Rozporządzenie BMR

Zgodność WIBOR z BMR

Metoda opracowywania WIBOR spełnia wszystkie warunki wymagane przez unijne rozporządzenie BMR. Administrator wskaźnika WIBOR, czyli GPW Benchmark, 16 grudnia 2020 r. uzyskał od Komisji Nadzoru Finansowego zezwolenie na prowadzenie działalności jako administrator wskaźników referencyjnych stóp procentowych oraz został wpisany do właściwego rejestru ESMA (Europejskiego Urzędu Nadzoru Giełd i Papierów Wartościowych). Działalność administratora podlega nadzorowi KNF.

O zgodności WIBOR z unijnym rozporządzeniem zaświadczyła w grudniu 2022 r. Komisja Nadzoru Finansowego, a także Komitet Stabilności Finansowej w komunikacie po posiedzeniu dot. nadzoru makroostrożnościowego nad systemem finansowym 9 grudnia 2022. Również w kolejnych, wydawanych komunikatach Komitet Stabilności Finansowej podtrzymał swoją ocenę w kwestii braku podstaw prawnych i ekonomicznych do negowania prawidłowości wyznaczania wskaźnika referencyjnego WIBOR.

Do jakiego rodzaju umów finansowych mają zastosowanie przepisy BMR?

Definicja umów finansowych zawarta w BMR ma stosunkowo wąski charakter. Ogranicza ona bowiem zakres jego stosowania do umów finansowych zdefiniowanych w dyrektywach UE o kredycie konsumenckim oraz o kredycie hipotecznym. Zakres stosowania BMR (w kontekście umów finansowych) jest więc generalnie zawężony wyłącznie do segmentu klienta detalicznego.

UKNF wskazuje jednak, że natura ekonomiczna umów kredytowych w segmencie klienta profesjonalnego – przedsiębiorcy nie odbiega od segmentu detalicznego. W związku z powyższym organ nadzoru zaleca, żeby podmioty nadzorowane oferujące kredyty w segmentach nieobjętych BMR dokładały starań – aby w sytuacji stosowania wskaźnika referencyjnego – zabezpieczyć ryzyko istotnej zmiany lub zaprzestania jego opracowywania. Można tego dokonać obejmując tego typu umowy planem awaryjnym o charakterystyce wymaganej przez BMR.

Jakie warunki, wg rozporządzenia BMR, powinien spełnić proces/metoda zamiany jednego wskaźnika referencyjnego na inny?

Zgodnie z rozporządzeniem BMR, administrator wskaźnika referencyjnego jest zobowiązany do publikacji, wraz z oświadczeniem dotyczącym wskaźnika referencyjnego, procedury dotyczącej działań podejmowanych przez administratora na wypadek istotnej zmiany lub zaprzestania opracowywania wskaźnika referencyjnego. Procedura może być opracowana – w stosownych przypadkach – dla rodzin wskaźników referencyjnych i jest aktualizowana oraz publikowana po wprowadzeniu każdej istotnej zmiany.

Podmioty nadzorowane, inne niż administrator, które stosują wskaźnik referencyjny, sporządzają na piśmie i zachowują rzetelne plany, określające działania, które podjęłyby na wypadek istotnej zmiany lub zaprzestania opracowywania danego wskaźnika referencyjnego. Jeżeli jest to możliwe i zasadne, plany takie wyznaczają jeden lub kilka alternatywnych wskaźników referencyjnych, do których można odnieść się w celu zastąpienia wskaźników referencyjnych, których opracowywania zaprzestano, wskazując powody, dlaczego takie wskaźniki referencyjne mogłyby być odpowiednią alternatywą.

Rozporządzenie BMR przewiduje również, że w przypadku konieczności zaprzestania opracowywania kluczowego wskaźnika referencyjnego, może zostać wydany akt prawny na mocy którego wyznaczony zostanie zamiennik stosowany we wszelkich umowach, w których nie ma postanowień umownych na tę okoliczność.

Zgodnie z przepisami BMR zamiennik wskaźnika referencyjnego może zostać wyznaczony wyłącznie dla kluczowego wskaźnika referencyjnego, którego zaprzestanie opracowywania mogłoby negatywnie wpłynąć na stabilność finansową w UE lub w danym państwie członkowskim.

Celem wyznaczenia zamiennika wskaźnika referencyjnego jest przede wszystkim zapewnienie ciągłości umów, które nie posiadają stosownych klauzul awaryjnych, a zostały zawarte przed wprowadzeniem wymogu wprowadzania tzw. klauzul awaryjnych w umowach. W praktyce dotyczy on więc przede wszystkim umów zawieranych przed wejściem w życie BMR (z ang. legacy portfolio).

Czym się różni indeks od wskaźnika referencyjnego?

Rozporządzenie BMR stosuje definicję o charakterze sekwencyjnym: wartość, indeks, wskaźnik referencyjny.

