Niepewność polityczna i słabnące finanse publiczne coraz więcej kosztują Polskę

Niepewność polityczna i słabnące finanse publiczne coraz więcej kosztują Polskę
Fot. stock.adobe.com / Skórzewiak
"Polska pozostaje liderem wzrostu gospodarczego w regionie, ale jednocześnie ma jedne z najsłabszych perspektyw fiskalnych. I właśnie finanse publiczne, a nie kondycja gospodarki realnej, są dzisiaj głównym źródłem obaw inwestorów i agencji ratingowych" mówi w wywiadzie dla PAP Biznes Dorota Strauch w główna ekonomistka na Polskę w Raiffeisen Bank International.

Sytuacja polityczna i pogarszające się perspektywy fiskalne Polski coraz mocniej przyciągają uwagę inwestorów zagranicznych – ocenia główna ekonomistka na Polskę w Raiffeisen Bank International Dorota Strauch. Ostatnia wrażliwość złotego na epizody globalnego risk-off może częściowo odzwierciedlać wzrost premii za ryzyko związany z czynnikami krajowymi. 

„Sytuacja polityczna i pogarszające się perspektywy fiskalne Polski coraz mocniej przyciągają uwagę inwestorów zagranicznych. Było to widać już w ubiegłym roku, kiedy agencje ratingowe zaczęły obniżać perspektywę ratingu Polski.

We wrześniu Moody’s poszedł krok dalej i obniżył sam rating” – powiedziała PAP Biznes Dorota Strauch.

„Za tą decyzją stało przede wszystkim pogorszenie perspektyw fiskalnych, choć agencja zwracała również uwagę na uwarunkowania polityczne i ograniczoną przestrzeń do konsolidacji przed wyborami parlamentarnymi w 2027 roku” – dodała. 

Polska traci na tle Węgier i Czech

Ekonomistka wskazuje, że inwestorzy mają świadomość, iż część obserwowanych obecnie napięć jest związana ze zbliżającą się kampanią wyborczą.

„Polska jest obecnie jednym z głównych tematów naszych spotkań z klientami zagranicznymi, którzy chcą zrozumieć, co się dzieje i jakie mogą być konsekwencje dla gospodarki i rynków. Inwestorzy mają jednak świadomość, że bardzo dużo zależy od przyszłorocznych wyborów parlamentarnych i że część obserwowanych obecnie napięć jest związana ze zbliżającą się kampanią wyborczą. Wiedzą również, że te tematy będą regularnie powracały przez najbliższy rok” – wskazała Dorota Strauch. 

Sytuacja Polski kontrastuje jednak z ogólną poprawą perspektyw w części regionu.

„Od wyborów w kwietniu napływa wiele pozytywnych informacji z Węgier, gdzie zmiana polityczna wpłynęła korzystnie na perspektywy fiskalne. Nowy rząd zakłada obniżenie deficytu z około 7,5 proc. PKB w tym roku do 4,9 proc. PKB w 2027 roku. Pojawił się również plan spełnienia do 2030 roku kryteriów konwergencji niezbędnych do przyjęcia euro w przyszłości” – powiedziała Dorota Strauch. 

„Zmiana perspektyw Węgier znajduje już odzwierciedlenie na rynku. Rentowności węgierskich obligacji, które jeszcze na początku roku były wyraźnie wyższe niż rentowności polskich papierów, istotnie spadły. Na tle stabilnych Czech i poprawiających się perspektyw fiskalnych Węgier sytuacja Polski wyróżnia się więc obecnie in minus, przede wszystkim pod względem finansów publicznych” – dodała.

Jak zaznacza ekonomistka, w przyszłym roku Polska będzie miała prawdopodobnie jeden z najwyższych deficytów fiskalnych wśród głównych gospodarek Europy Środkowej.

„Ostatnie decyzje agencji ratingowych są kolejnym sygnałem, że sytuacja Polski jest bardzo uważnie obserwowana za granicą. Głównym źródłem obaw pozostaje szybko rosnący dług oraz utrzymujący się bardzo wysoki deficyt. W 2027 roku Polska będzie prawdopodobnie miała jeden z najwyższych, jeśli nie najwyższy, deficyt fiskalny wśród głównych gospodarek Europy Środkowej” – powiedziała PAP Biznes Strauch. 

