Bank i Klient: Kredyty mieszkaniowe – dobra passa, nowe regulacje
Rozmowa z prof. dr. hab. Waldemarem Rogowskim, głównym analitykiem kredytowym BIK S.A.
Rozmowa z prof. dr. hab. Waldemarem Rogowskim, głównym analitykiem kredytowym BIK S.A.
Podsumowując pierwsze siedem miesięcy 2017 r., w ujęciu wartościowym r/r udzielono więcej wszystkich rodzajów kredytów. Najwyższy wzrost nastąpił w przypadku kredytów mieszkaniowych (+13,7%). W ujęciu liczbowym wzrost nastąpił tylko w przypadku kredytów mieszkaniowych (+6,5%) oraz limitach kredytowych (+1,2%). W pozostałych dwóch produktach odnotowano spadek liczby podpisanych umów kredytowych, najwyższy w przypadku kart kredytowych (-6,6%). Jakość kredytów w portfelach poszczególnych rodzajów produktów dla klientów indywidualnych nadal pozostaje na stosunkowo bezpiecznym i stabilnym poziomie.
W Polsce działa ponad 6 800 stacji paliw, około 200 więcej niż w 2015 r. Szacuje się, że wartość sprzedaży detalicznej paliw silnikowych wyniosła w 2016 r. około 90 mld zł (24 mld litrów), z czego 49 mld zł wpłynęło do budżetu państwa w postaci VAT, akcyzy i opłaty paliwowej. Jak wynika z danych zgromadzonych w bazach Rejestru Dłużników BIG InfoMonitor oraz BIK nieregulowane terminowo zobowiązania branży na szczęście idą w miliony złotych a nie miliardy, choć odsetek firm z problemami znacząco przekracza średnią. Zaległości firm zajmujących się sprzedażą paliw wynoszą niemal 228 mln, z czego na detal przypada 76,9 mln zł (34 proc.), a na hurt 150,9 mln zł. (66 proc.). Rekord zaległego zadłużenia należy do przedsiębiorstwa z woj. łódzkiego – ponad 6,4 mln zł.
W kwietniu 2017 r., w porównaniu z kwietniem 2016 r., udzielono znacznie mniej kredytów konsumpcyjnych (-8,1%), mieszkaniowych (-12,8%) i limitów kredytowych (-19,8%) oraz wydano dużo mniej kart kredytowych (-18%). Nadal kontynuowany jest trend związany ze spadkiem liczby zawieranych umów, któremu towarzyszy jednak wzrost wartości udzielanych kredytów. Dobry wynik odnotowano w liczbie i wartości udzielonych kredytów mieszkaniowych, których w 4 pierwszych miesiącach udzielono więcej zarówno w ujęciu liczbowym, jak i wartościowym niż rok wcześniej choć jednak mniej niż w poprzednim miesiącu.
Jak wynika z analizy Biura Informacji Kredytowej, rośnie liczba osób obsługujących kredyty mieszkaniowe i kwota ich zadłużenia, ale dotyczy to tylko kredytów złotowych. Liczba kredytobiorców walutowych stale spada, ich zadłużenie w przeliczeniu na złote zmienia się wraz z wahaniami kursowymi, ale generalnie pozostaje na stałym poziomie. Osób z mieszkaniowymi kredytami złotowymi przybyło 26,2 tys., walutowców było w grudniu w porównaniu z wrześniem o 9,5 tys. mniej, a frankowiczów – mniej o 8,5 tys.
Jak wynika z analizy Biura Informacji Kredytowej, 41 proc. łącznej kwoty do spłaty spośród wszystkich kobiet posiadają panie w wieku 35-44 lat. Jest to kwota 112 mld zł. Łącznie wszystkie panie mają do spłaty 271,58 mld zł, na co składają się wszystkie rodzaje produktów kredytowych, jednak dominują kredyty gotówkowe (47 proc.). Choć kobiety są mniej ukredytowione* niż mężczyźni (47 proc. kobiet ma czynny kredyt w stosunku do 50 proc. mężczyzn), to właśnie panie – bez względu na wiek, charakteryzują się większą skłonnością do terminowego regulowania swoich zobowiązań kredytowych.
Babcie i dziadkowie są aktywnymi uczestnikami rynku kredytowego, bo jak wynika z danych Biura Informacji Kredytowej seniorzy to 18% wszystkich kredytobiorców. Osoby w wieku powyżej 65 lat mają udział we wszystkich kredytach – posiadają 4 mln czynnych kredytów (15% wszystkich czynnych kredytów) o łącznej wartości do spłaty równej kwocie 25,7 mld zł (4,5% udział w kwocie do spłaty wszystkich kredytobiorców). W ogólnej strukturze kredytobiorców w Polsce mają 16% udział w liczbie zaciągniętych kredytów konsumpcyjnych, które stanowią połowę wszystkich posiadanych przez nich czynnych kredytów.
BIK przeanalizował skalę zaciągania przez Polaków kredytów konsumpcyjnych (ratalnych i gotówkowych) w okresie przedświątecznym (od 1 grudnia do 24 grudnia). W okresie przedświątecznym 2016 r. banki i SKOK-i udzieliły łącznie 556,4 tys. kredytów na kwotę 5,7 mld zł.
