BGK wskazuje główne luki inwestycyjne polskiej energetyki

Transformacja w kierunku niskoemisyjnej energetyki w Polsce postępuje, a udział OZE w krajowym miksie energetycznym rośnie.

Jednak – jak podkreślają autorzy raportu – rosnące znaczenie źródeł pogodozależnych wymaga rozwinięcia infrastruktury, która pozwoli na szybkie reagowanie na zmiany w podaży i popycie energii.

– Polski system elektroenergetyczny staje się coraz bardziej złożony i podatny na wahania wynikające z warunków pogodowych. O ile transformacja jest nieunikniona, o tyle jej sukces zależy od zdolności do magazynowania i bilansowania rynku energii.

Dlatego inwestycje w elastyczność powinny być traktowane na równi z inwestycjami w nowe moce wytwórcze – podkreśla Artur Galbarczyk, dyrektor Biura Branży Energetycznej i Technologii w Banku Gospodarstwa Krajowego.

Elektrownie gazowe: 5 GW mocy w 2024 roku

Do klasycznych rozwiązań sprzyjających elastyczności Krajowego Systemu Elektroenergetycznego (KSE) należą elektrownie gazowe. Tego typu źródła mogą pracować zarówno jako jednostki podstawowe, jak i szczytowe, odpowiadając na zmienne zapotrzebowanie na energię. Ich istotną zaletą jest niższa emisyjność CO₂ w porównaniu do tradycyjnych źródeł węglowych.

Warto jednak zaznaczyć, że energetyka gazowa opiera się na imporcie surowca, jakim jest gaz ziemny, a sama technologia ma charakter pomostowy w drodze ku zeroemisyjnej energetyce przyszłości.

Na koniec 2024 roku moc zainstalowana jednostek gazowych w KSE wyniosła już ponad 5 GW, co oznacza dwukrotny wzrost względem roku 2020.

Bateryjne magazyny energii stabilizują KSE

Kolejnym rozwiązaniem wspierającym elastyczność systemu są bateryjne magazyny energii. Urządzenia te umożliwiają pobieranie energii w okresach jej nadmiaru i oddawanie jej w czasie zwiększonego zapotrzebowania.

Dzięki temu nie tylko stabilizują pracę KSE i ograniczają wahania hurtowych cen energii elektrycznej, ale również poprawiają rentowność źródeł odnawialnych oraz ograniczają udział źródeł węglowych i gazowych w miksie energetycznym.

Biogazownie – mała skala wykorzystania

Duży potencjał w zakresie elastyczności systemu mają biogazownie. Ich działanie nie jest uzależnione od warunków pogodowych, a możliwość regulacji wielkości produkcji energii elektrycznej czyni je cennym źródłem wytwórczym.

Obecnie w Polsce wykorzystuje się jedynie około 3% technicznego potencjału produkcji biogazu wynikającego z dostępności substratów. Szacuje się, że krajowy potencjał produkcji biometanu może wynosić co najmniej 8 mld m³ rocznie, co pozwoliłoby na pokrycie istotnej części zapotrzebowania elektrowni gazowych i całej gospodarki na gaz ziemny.

Power-To-Heat (P2H) i magazyny ciepła

Na uwagę zasługują także technologie Power-To-Heat (P2H) połączone z magazynami ciepła. Ich szersze wdrożenie pozwoliłoby na zwiększenie elastyczności KSE poprzez wykorzystanie nadmiaru energii elektrycznej w słoneczne lub wietrzne dni do nagrzewania wody, która następnie mogłaby być wykorzystana w systemach ciepłowniczych lub do magazynowania energii, przyczyniając się także do dekarbonizacji ciepłownictwa.

Konieczna rozbudowa sieci elektroenergetycznych

Autorzy raportu zwracają również uwagę na konieczność rozbudowy i unowocześniania sieci elektroenergetycznych, które są kręgosłupem KSE. Sieci przesyłowe i dystrybucyjne zapewniają bezpieczeństwo dostaw, bilansowanie podaży i popytu oraz integrację nowych źródeł i odbiorców energii elektrycznej.

