jest pomnażanie pieniędzy, ale zapewnienie sobie szeroko rozumianego bezpieczeństwa finansowego.
Bartosz Błaszczyk przypomniał ideę SKO i to, że bank widzi, jak przyszły jego klient rośnie najpierw z SKO, potem ma Konto dla Młodych, a później rachunek bankowości prywatnej. Bank widzi całą ścieżkę rozwoju klienta.
Dodał, że forma komunikacji z najmłodszym pokoleniem zmienia się i to stanowi dziś największe wyzwanie. Wyzwaniem jest np. to, kto jest dziś autorytetem – czy jak dotychczas nauczyciel, czy może influencer, który „zarobił” na kryptowalucie w jeden dzień. Dlatego ważny jest tu program edukacyjny.
W trakcie dyskusji rozmawiano również o podstawie programowej w szkołach, np. praktycznie na każdym przedmiocie można poruszać sprawy związane z ekonomią i kształtować postawy życiowe, które sprzyjają dobrostanowi finansowemu.
Jak poinformowała Monika Wojciechowska, niedługo Ministerstwo Edukacji ma ogłosić konsultacje, dotyczące podstawy programowej dla szkól podstawowych i zachęcała, żeby wziąć w nich udział.
W trakcie rozmowy zwrócono uwagę, że wiele lektur szkolnych tworzy negatywną narrację o pieniądzu. Wspomniano też o budowanym w mediach negatywnym wizerunku sektora bankowego.
Badania dot. oszczędzania – co mówią dane o naszych nawykach?
Prof. UW dr Katarzyna Sekścińska przedstawiła wyniki prowadzonych od wielu lat badań dotyczących podejścia naszego społeczeństwa do oszczędzania. Jak z nich wynika, w 2008 roku 27% Polaków mówiło, że nie ma sensu oszczędzać, a 17 lat później mówi już tak tylko 5%.
W ciągu tych lat wzrósł do 73% odsetek tych, którzy mówią, że oszczędzanie ma sens. Od 7% w 2008 roku do 40% dzisiaj ankietowanych Polaków twierdzi, że co miesiąc oszczędza trochę pieniędzy.
Przy czym już 57% Polaków mówi, że co miesiąc „coś odkłada” i widać na przestrzeni lat, że buduje się w naszym społeczeństwie nawyk oszczędzania. Obecnie 27% ankietowanych podaje, że może za zgromadzone oszczędności przetrwać od jednego do trzech miesięcy i tyle samo, że może przetrwać do 6 miesięcy dzięki zgromadzonym środkom.
Prof. Katarzyna Sekścińska podkreślała znaczenie bezpieczeństwa finansowego. Pierwszy krok w tym kierunku następuje wtedy, gdy nasze oszczędności przekraczają jednomiesięczne dochody.
Zwróciła uwagę, że PPK zmieniło podejście do oszczędzania na przyszłą emeryturę. Jednak nadal wiele osób nie oszczędza na ten cel. Także niewielu Polaków szuka informacji o swojej przyszłości finansowej i o systemie emerytalnym.
Jak przekonać Polaków do oszczędzania? – edukacja, instytucje, motywacje
Rozmawiali o tym uczestnicy panelu dyskusyjnego: Mariola Szymańska, prezes EFPA Polska, Adam Olbrycht ze Związku Harcerstwa Polskiego, prof. Tomasz Rachwał z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie oraz Anna Bulka, prezes Fundacji Rozwoju Spółdzielczości Uczniowskiej.
Rozmowę prowadziła Małgorzata Sobkowicz, prezes Fundacji Młodzieżowej Przedsiębiorczości i wiceprzewodnicząca Krajowego Centrum Edukacji Ekonomicznej.
Jak stwierdziła Anna Bulka, bardzo dużo mówi się o pożyczaniu, a mało o oszczędzaniu. Od początku funkcjonowania spółdzielczości uczniowskich mówiono o wartości pieniądza i o tym jak z nim postępować.
Adam Olbrycht zwrócił uwagę na szersze spojrzenie na temat oszczędzania – na oszczędzanie np. wody, materiałów – nie tylko na oszczędności finansowe. Trzeba też praktycznie pokazywać dzieciom i młodzieży jak to robić. Oszczędzanie jest też po to, żeby pomagać innym i ma to element edukacyjny, bo dzięki oszczędzaniu można też pomagać.
Jak stwierdził prof. Tomasz Rachwał, edukacja formalna jest bardzo ważna i powinna być prowadzona systemowo. Ważne jest, żeby edukacja ekonomiczna była już w szkołach podstawowych, a jej nie ma. Powinniśmy edukować w tym zakresie także rodziców i społeczeństwo, bo uzyskujemy wtedy efekt synergii. Dziecko powinno wiedzieć, czym jest pieniądz i czym jest oszczędzanie.
Zwrócił uwagę na systemowe kształcenie w tym zakresie nauczycieli oraz wspomniał o wprowadzonym nie tak dawno do szkół przedmiocie Biznes i Zarządzanie.
Mariola Szymańska mówiła o edukacji pozaformalnej i znaczeniu współpracy różnych instytucji w edukacji ekonomicznej.
Wspomniała o badaniu zdrowia finansowego Europejczyków. Zdrowie finansowe przenika całe nasze życie, a 90% Europejczyków stwierdziło, że pieniądz to: wolność, bezpieczeństwo i szczęście. Z kolei 87% Europejczyków uważa, że zdrowie finansowe jest bardzo ważne, a przy jego budowaniu podstawowe znaczenie ma oszczędzanie.
Partnerem strategicznym obchodów jest PKO Bank Polski, który już od dziewięciu dekad prowadzi największy szkolny system oszczędzania.
Warto też przypomnieć, że w 1999 roku PKO Bank Polski zdefiniował prowadzenie SKO w swoim statucie jako jedno z zadań banku.
