Nowa prognoza gospodarcza KE: większa odporność gospodarki UE, ale inflacja i dług publiczny pozostają zagrożeniem
Jesienna edycja prognozy gospodarczej Komisji Europejskiej przedstawia nieco inny obraz europejskiej gospodarki niż prognoza opublikowana w maju 2026 r. Wiosną Komisja koncentrowała uwagę przede wszystkim na ryzyku spowolnienia wywołanego szokiem energetycznym i zakłóceniami dostaw surowców z Bliskiego Wschodu.
Listopadowa aktualizacja potwierdza, że negatywne skutki tych zjawisk okazały się mniej dotkliwe dla bieżącej aktywności gospodarczej, niż pierwotnie zakładano; prognoza wskazuje jednak na utrwalenie się części zagrożeń. Gospodarka UE utrzymuje wprawdzie dodatnie tempo wzrostu, jednak perspektywy inwestycji, konsumpcji i finansów publicznych pozostają obciążone znaczną niepewnością.
Eksport pomógł europejskiej gospodarce – wzrost PKB lepszy od oczekiwań
W maju KE przewidywała, że w 2026 r. wzrost PKB Unii Europejskiej spowolni do 1,1%. Projekcja jesienna podwyższa prognozowaną dynamikę tegorocznego PKB do 1,4%. Analogicznie prognoza dla strefy euro została zwiększona z 0,9% do 1,2%. Nie zmieniły się natomiast przewidywania na 2027 r. – Komisja nadal oczekuje wzrostu PKB UE o 1,4%, a strefy euro o 1,2%, zaś w 2028 r. dynamika PKB ma wynieść odpowiednio 1,5% i 1,3%.
Poprawa oceny bieżącej koniunktury wynika przede wszystkim z lepszych od oczekiwań wyników eksportu. Szczególne znaczenie miał światowy cykl inwestycyjny związany z rozwojem sztucznej inteligencji, infrastruktury centrów danych oraz elektryfikacją. Europejskie przedsiębiorstwa uczestniczą w nim głównie jako dostawcy urządzeń elektroenergetycznych, systemów chłodzenia i wyposażenia wykorzystywanego przy produkcji półprzewodników.
W rezultacie wzrost globalnych nakładów inwestycyjnych w nowych technologiach stał się istotnym czynnikiem wspierającym europejski eksport. W maju Komisja zakładała jego wzrost o zaledwie 0,9% w 2026 r., obecnie prognozę podniesiono do 3,2%. Znacząco poprawiono również perspektywy na 2027 r., kiedy eksport ma zwiększyć się o 2,8%, wobec 2,1% przewidywanych wiosną.
Ożywienie handlu zagranicznego częściowo zrekompensowało słabszą aktywność inwestycyjną oraz negatywne skutki wysokich kosztów energii. Komisja zwraca jednak uwagę, że wzrost gospodarczy pozostaje umiarkowany, a jego podstawy nie są jednakowo silne we wszystkich sektorach.
Jakkolwiek aktywność przemysłowa poprawiła się po długim okresie słabości, to budownictwo pozostaje w stagnacji, a wysokie stopy procentowe ograniczają perspektywy inwestycji mieszkaniowych. Z kolei rolnictwo odczuło skutki wyjątkowo wysokich temperatur i suszy, które wystąpiły w wielu częściach Europy latem 2026 r.
Inflacja: największa zmiana dotyczy 2027 roku
Znacznie mniej korzystne są wyniki aktualizacji prognoz inflacyjnych. Wiosną Komisja zakładała, że inflacja HICP w Unii Europejskiej wyniesie 3,1% w 2026 r., a następnie obniży się do 2,4% w 2027 r. Listopadowa projekcja przewiduje odpowiednio 3,3% i 3,2%, zatem rewizja prognozy na 2027 r. wynosi aż 0,8 pkt proc. Podobny kierunek zmian występuje w strefie euro, dla której prognozę inflacji na 2027 r. podniesiono z 2,3% do 3,1%.
Komisja przewiduje obecnie, że inflacja w UE osiągnie szczyt przekraczający 4% na przełomie 2026 i 2027 r. Dopiero w 2028 r. średnioroczny wskaźnik HICP ma obniżyć się do 2,3%, a w strefie euro do 2,1%. Podstawowym czynnikiem odpowiedzialnym za zmianę prognozy jest oczywiście presja cenowa na rynkach surowców energetycznych. W październiku ceny ropy Brent przekraczały 100 dolarów za baryłkę, natomiast europejskie ceny gazu TTF osiągały pod koniec miesiąca ponad 95 euro/MWh, czyli ponad trzykrotnie więcej niż pod koniec lutego.