Rozwój infrastruktury sieciowej musi więc nadążać za dynamicznym rozwojem OZE, elektryfikacją transportu i ciepłownictwa czy dynamicznym rozwojem sztucznej inteligencji, jak również odpowiadać na nowe zagrożenia hybrydowe i cyfrowe.

Czytaj także: Raport Banku Pekao nt. rozwoju sektora OZE po kryzysie energetycznym i wyzwań dla Polski

Inwestycje, które czekają na finansowanie

Analiza BGK pokazuje, że najbardziej „bankowalnymi” segmentami rynku są dziś sieci elektroenergetyczne oraz elektrownie gazowe (CCGT i OCGT), które charakteryzują się przewidywalnym modelem biznesowym i stosunkowo niskim ryzykiem.

Z kolei największe luki inwestycyjne występują w projektach bateryjnych magazynów energii, biogazowni i biometanowni oraz technologii power-to-heat.

– To właśnie w tych mniej dojrzałych, a strategicznie kluczowych segmentach, BGK może być odpowiedzialny za dostarczenie rozwiązania finansowego dopasowanego do specyfiki projektu.

Naszą rolą jest by zapewnić pierwszą lub ostatnią złotówkę do projektu o strategicznym znaczeniu dla polskiego systemu elektroenergetycznego. Przy tego typu finansowaniach współpracujemy z innymi bankami, zwiększając tym samym skalę oddziaływania na gospodarkę – mówi Joanna Smolik, dyrektorka Departamentu Relacji Strategicznych w BGK.

W analizie zauważono także, że inne europejskie banki rozwoju aktywnie finansują inwestycje w obszarze elastyczności – w tym magazyny energii, modernizację i cyfryzację sieci czy rozwój biometanu – co stanowi ważny punkt odniesienia dla dalszego zaangażowania BGK.

1,7 biliona złotych potrzeb sektora paliwowo-energetycznego do 2040 roku

Zgodnie z szacunkami przywołanymi w raporcie, całkowite nakłady inwestycyjne w sektorze paliwowo-energetycznym do 2040 roku mogą wynieść od 2,7 do 3,5 biliona złotych, w zależności od przyjętego scenariusza transformacji.

Największą część tej kwoty (nawet 1,7 biliona złotych) pochłoną wydatki na produkcję, przesył i dystrybucję energii elektrycznej.

BGK podkreśla, że transformacja w stronę niskoemisyjnego systemu wymaga nie tylko dużych środków, ale także lepszej koordynacji finansowania pomiędzy sektorem publicznym i prywatnym.

– Inwestycje w elastyczność systemu to inwestycje w bezpieczeństwo i stabilność dostaw energii. Ich skala przekracza możliwości pojedynczych inwestorów, dlatego potrzebne jest połączenie kapitału publicznego i komercyjnego, przy aktywnym udziale instytucji rozwoju, takich jak BGK – zauważa Joanna Smolik.

Kierunek transformacji energetycznej w Polsce: stabilność i zielona energia

Raport BGK podkreśla, że scenariusz ambitnej transformacji sektora energetycznego zakłada całkowite odejście od węgla do 2040 roku i rozwój energetyki opartej głównie na źródłach odnawialnych, przy udziale gazu ziemnego oraz energetyki jądrowej.

Wysoki udział OZE będzie wymagał natychmiastowego wdrożenia rozwiązań wspierających elastyczność. To właśnie w obszarze elastyczności bank widzi największe wyzwania i szanse dla finansowania publicznego.

Cały raport pt. „Analiza luk inwestycyjnych na rynku energetycznym oraz potrzeby zaangażowania się BGK w ich finansowanie” jest dostępny TUTAJ.