Efekt domina w gospodarce – firmy szykują podwyżki, Polacy tną wydatki

Wydatki na stacjach benzynowych to dla wielu Polaków papierek lakmusowy ogólnej sytuacji gospodarczej. W przeciwieństwie do wielu innych opłat, kierowcy dostrzegają je niemal każdego dnia.

Dlatego wszelkie globalne zdarzenia i kryzysy geopolityczne, które rzutują na wahania cen surowców, natychmiast wpływają na nastroje konsumenckie i wywołują dyskusję o stanie domowych budżetów.

Świadomość wpływu kosztów logistyki na ostateczne ceny towarów sprawia, że konsumenci z wyprzedzeniem weryfikują swoje plany zakupowe.

Kierowcy tną koszty i zmieniają plany

Zbliżające się wyzwania finansowe skłaniają gospodarstwa domowe do bliższego przyjrzenia się swojemu budżetowi. Blisko jedna trzecia respondentów (31 proc.), otwarcie przyznaje, że koszty eksploatacji aut mocno uderzają w ich finanse. W praktyce wymusza to weryfikację dotychczasowych nawyków.

Rodziny reagują na nową sytuację w racjonalny sposób, poszukując oszczędności w tych obszarach, które można stosunkowo łatwo ograniczyć. Rezygnacja z części codziennych zakupów lub przesuwanie ich na późniejszy termin – to obecnie powszechny mechanizm radzenia sobie z rosnącymi kosztami życia.

Najbardziej widoczne zmiany w zachowaniach gospodarstw domowych dotyczą samej mobilności. Już teraz 36 proc. właścicieli samochodów deklaruje, że zamierza zauważalnie rzadziej korzystać z własnego auta.

W zamian Polacy planują częściej wybierać darmowe lub po prostu tańsze formy przemieszczania się. Do łask wracają spacery, komunikacja miejska oraz rowery. Rosnące obciążenia budżetów odbijają się również szerokim echem w sektorze turystycznym.

Biznes bez bufora bezpieczeństwa. Zbliżają się korekty cenników

Zmiana nawyków konsumenckich to zaledwie jedna strona medalu. Z drugiej stoją przedsiębiorcy, którzy od dłuższego czasu funkcjonują w realiach podwyższonych kosztów operacyjnych, co skutecznie uszczupliło ich poduszki finansowe i odporność na rynkowe wstrząsy.

– Od wielu miesięcy firmy mierzą się z nieustanną presją ze strony rosnących rachunków za logistykę oraz wynagrodzeń pracowniczych. Skutkuje to sytuacją, w której zdolność przedsiębiorstw do absorbowania kolejnych wstrząsów cenowych uległa niemal całkowitemu wyczerpaniu.

Finansowanie działalności ze stratą dla własnych marż przestało być na dłuższą metę możliwe. Tę trudną sytuację jednoznacznie potwierdzają wyniki badania Skaner MŚP.

Blisko trzy na dziesięć przedsiębiorstw (29 proc.) planuje w najbliższym czasie podnieść ceny swoich produktów oraz usług.

Jak obserwujemy, dla wielu przedsiębiorców jest to obecnie absolutna konieczność i nierzadko jedyny sposób na utrzymanie biznesu – komentuje Paweł Szarkowski, prezes BIG InfoMonitor.

Konieczność podnoszenia cen to jednak niejedyny wniosek płynący z cytowanego badania. Równocześnie rośnie odsetek podmiotów otwarcie obawiających się o własne przetrwanie. Dokładnie co czwarte przedsiębiorstwo (25 proc.) przewiduje w najbliższym czasie wyraźne pogorszenie płynności finansowej oraz spadek zyskowności i rentowności.

Obciążenia kosztowe wpływają dziś niekorzystnie na rozwój polskiego biznesu. Jeszcze bardziej niepokojący jest fakt, że 22 proc. firm bierze pod uwagę ograniczenie skali swojej działalności. Ryzyko to dotyka w szczególności branżę transportową oraz budowlaną. Ta trudna sytuacja w biznesie nie stanowi jednak odosobnionego problemu. Gospodarka to system naczyń połączonych, co wyraźnie widać w postawach konsumentów.