Co istotne, jesienna prognoza wskazuje, że konsekwencje szoku energetycznego nie ograniczają się do bezpośredniego wzrostu rachunków za paliwa czy energię. Wyższe koszty transportu i produkcji stopniowo przenoszą się na pozostałe segmenty gospodarki, w tym ceny żywności i usług. Dodatkowym źródłem presji inflacyjnej są zaburzenia produkcji rolnej związane z ekstremalnymi zjawiskami pogodowymi.
To istotna zmiana także z perspektywy polityki pieniężnej. Wiosną można było zakładać, że szok energetyczny okaże się relatywnie krótkotrwały, a banki centralne będą mogły stopniowo powracać do łagodniejszych warunków monetarnych. Jesienna projekcja wskazuje natomiast na większą trwałość presji inflacyjnej i mniej korzystne perspektywy kosztu pieniądza.
Polska: wzrost gospodarczy pozostaje wysoki, ale w 2027 r. wyraźnie osłabnie
W przypadku Polski prognoza dynamiki PKB na 2026 r. nie uległa zmianie i nadal wynosi 3,5%. Wartość ta pozostaje istotnie wyższa od średniej unijnej oraz od wyników większości dużych gospodarek europejskich. Tegoroczny wzrost polskiej gospodarki jest podtrzymywany przede wszystkim przez konsumpcję prywatną, pozytywny wkład mają również inwestycje, wspierane wykorzystaniem funduszy europejskich i zwiększoną aktywnością w budownictwie w pierwszej połowie roku. Jednocześnie negatywny wkład eksportu netto ma być znacznie mniejszy niż w 2025 r.
Na 2027 r. Komisja obniżyła jednak prognozę dynamiki PKB Polski z 2,8% do 2,7%. Rewizja jest niewielka, ale warto zwrócić uwagę na przyczyny oczekiwanego spowolnienia. Pierwszą jest pogorszenie perspektyw konsumpcji prywatnej. Wyższa inflacja, wolniejszy wzrost realnych dochodów rozporządzalnych oraz słabsze nastroje gospodarstw domowych mają ograniczać dynamikę wydatków konsumpcyjnych.
Drugim czynnikiem jest zmniejszenie wkładu inwestycji do wzrostu gospodarczego. Komisja zakłada osłabienie inwestycji publicznych w 2027 r., w tym związanych z wykorzystaniem funduszy europejskich. W 2028 r. wzrost PKB Polski ma utrzymać się na poziomie 2,7%. Głównym motorem aktywności gospodarczej pozostanie konsumpcja prywatna, jednak mniejszego wsparcia dostarczać będą inwestycje i konsumpcja publiczna.
Pomimo przewidywanego spowolnienia KE nie oczekuje istotnego pogorszenia sytuacji na polskim rynku pracy. Stopa bezrobocia według definicji Eurostatu ma pozostać w pobliżu 3%, a zatrudnienie ma być względnie stabilne. Narastającym ograniczeniem pozostaną natomiast zmiany demograficzne, których wpływ na podaż pracy będzie jedynie częściowo łagodzony przez napływ pracowników z zagranicy.
Polska: wyraźne pogorszenie prognozy inflacji na 2027 rok
Zdecydowanie większa zmiana w polskiej projekcji dotyczy inflacji. W maju Komisja przewidywała, że średnioroczna inflacja HICP wyniesie 3,6% w 2026 r., a następnie spadnie do 2,9% w 2027 r. W listopadowej prognozie oczekiwana inflacja na 2026 r. została wprawdzie obniżona do 3,3%, jednak prognozę na 2027 r. podniesiono aż do 4,4%. Oznacza to rewizję w górę o 1,5 pkt proc! Na 2028 r. Komisja przewiduje inflację na poziomie 3,9%.
Tak znaczna zmiana perspektyw cenowych wynika przede wszystkim z odmiennych założeń dotyczących przenoszenia wzrostu cen energii na krajowy rynek.
Rys. 1 Inflacja w 2027 r. – rewizja prognozy KE

źródło: opracowanie ZBiA, dane KE
W 2026 r. bezpośredni wpływ drożejących surowców jest ograniczany przez stabilizację regulowanych taryf energii elektrycznej i gazu dla gospodarstw domowych oraz czasowe obniżenie podatków od paliw. Komisja zakłada, że w 2027 r. część instrumentów osłonowych przestanie obowiązywać, a taryfy gazu i energii elektrycznej zostaną podwyższone. W rezultacie inflacja ponownie przyspieszy. Jednocześnie KE oczekuje utrzymywania się inflacji bazowej, wyłączającej energię i żywność, na poziomie około 3% w całym horyzoncie prognozy.
