Wielka metamorfoza portfeli Polaków

Maciej Rudke
Dziennikarz Business Insider Polska

Na koniec września 2025 r. zgromadzone przez gospodarstwa domowe depozyty były warte 1,4 bln zł, z czego 31% stanowiły lokaty terminowe. Jednocześnie łączna wartość wszystkich oszczędności finansowych polskich gospodarstw domowych to około 2,8 bln zł (szacunki Analiz Online). To oznacza, że depozyty stanowią około połowę całości.

To dużo czy mało? Biorąc pod uwagę długoterminowe statystyki, to bardzo dobry wynik, pokazujący, jaką przemianę przeszliśmy pod względem oszczędności i inwestycji w ostatnich 25 latach. Na początku XXI w. depozyty stanowiły około 85% oszczędności gospodarstw domowych.

Dziś wciąż – mimo rozwoju płatności bezgotówkowych – Polacy trzymają sporo pieniędzy w formie gotówki, co wynika w dużej mierze z czynników pozagospodarczych: po pandemii i ataku Rosji na Ukrainę udział gotówki w obiegu wyraźnie wzrósł. To jest element, nad którym warto popracować, bo te pieniądze schowane pod materacem nie pracują; nie tylko na rzecz ich posiadaczy, ale traci na tym także cała gospodarka.

Zmianę na plus widać przede wszystkim w większym niż 25 lat temu udziale pieniędzy zgromadzonych w OFE i TFI oraz obligacjach skarbowych i akcjach spółek publicznych. Coraz większą popularnością cieszą się również zagraniczne fundusze inwestycyjne i stosunkowo nowy instrument, czyli Pracownicze Plany Kapitałowe.

Rośnie skłonność do oszczędzania

Czynników, które wpływają na zwiększoną skłonność do oszczędzania, jest wiele. Jednym z najważniejszych jest to, czy gospodarstwa domowe posiadają odpowiednio wysokie dochody w stosunku do kosztów oraz jakie mają potrzeby związane z większymi wydatkami. Bogacenie się społeczeństwa przy stopniowym domykaniu luki konsumpcyjnej pozwala coraz większej grupie gospodarstw domowych oszczędzać i inwestować.

Według najnowszego badania jednego z banków, 75% ankietowanych deklaruje posiadanie jakichkolwiek oszczędności (wzrost z 68% w 2022 r.), a średnia stopa oszczędności (procent dochodu, który odkładamy) to 8% – to wynik najwyższy od czasu pandemii. Poprawę tym bardziej warto docenić, że lata 2022-2024 były trudniejszym czasem dla oszczędzających ze względu na podwyższone stopy procentowe i inflację: wzrost cen drenował realną wartość oszczędności, a wysoki koszt pieniądza ...