Czy agroinnowacje wspierające inwestycje i konkurencyjność eksportu zapewnią odporność na kryzysy?
Małgorzata Gromadzka podkreśliła znaczenie Rolnictwa 4.0. To jest priorytet Ministerstwa Rolnictwa. Mówiła o agrodronach, które umożliwiają precyzyjne stosowanie środków ochrony roślin. Zwracała uwagę, że cyfryzacja także wspiera produkcję zwierzęcą. Cyfryzacja i innowacje pozwalają optymalizować koszty produkcji rolnej.
Wśród działań Ministerstwa Rolnictwa wymieniła uszczelnienie rynku wewnętrznego poprzez znakowanie produktów, podanie rzeczywistego producenta przy informacjach o cenach i na etykietach. Ma to znaczenie w kontekście patriotyzmu konsumentów. Dotyczy to także żywności produkowanej lokalnie.
Mówiła o obecnej nadwyżce zboża w magazynach i możliwości interwencji na rynku zbożowym. Badane są rynki zewnętrzne, na które można byłoby wyeksportować nadwyżki zboża.
Na zakończenie wspomniała o możliwości przekierowania dodatkowej puli 28 mld euro ze środków Unii Europejskiej na regiony wschodniej Polski.
Czytaj także: Zaangażowanie budżetu państwa w finansowanie rolnictwa nie jest wydatkiem, ale inwestycją
Innowacje, konkurencyjność a odporność agrobiznesu na kryzysy
Dyskusję moderował Karol Bujoczek, dyrektor wydawniczy, przewodniczący Rady Redaktorów AgroHorti Media, Top Agrar Polska a uczestniczyli w niej: Bożena Lublińska-Kasprzak, pierwsza zastępczyni dyrektora Narodowego Centrum Badań i Rozwoju; Ewelina Pałubicka, wiceprezes zarządu SGB-Banku; dr Tomasz Nawrocki, wiceprezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa; Łukasz Januszewski, wiceprezes zarządu Banku Pekao; Mateusz Stankiewicz, wiceprezes Krajowego Zrzeszenia Producentów Rzepaku i Roślin Białkowych; Jan Gajos, założyciel i prezes AI Revolution Poland oraz Maciej Srebro, dyrektor Departamentu Wsparcia Eksportu, Polska Agencja Inwestycji i Handlu.
Mateusz Stankiewicz mówił o swoim gospodarstwie o powierzchni 320 hektarów, co pozwala już na wprowadzanie innowacji. Stara się w nim łączyć praktyczne podejście do agronomii z dużym zaufaniem do wiedzy, którą oferują ośrodki badawcze czy uczelnie.
Zauważył, że do dzisiaj nie mamy przepisów regulujących agrolotnictwo i wykorzystanie dronów. Również w przypadku środków biologicznych jest problem z ich dostępnością i ceną.
Jak stwierdził dr Tomasz Nawrocki, ARiMR wspiera gospodarstwa innowacyjne. Rolnicy bardzo chętnie sięgają po środki na inwestycje o charakterze innowacyjnym, tym bardziej że w zakresie oceny wniosków ten element jest premiowany.
Jak powiedział, ostatnio zapotrzebowanie na środki o charakterze innowacyjnym było tak duże, że kilkukrotnie trzeba było zwiększać portfel dostępnych środków.
Agencja nie tylko wspiera rozwój rolnictwa, ale też stymuluje rozwój na wsi poprzez wspieranie grup pionierów, którzy po raz pierwszy sięgają po pieniądze na określone rozwiązania. Jak stwierdził, gdy sąsiedzi widzą, że u kogoś coś się sprawdziło, to sami potem idą śladem sąsiada.
Bożena Lublińska-Kasprzak podkreśliła, że NCBR realizuje wiele programów skierowanych do sektora rolnego. NCBR nie finansuje zakupów innowacyjnych, ale samo wytworzenie innowacji.
Odbiorcami programów są wnioskodawcy innowacji, a rolnicy w większości przypadków są tylko odbiorcami innowacji. W zakresie zainteresowania Centrum znajduje się obecnie rolnictwo cyfrowe oraz biotechnologie, które służą do produkcji rolniczej.
Innowacyjność powinna prowadzić do przewagi konkurencyjnej gospodarstwa rolnego, a w konsekwencji całej naszej gospodarki.
Banki spółdzielcze i finansowanie innowacji w rolnictwie
Ewelina Pałubicka, odpowiadając na pytanie jak obecnie banki spółdzielcze weryfikują innowacyjność projektów i czy ten element musi być uwzględniony przy każdej inwestycji – stwierdziła, że jest takiego finansowania jest mało, bo większe zainteresowanie dotyczyło finansowania płynnościowego.
Jeśli takie finansowanie inwestycyjne pojawia się, to dotyczy ono konkurencyjności kosztowej. W analizie biznesplanu bank ma obowiązek weryfikowania innowacji i jak stwierdziła, jest to zadanie trudne. Potrzeba do tego ekspertów. Bank wspiera się w tym zakresie eksperckimi firmami zewnętrznymi.
Mówiąc o firmach przetwórczych Łukasz Januszewski podkreślił, że obecnie widać dużą ich uwagę skierowaną na inwestycje z obszaru energii. Przedsiębiorcy po wybuchu wojny w Ukrainie mają świadomość, że stosunkowo niewielka stosowana przez nich marża przy dużych wahaniach cen energii, i dużym jej zużyciu, może mieć ogromne znaczenie dla rentowności firm przetwórczych.
Ich inwestycje w rozwiązania energetyczne z jednej strony zmierzają do wytwarzania własnej energii, z drugiej – w związku z inwestycjami w produkcję – mogą obniżać jej zużycie.
„Zmieniając procesy technologiczne, stajemy się bardziej innowacyjni, co także przekłada się na jakość ostatecznego produktu” – powiedział.
Jan Gajos przypomniał, że rządowy dokument – Strategia Cyfryzacji Państwa do 2035 roku zakłada, że Polska powinna w ok. 50% przedsiębiorstw wdrożyć rozwiązania oparte na AI. Dane Eurostatu z lipca 2025 roku wskazują, że nasz stopień adaptacji AI w przedsiębiorstwach wynosi zaledwie 8,4%, co plasuje nas na przedostatnim miejscu w UE.
Gospodarstwa o powierzchni ponad 50 ha już stosują systemy predykcji oparte na AI i danych satelitarnych, sensorach i dronach. Sztuczna inteligencja może zoptymalizować zużycie wody do 80%, a w przypadku nawozów dane wskazują, że nawet do 85%.
Jak stwierdził Maciej Srebro, polski eksport produktów rolno-spożywczych to ok. 17% całości naszego eksportu w ujęciu nominalnym. Z tego 75% trafia do krajów Unii Europejskiej.
Zadaniem Agencji jest przekazanie biznesowi agro wiedzy jak działać na rynkach zagranicznych, także poza Unią.
W trakcie dyskusji rozmawiano o potrzebie podejmowania przez rolników wspólnych inwestycji. Także w inwestycje OZE, np. w biometanownie.