Wskazuje to, że presja cenowa nie będzie ograniczać się wyłącznie do regulowanych nośników energii. W usługach proces dezinflacji ma być stosunkowo powolny, między innymi ze względu na nadal dynamiczny wzrost wynagrodzeń. Jednocześnie Komisja zaznacza, że prognoza jest obciążona szczególnie dużą niepewnością dotyczącą cen surowców energetycznych.
Po dacie odcięcia danych wykorzystanych w projekcji ceny ropy i gazu wyraźnie spadły. Jeżeli tendencja ta okaże się trwała, rzeczywista inflacja w kolejnych latach może być niższa, niż przewiduje scenariusz bazowy.
Finanse publiczne: największe pogorszenie polskiej prognozy
Obok inflacji najbardziej niepokojącą zmianą w jesiennej projekcji jest pogorszenie perspektyw finansów publicznych. W maju Komisja Europejska zakładała, że deficyt sektora instytucji rządowych i samorządowych w Polsce wyniesie 6,5% PKB w 2026 r. i obniży się do 6,3% PKB w 2027 r. Najnowsza prognoza przewiduje natomiast deficyt wynoszący 7,1% PKB w obu latach. Oznacza to pogorszenie oczekiwanego salda odpowiednio o 0,6 i 0,8 pkt proc. PKB. W 2028 r. deficyt ma nawet nieznacznie wzrosnąć, do 7,2% PKB.
Przewidywane utrzymywanie się tak wysokiej nierównowagi fiskalnej jest szczególnie istotne w kontekście relatywnie wysokiego tempa wzrostu polskiej gospodarki. Oznacza to, że nierównowagi finansów publicznych nie można wyjaśnić wyłącznie czynnikami koniunkturalnymi, a utrzymywanie się dodatniej dynamiki PKB nie wystarczy do jej automatycznego ograniczenia.
Wskazuje się przy tym na kilka czynników pogarszających perspektywy fiskalne: rosnące koszty obsługi zadłużenia, wysokie wydatki obronne oraz zwiększające się wydatki społeczne. Po stronie dochodowej warto odnotować niższe wpływy z VAT i akcyzy, wynikające m.in. z czasowych obniżek podatków od paliw oraz innych czynników ograniczających dochody budżetowe.
W 2027 r. dochody mają być wspierane przez wygaśnięcie części preferencji podatkowych, zmiany w podatku dochodowym od osób prawnych oraz podwyżki akcyzy. Komisja zaznacza jednak, że realizacja części działań zwiększających dochody pozostaje niepewna ze względu na proces legislacyjny. Dodatkowym ryzykiem jest możliwość przedłużenia obniżonego opodatkowania paliw.
Jeszcze bardziej wymowna jest prognoza długu publicznego. Według jesiennej projekcji relacja zadłużenia sektora instytucji rządowych i samorządowych do PKB wzrośnie z 59,6% w 2025 r. do 67,7% w 2026 r., 70,1% w 2027 r. i 73,5% w 2028 r. Dla porównania, wiosną Komisja przewidywała, że zadłużenie osiągnie 64,5% PKB w 2026 r. i 68,3% PKB w 2027 r.
Rosnące zadłużenie ma istotne znaczenie także dla warunków finansowania gospodarki. Wyższe potrzeby pożyczkowe państwa zwiększają podaż obligacji skarbowych, a wzrost rentowności długu podnosi koszty jego obsługi. W warunkach pogarszających się perspektyw fiskalnych szczególnego znaczenia nabiera więc utrzymanie zaufania inwestorów oraz odpowiedniej przestrzeni dla finansowania inwestycji prywatnych.
Rosnące rentowności obligacji – coraz poważniejsze zagrożenie dla gospodarki
Jednym z najmocniej zaakcentowanych elementów listopadowej prognozy jest pogorszenie warunków finansowania na globalnych rynkach obligacji.
Komisja wskazuje, że w ostatnich miesiącach wzrost rentowności długoterminowych papierów skarbowych był wyraźniejszy niż zmiany krótkoterminowych stóp procentowych. Zjawisko to wynika nie tylko z utrzymujących się zagrożeń inflacyjnych, ale również ze zwiększonej podaży długu publicznego i prywatnego oraz rosnącej premii za ryzyko terminowe.