Zgodnie z przepisami BMR wartość staje się indeksem o ile jest publikowana ogółowi społeczeństwa (np. za pośrednictwem strony internetowej lub serwisu informacyjnego) oraz jest regularnie wyznaczana w całości lub częściowo z wykorzystaniem wzoru, innej metody kalkulacji lub poprzez ocenę i jest wyznaczany na podstawie co najmniej jednego składnika aktywów bazowych, cen (nawet szacunkowych), rzeczywistych bądź szacunkowych stóp procentowych, kwotowań, zatwierdzonych kwotowań lub innych wartości, czy też badań.

Indeks z kolei staje się wskaźnikiem referencyjnym w rozumieniu BMR, o ile:

• stanowi on odniesienie do określonej kwoty przypadającej do zapłaty z tytułu instrumentu finansowego bądź,
• stanowi odniesienie do określenia wartości instrumentu finansowego bądź,
• jest stosowany do pomiaru funduszu inwestycyjnego w celu śledzenia stopy zwrotu takiego indeksu lub określenia alokacji aktywów z portfela, lub obliczania opłat za wyniki.

Podsumowując, indeks jest wartością liczbową. Staje się wskaźnikiem referencyjnym wtedy, kiedy zostanie wykorzystany w taki sposób, że zależą od niego np. płatności odsetkowe z tytułu kredytu, wycena instrumentu finansowego lub też skład aktywów funduszu inwestycyjnego. Innymi słowy indeks staje się wskaźnikiem referencyjnym wtedy, kiedy zostanie „aktywnie” wykorzystany przez podmiot nadzorowany do generowania przepływów finansowych.

Co to jest zamiennik wskaźnika referencyjnego?

Zgodnie z przepisami BMR zamiennik wskaźnika referencyjnego może zostać wyznaczony tylko dla takiego kluczowego wskaźnika referencyjnego, którego zaprzestanie opracowywania mogłoby negatywnie wpłynąć na stabilność finansową w UE lub w danym państwie członkowskim.

Zamiennik wskaźnika referencyjnego z mocy prawa ma zastosowanie we wszystkich umowach i instrumentach finansowych, w których znajduje się odniesienie do wskaźnika referencyjnego, którego opracowywania zaprzestano, o ile nie przewidziano stosownej klauzuli awaryjnej. Warto podkreślić, że odniesienie do zamiennika wskaźnika referencyjnego nie odnosi się do przypadku, gdy w umowie zawarto tzw. Klauzulę awaryjną przewidującą wskaźnik alternatywny na wypadek zaprzestania publikacji wskaźnika referencyjnego dotychczas stosowanego w umowie.

Celem wyznaczenia zamiennika wskaźnika referencyjnego jest przede wszystkim zapewnienie ciągłości umów, które nie posiadają stosownych klauzul awaryjnych, a zostały zawarte przed dniem wyznaczenia zamiennika. W praktyce dotyczy on więc przede wszystkim umów zawieranych przed wejściem w życie BMR (z ang. legacy portfolio).

Organami uprawnionymi do wskazania zamiennika wskaźnika referencyjnego jest Komisja Europejska (w sytuacji, kiedy zaprzestanie opracowywania wskaźnika ma wpływ na stabilność rynku finansowego w UE) lub właściwy organ państwa członkowskiego (jeśli to jest wskaźnik opracowywany w tym państwie członkowskim i zaprzestanie opracowywanie ma wpływ na stabilność rynku finansowego w tym państwie członkowskim).

Nowe pojęcia związane z BMR

Artykuł 3 ust. 1 BMR określa definicje pojęć stosowanych na potrzeby tej regulacji. W szczególności europejski ustawodawca ustalił znaczenie następujących terminów: indeks, wskaźnik referencyjny, wskaźnik referencyjny stopy procentowej, rodzina wskaźników referencyjnych, administrator, kluczowy wskaźnik referencyjny, istotny wskaźnik referencyjny.

W ramach prac Narodowej Grupy Roboczej na podstawie stosownych regulacji, powszechnej praktyki rynkowej oraz dyskusji ekspertów został przygotowany Słownik pojęć, obejmujący powyższe pojęcia zdefiniowane w BMR oraz terminy i określenia stosowane w rekomendacjach oraz innych materiałach opracowywanych przez NGR.

Materiał ma charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie stanowi rekomendacji, porady prawnej, podatkowej, księgowej, inwestycyjnej ani finansowej.
Treści w nim zawarte nie mogą stanowić podstawy do wysuwania jakichkolwiek roszczeń wobec Centrum Procesów Bankowych i Informacji Sp. z o.o. (CPBiI), Związku Banków Polskich (ZBP), banków, ani innych instytucji, które są wskazane w publikacji, współuczestniczą w jej przygotowaniu lub których przedstawiciele wypowiadają się w jej treści.
CPBiI, ZBP, banki ani inne wskazane instytucje nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za decyzje osób trzecich podjęte na podstawie niniejszego materiału lub w oparciu o jego fragmenty.
Informacje dotyczące reformy wskaźników referencyjnych, w tym wskaźników POLSTR i WIBOR, mają charakter ogólny i mogą nie uwzględniać specyfiki indywidualnej sytuacji użytkownika. Szczegółowe, aktualne informacje znajdują się m.in. na stronach internetowych GPW Benchmark S.A. oraz Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego (UKNF).