Czego zabrakło na rynku finansowania nieruchomości od czasu transformacji ustrojowej

„Rynek finansowania nieruchomości bardzo się rozwinął pomimo szeregu  zaniechań, o których za chwilę powiem, i to jest niewątpliwie ogromne osiągnięcie” – stwierdził na wstępie dr Piotr Cyburt.

Pierwszym zaniechaniem było według niego niewprowadzenie w Polsce kredytów ze stałą stopą procentową.

Przypomniał, że banki hipoteczne pod koniec lat dziewięćdziesiątych XX wieku próbowały tego dokonać, tuż po wejściu w życie ustawy o listach hipotecznych. Proponowały również wprowadzenie wystandaryzowanej umowy kredytu hipotecznego

Jednak w tym samym czasie doszło do gwałtownej podwyżki stóp procentowych. Stopy procentowe osiągnęła wówczas poziomy  zbliżone  do 20 proc., co spowodowało, że rynek kredytów hipotecznych na 3 lata praktycznie zamarł.

Niewykorzystane długoterminowe oszczędności

„Drugim zaniechaniem było niedokończenie budowy systemu sprzyjającego wykorzystywaniu długoterminowych oszczędności do finansowania kredytów hipotecznych.

Temu mogły służyć kasy budowlano-mieszkaniowe, których się nigdy nie doczekaliśmy” – powiedział dr Piotr Cyburt.

Dodał, że w listy zastawne miały też inwestować towarzystwa ubezpieczeniowe, fundusze emerytalne i inwestycyjne

Następnie doszło do wydarzenia, które na lata zmieniło rynek hipoteczny. Pojawiły się kredyty hipoteczne w walutach obcych, które były ponad dwukrotnie tańsze od kredytów w złotych.

Wskazał, że szereg bankowców jak m.in. Sławomir Lachowski apelowało do Komisji Nadzoru Finansowego i rządu o zakaz wprowadzania tego typu kredytów.

„Ówczesny premier Kazimierz Marcinkiewicz powiedział, że w końcu w Polsce obowiązują zasady rynkowe, więc dlaczego mamy obywatelom zabraniać udzielania kredytów we frankach szwajcarskich” – przypomniał dr Piotr Cyburt.

Część banków z rodowodem włoskim i austriackim nie wprowadziła kredytów walutowych wiedząc, ze swoich doświadczeń na rodzimych rynkach, jak ryzykowne są tego typu kredyty.

Pozostałe banki, które oferowały kredyty walutowe poniosły straty rzędu kilkudziesięciu miliardów złotych, przede wszystkim w wyniku przegranych sporów sądowych z konsumentami i konieczności tworzenia rezerw na ryzyko prawne.

Potencjał listów zastawnych

Na pytanie jakie rozwiązanie można by było w Polsce wprowadzić, aby udoskonalić nasz rynek finansowania nieruchomości – dr Piotr Cyburt wymienił w pierwszej kolejności listy zastawne.

„Polski sektor bankowy jest cały czas nadpłynny i ten osad oszczędności, które można traktować jako oszczędności długoterminowe – jest dosyć duży. Uważam, że należałoby zreformować funkcjonowanie banków hipotecznych i przez to stworzyć większe możliwości emitowania listów zastawnych” – powiedział.

W jego opinii obecny model banków hipotecznych jest kosztowny i nieefektywny.

Dodał, że zachodząca właśnie zmiana wskaźników referencyjnych doprowadzi do dużych perturbacji w funkcjonowaniu banków hipotecznych.

„Być może to jest czas dla regulatorów i nadzorców, żeby zmienić system emisji lisów zastawnych na bardziej efektywny, oparty na licencjonowaniu banków uniwersalnych” – powiedział dr Piotr Cyburt.

Robert Lidke, redaktor naczelny portalu BANK.pl, współtwórca pierwszego magazynu biznesowego w polskich mediach elektronicznych – Radio Biznes, nadawanego w radiowej Jedynce od jesieni 1989 r.

Inicjator utworzenia i szef portalu ekonomicznego Polskiego Radia gospodarka.polskieradio.pl, były redaktor naczelny Naczelnej Redakcji Gospodarczej Polskiego Radia, ostatni redaktor naczelny Gazety Prawnej przed jej połączeniem z Dziennikiem. W latach 1994 -2002 zastępca redaktora naczelnego Programu 1 Polskiego Radia.