Bankowość w erze smartfona

Jak wynika z najnowszego raportu ­NetB@nk przygotowanego przez Związek Banków Polskich, w IV kw. 2025 r. liczba klientów aktywnie korzystających z bankowości internetowe spadła o 4% i osiągnęła 21,5 mln. Jednocześnie stale rośnie liczba aktywnych użytkowników bankowych aplikacji mobilnych, która przekroczyła już 27 mln. Oznacza to wzrost aż o 14% względem analogicznego okresu 2024 r. Grupa tzw. mobile only, czyli użytkowników korzystających wyłącznie z aplikacji mobilnych, zwiększyła się o 4% w ujęciu kwartalnym, osiągając poziom ponad 20 mln osób. Tym samym udział grupy wśród wszystkich użytkowników bankowości mobilnej wynosi obecnie 77%

Polacy swoją wiedzę finansową w obszarze cyberbezpieczeństwa oceniają coraz lepiej. Jeszcze w 2021 r. aż 58% wskazywało ten obszar jako wymagający poprawy, jednak odsetek ten niemalże systematycznie spadał (51% w 2022, 44% w 2023, 38% w 2024, 41% w 2025) i w 2026 r. wyniósł już jedynie 11% (badanie „Poziom wiedzy ekonomicznej Polaków 2026” Warszawskiego Instytutu Bankowości i Fundacji GPW).

Cyberzagrożenia w cyfrowym świecie finansów

Równie dobrze co bankowość elektroniczna rozwija się wachlarz cyberzagrożeń. Spoofing, phishing, vishing, quishing, oszustwa na BLIK oraz BEC… Metod wciąż przybywa, a przestępcy wykazują się nieustającą kreatywnością.

W ostatnich latach dynamicznie wzrasta liczba ataków z wykorzystaniem socjotechnik, w których przestępcy nie atakują systemów, lecz manipulują użytkownikiem. Wykorzystują tu mechanizmy psychologiczne – presję czasu, autorytet instytucji czy silne emocje – aby skłonić ofiarę do podjęcia pochopnej decyzji. Dlatego grupą szczególnie narażoną są seniorzy, którzy są podatni na emocjonalne przekazy, a dodatkowo nie tak biegli w nowych technologiach. Tymczasem systematycznie coraz więcej osób w wieku 60+ aktywnie korzysta z bankowości elektronicznej, w tym aplikacji mobilnych oraz usług administracji publicznej dostępnych online.

Proces cyfryzacji, przyspieszony m.in. przez rozwój usług zdalnych, sprawił, że seniorzy coraz częściej przenoszą swoje codzienne sprawy do świata cyfrowego. Chętniej wybierają płatności kartą (73%) i przelewy internetowe (69%). Rośnie także popularność BLIKA, z którego korzysta już 48% seniorów. Z kolei aż 43% osób starszych deklaruje, że płaci bezgotówkowo wszędzie tam, gdzie to możliwe – to dane z najnowszej VII edycji badania „Seniorzy w świecie cyfrowych finansów” Warszawskiego Instytutu Bankowości i Związku Banków Polskich.

Wzrost aktywności tej grupy użytkowników nie zawsze idzie jednak w parze z edukacją i odpowiednim przygotowaniem ich kompetencji cyfrowych. Dla wielu seniorów bankowość internetowa i mobilna wciąż pozostaje stosunkowo nowym narzędziem, a to z kolei może utrudniać rozpoznawanie zagrożeń i właściwą reakcję w sytuacjach cyberzagrożenia. Dodatkowo w przypadku wielu użytkowników brak sprawności i biegłości w korzystaniu z narzędzi mobilnych może nasilać poczucie wstydu – zamiast zapytać o pomoc i zgłosić podejrzaną aktywność, wolą samodzielnie radzić sobie z problemem, co zwiększa ryzyko podjęcia błędnych decyzji. Dodatkowym wyzwaniem bywa ograniczone zaufanie do technologii lub – przeciwnie – nadmierne zaufanie do osób podszywających się pod przedstawicieli instytucji publicznych.

Seniorzy szczególnie często stają się celem cyberprzestępców wykorzystujących metody oparte na manipulacji i wzbudzaniu silnych emocji. Media nagłaśniały oszustwa na wnuczka czy na policjanta oraz próby wyłudzenia danych przez telefon lub wiadomości SMS, lecz pomimo ostrzeżeń te scenariusze nadal stanowią skuteczną broń cyberprzestępców. Podszywając się pod pracowników banków, urzędów lub służb, wywierają na seniorów presję i nakłaniają do podejmowania natychmiastowych działań, takich jak przekazanie danych, instalacja oprogramowania czy wykonanie przelewu. Istotnym problemem jest również trudność w odróżnieniu komunikacji prawdziwej od fałszywej, zwłaszcza w sytuacji, gdy przestępcy posługują się coraz bardziej zaawansowanymi metodami, podszywają się pod numery telefonów czy tworzą wiarygodnie wyglądające strony internetowe. W efekcie seniorzy mogą nieświadomie udostępniać swoje dane lub autoryzować transakcje, które w rzeczywistości są elementem modelowego oszustwa: spoofingu.

Dlatego działania edukacyjne skierowane do nich powinny mieć charakter praktyczny i opierać się na prostych, zrozumiałych zasadach. Kluczowe jest budowanie nawyków ostrożności, takich jak ograniczone zaufanie do nieoczekiwanych kontaktów i ich weryfikacja, czy też korzystanie wyłącznie z oficjalnych kanałów komunikacji. Równie ważne jest wzmacnianie poczucia pewności w korzystaniu z usług cyfrowych, tak aby użytkownicy nie rezygnowali z nich, ...