Czytaj także: Ceny towarów i usług w lipcu ‘26 wzrosły o 3,0% r/r – szybki szacunek GUS

Zbieżność rynkowych nastrojów budzi ostrożność

Zestawienie opinii konsumentów i planów przedsiębiorców tworzy niezwykle spójny obraz. Obie grupy uczestników rynku podchodzą do nadchodzących miesięcy z wyraźną ostrożnością. Obserwowany obecnie mechanizm ma charakter silnie samonapędzający się.

Droższy transport zmusza przedsiębiorców do podnoszenia cen. Podwyżki te uderzają z kolei w portfele konsumentów, którzy w trosce o własne bezpieczeństwo ograniczają zakupy. To prowadzi wprost do spadku popytu i zmusza przedsiębiorców do dalszego cięcia kosztów. Powstaje w ten sposób łańcuch zależności odczuwalny dla każdego uczestnika rynku.

– Wyniki naszych badań pokazują interesującą zbieżność pomiędzy ocenami sytuacji rynkowej przez konsumentów i przedsiębiorców. Gospodarstwa domowe w pełni świadomie oczekują wzrostu cen wielu podstawowych produktów. Przedsiębiorcy natomiast otwarcie przyznają, że przy utrzymującej się presji kosztowej podwyżki stają się realnym scenariuszem.

Warto podkreślić, że obecna sytuacja to wypadkowa szerokich tendencji makroekonomicznych. Przedsiębiorcy od dłuższego czasu funkcjonują w trudnych warunkach i wyczerpują możliwości obniżania własnych marż.

Oczekiwania konsumentów bardzo szybko przekładają się w Polsce na konkretne decyzje rynkowe, co budzi uzasadniony niepokój biznesu.

Warto podkreślić, że obecna sytuacja to wypadkowa szerokich tendencji makroekonomicznych. Przedsiębiorcy od dłuższego czasu funkcjonują w trudnych warunkach i wyczerpują możliwości obniżania własnych marż. Oczekiwania konsumentów bardzo szybko przekładają się w Polsce na konkretne decyzje rynkowe, co budzi uzasadniony niepokój biznesu.

Z kolei deklaracje firm o pogorszeniu płynności finansowej pokazują otwarcie, że najbliższe miesiące upłyną w gospodarce pod znakiem dużej ostrożności – dodaje dr hab. Waldemar Rogowski, główny analityk BIG InfoMonitor.

Poziom cen paliw wywiera wymierny wpływ na nastroje w Polsce. Oczekiwania konsumentów i podwyżki cennikowe przedsiębiorców zaczynają się wzajemnie pokrywać.

W najbliższych miesiącach to właśnie ta zależność pomiędzy poszukiwaniem oszczędności przez rodziny a walką o przetrwanie ze strony biznesu będzie kluczowym czynnikiem kształtującym naszą gospodarkę.

Ceny paliw a polska gospodarka – najważniejsze dane

•         82 proc. Polaków uważa, że wyższe ceny paliw przełożą się na wzrost cen innych produktów i usług;

•         31 proc. respondentów ocenia, że wysokie koszty na stacjach paliw stanowią bardzo istotne obciążenie dla ich domowego budżetu;

•         29 proc. przedsiębiorstw rozważa podniesienie cen swoich produktów i usług;

•         22 proc. firm bierze pod uwagę ograniczenie skali działalności.

***

Badanie „Skaner MSP” realizowane wśród mikro, małych i średnich firm, przeprowadzone przez Instytut Badań i Rozwiązań B2B Keralla Research, na próbie 500 firm sprzedających z odroczonym terminem płatności, techniką wywiadów telefonicznych, 2Q2026.

Badanie „Wzrost cen paliw a budżety domowe Polaków” wykonane dla BIG InfoMonitor przez Quality Watch metodą CAWI wśród 1050 osób, lipiec 2026.