Rentowność 10Y niemieckich obligacji skarbowych osiągała we wrześniu około 3,4%, wobec około 3,0% w okresie przygotowywania wiosennej prognozy. Komisja zwraca również uwagę na rosnące zróżnicowanie wyceny długu poszczególnych państw UE, odzwierciedlające ocenę ich sytuacji fiskalnej przez inwestorów.
To szczególnie ważna zmiana z punktu widzenia sektora bankowego. Wzrost długoterminowych stóp procentowych oddziałuje na koszt kredytów o stałym oprocentowaniu, wycenę portfeli obligacji oraz warunki pozyskiwania finansowania przez banki i przedsiębiorstwa.
Jednocześnie pogorszenie sytuacji fiskalnej może prowadzić do dalszego wzrostu premii za ryzyko długu państwowego. Tworzy to potencjalny mechanizm wzajemnego wzmacniania się ryzyka fiskalnego i finansowego: wyższe koszty obsługi długu pogarszają sytuację budżetową, a słabsza wiarygodność fiskalna może dodatkowo podwyższać rentowności obligacji.
Ryzyka gospodarcze wykraczają poza energetykę
Choć sytuacja na Bliskim Wschodzie pozostaje głównym źródłem niepewności, listopadowa prognoza zwraca uwagę także na zagrożenia, których znaczenie wzrosło od wiosny. Pierwszym z nich jest podatność rynków finansowych na korektę cen akcji. KE wskazuje na wysokie wyceny i koncentrację kapitalizacji giełdowej, zwłaszcza w amerykańskim sektorze technologicznym. Jest to istotne także dlatego, że globalny boom inwestycyjny związany ze sztuczną inteligencją stał się jednym z czynników wspierających europejski eksport. Ewentualne osłabienie tego cyklu mogłoby zatem oddziaływać zarówno na sytuację rynków finansowych, jak i realną aktywność gospodarczą.
Drugim zagrożeniem są rosnące koszty obsługi zadłużenia publicznego. W przeciwieństwie do bezpośrednich skutków szoku energetycznego problem ten może mieć znacznie bardziej trwały charakter. Komisja prognozuje, że wydatki odsetkowe sektora instytucji rządowych i samorządowych w UE zwiększą się z 1,9% PKB w 2025 r. do 2,4% PKB w 2028 r.
Trzecim obszarem ryzyka jest pogorszenie sytuacji młodych pracowników. Choć ogólna stopa bezrobocia w UE pozostaje bliska historycznych minimów, KE wskazuje na wzrost bezrobocia w młodszych grupach oraz zwiększający się udział osób pracujących mniej godzin, niż by chciały. Może to oznaczać, że pozornie stabilna sytuacja na rynku pracy częściowo ukrywa narastające słabości popytu na pracę.
Czwartym zagrożeniem są ekstremalne zjawiska pogodowe, które oddziałują już nie tylko na produkcję rolną, lecz również na ceny energii, koszty infrastruktury i możliwości produkcyjne przemysłu. Susze i fale upałów w 2026 r. ograniczały między innymi możliwości produkcji hydroenergetycznej oraz dostępność wody wykorzystywanej do chłodzenia elektrowni.
Komisja zwraca również uwagę na utrzymujące się zagrożenia geopolityczne związane z rosyjską agresją przeciwko Ukrainie, nasileniem działań hybrydowych oraz niepewnością dotyczącą międzynarodowej polityki handlowej. Warto jednocześnie zauważyć, że bilans ryzyk nie jest jednoznacznie negatywny. Wśród czynników mogących poprawić perspektywy gospodarcze KE wymienia szybszą adopcję sztucznej inteligencji, rozwój inwestycji infrastrukturalnych i obronnych oraz reformy strukturalne podnoszące konkurencyjność europejskiej gospodarki.

Agnieszka Nierodka – ekonomistka, doradca zarządu w Zespole Badań i Analiz Związku Banków Polskich. Specjalizuje się w zagadnieniach dotyczących rozwoju rynku hipotecznego i nieruchomości, refinansowania kredytów hipotecznych, ochrony konsumenta oraz prawa europejskiego. Posiada bogate doświadczenie jako prelegent i trener dla sektora bankowego i deweloperskiego oraz jako autorka publikacji na temat rozwoju bankowości hipotecznej i rynku listów zastawnych w Polsce i UE, ochrony konsumenta hipotecznego oraz efektywności obowiązków informacyjnych wobec konsumenta. Od ponad 15 lat zapewnia wsparcie w zakresie badań statystycznych i problemów legislacyjnych grupom roboczym przy Europejskiej Federacji Hipotecznej w Brukseli.