W porównaniu do analogicznego okresu roku 2015, o 12% spadła liczba udzielonych kredytów natomiast o 4% wzrosła ich wartość.
Analiza Biura Informacji Kredytowej wykazała, że 12% spółek cywilnych, aktywnie prowadzących działalność gospodarczą posiada czynne zobowiązanie kredytowe, co trzecia związana jest z działalnością handlową (detaliczną lub hurtową), a najwięcej opóźnień w spłacie pow. 90 dni, wśród 10 najliczniej reprezentowanych przez spółki cywilne działów PKD, dotyczy firm z branży Roboty budowlane związane ze wznoszeniem budynków (dział 41 PKD) – 13,4% spółek z tej branży ma zobowiązania kredytowe przeterminowane pow. 90 dni.
Jeśli ktoś twierdzi, że nie ma znaczenia czy bank udzieli kredytu mieszkaniowego dwóm kredytobiorcom czy jednemu (singlowi), to jest w błędzie. W rzeczywistości, z perspektywy ryzyka kredytowego związanego z zaciąganym kredytem mieszkaniowym, istotną rolę odgrywa liczba współkredytobiorców. Połączenie dochodów dwóch lub więcej osób jako źródła spłaty jednego kredytu to nie tylko szansa na wzrost zdolności kredytowej czy atrakcyjniejsze warunki kredytu. Dla banku oznacza to także udzielenie finansowania obarczonego niższym ryzykiem. Obecnie w Polsce najczęściej kredyt mieszkaniowy zaciągany jest przez dwie osoby (65%), bez względu na to, czy żyją w związku małżeńskim, partnerskim, czy łączy ich pokrewieństwo.
Własne mieszkanie to wciąż dla Polaków synonim stabilizacji, bezpieczeństwa, statusu ekonomicznego i społecznego, dotyczy to także mieszkań zakupionych na kredyt. W Polsce w porównaniu do krajów zachodnich takich jak np. Niemcy mniej osób wynajmuje mieszkanie a 80% właścicieli nieruchomości w Polsce zamieszkuje w swoim mieszkaniu. Biuro Informacji Kredytowej od lat odnotowuje bardzo dobrą jakość obsługi kredytów mieszkaniowych zarówno złotowych jak i walutowych. Dobra jakość portfela mieszkaniowego wynika z rzetelnej spłaty rat kredytowych. Na ponad 2,187 mln obecnie czynnych kredytów mieszkaniowych tylko w przypadku 1,4% występuje opóźnienie w spłacie powyżej 90 dni. Szczególnie wysoką jakością obsługi charakteryzują się kredyty mieszkaniowe zaciągnięte w CHF, nawet w przypadku kredytów zaciągniętych na wysokie kwoty.
Wartość BIK Indeks – Popytu na Kredyty Mieszkaniowe (BIK Indeks – PKM), który informuje o rocznej dynamice wartości wnioskowanych kredytów mieszkaniowych, wyniosła -6,6% w czerwcu 2016 r. Oznacza to, że w czerwcu 2016 r., w przeliczeniu na dzień roboczy, banki i SKOK-i przesłały do BIK zapytania o kredyty mieszkaniowe na kwotę niższą o 6,6% w porównaniu z czerwcem 2015 r. Średnia wartość indeksu od początku 2016 r. nadal jest jednak dodatnia i wynosi +3,5%.
Analiza BIK: Blisko 45% Polaków powyżej 65 r.ż. jest nadal aktywnych kredytowo – posiada zobowiązania kredytowe. W jaki sposób zapewnić seniorom odpowiedzialne i bezpieczne korzystanie z finansowania ich potrzeb poprzez produkty i usługi finansowe? Odpowiedź jest prosta: poprawić świadomość finansową seniorów.
Średnie zadłużenie warszawiaków na rachunkach kredytów mieszkaniowych w końcu 2014 r. wynosiło 329 tysięcy złotych, podczas gdy mieszkańców pozostałych gmin aglomeracji warszawskiej dużo mniej – 257 tysięcy złotych. Średnia wartość dla całej aglomeracji to 303,7 tys. złotych.
Najwięcej osób posiadających kredyty mieszkaniowe we franku szwajcarskim, w przeliczeniu na 100 mieszkańców, mieszka w Warszawie, Trójmieście, Poznaniu, Wrocławiu, ale również w Lubinie, Policach i w Bielsku Białej. Najmniej kredytów hipotecznych w tej walucie (poniżej 2%) zaciągali mieszkańcy Polski południowo-wschodniej. Wyjątkiem w tej części kraju są Ryki, Lesko, Puławy i Świdnik.
Z najnowszej analizy Biura Informacji Kredytowej wynika, że kobiety w wieku pomiędzy 47 a 65 rokiem życia są dominującą grupą, jeśli chodzi o odsetek posiadaczek kredytów konsumpcyjnych w całej populacji kobiet i jedynie w tym pokoleniu jest ich więcej niż mężczyzn w przypadku tego rodzaju kredytów.