„Nawet Rumunia, której sytuacja gospodarcza i fiskalna jest znacznie trudniejsza niż Polski, powinna kontynuować konsolidację fiskalną drugi rok z rzędu. Oczekujemy tam obniżenia deficytu poniżej 6 proc. PKB. Pogorszenia wskaźników fiskalnych spodziewamy się natomiast również na Słowacji, gdzie także odbędą się wybory w przyszłym roku i gdzie deficyt może wzrosnąć w okolice 5 proc. PKB” – podkreśliła.

Ekonomistka zaznacza jednak, że Słowacja startuje z innej pozycji pod względem finansów publicznych, a dodatkowym czynnikiem stabilizującym z punktu widzenia inwestorów jest jej członkostwo w strefie euro.

„Dlatego inwestorzy będą prawdopodobnie w większym stopniu porównywać Polskę z Czechami i Węgrami. Na ich tle wypadamy obecnie zdecydowanie słabiej pod względem perspektyw fiskalnych” – wskazuje Dorota Strauch. 

Realna gospodarka mocną stroną Polski

Jednocześnie bardzo mocną stroną Polski pozostaje gospodarka realna.

„Najnowsze dane o PKB za III kwartał pokazały wzrost o 3,5 proc. rdr, wobec wyników poniżej 2 proc. na Węgrzech i w Czechach. Polska pozostaje tym samym jedną z najszybciej rosnących gospodarek UE. Perspektywa wzrostu w całym 2026 roku, być może nawet o około 3,6 proc., potwierdza, że polska gospodarka rozwija się w stabilnym i znacznie szybszym tempie niż większość gospodarek regionu” – powiedziała PAP Biznes ekonomistka. 

W ocenie Doroty Strauch, ta przewaga powinna utrzymać się także w 2027 roku.

„Nawet jeżeli dynamika PKB spowolni do około 3 proc., będzie prawdopodobnie nadal wyraźnie wyższa niż na Węgrzech czy w Czechach, gdzie oczekujemy wzrostu odpowiednio o około 2,4 proc. i 2,2 proc.” – powiedziała ekonomistka.   

„Mamy więc do czynienia z dość nietypowym połączeniem: Polska pozostaje liderem wzrostu gospodarczego w regionie, ale jednocześnie ma jedne z najsłabszych perspektyw fiskalnych. I właśnie finanse publiczne, a nie kondycja gospodarki realnej, są dzisiaj głównym źródłem obaw inwestorów i agencji ratingowych” – dodała.

Drugim źródłem obaw pozostaje krajowa sytuacja polityczna i instytucjonalna.

„Agencje wskazują między innymi na konflikt pomiędzy prezydentem a rządem i ograniczenia, jakie może on tworzyć dla prowadzenia polityki gospodarczej. Pozostaje zatem pytanie, jak będzie wyglądała sytuacja po wyborach, w jaki sposób ich wynik wpłynie na oczekiwania dotyczące konsolidacji fiskalnej i, przede wszystkim, w jaki sposób zostanie ona później przeprowadzona” – wskazała ekonomistka. 

„Myślę, że do pewnego stopnia Polska nadal ma u inwestorów zagranicznych 'kredyt zaufania’. Rynek jest już w dużej mierze świadomy tego, że przed wyborami trudno oczekiwać istotnego zacieśnienia polityki fiskalnej. Kluczowe będzie natomiast to, jakie informacje będą napływały przez najbliższe miesiące i czy sytuacja polityczna będzie sprzyjała stabilnemu funkcjonowaniu instytucji państwa” – dodała. 

Strauch zwraca uwagę, że oprócz sporu dotyczącego Trybunału Konstytucyjnego istotna pozostaje też zapowiedź postawienia prezesa NBP przed Trybunałem Stanu.

„Jednym z obszarów niepewności pozostają napięcia wokół funkcjonowania Trybunału Konstytucyjnego. Gdyby dodatkowo pojawiły się problemy dotyczące funkcjonowania banku centralnego, z punktu widzenia rynków byłby to wyraźnie negatywny sygnał. Kwestia dotycząca prezesa NBP jest na tyle istotna, że ewentualna eskalacja tego sporu mogłaby wywołać wyraźną reakcję rynku” – zaznacza ekonomistka. 

Główna ekonomistka na Polskę w Raiffeisen Bank International wskazuje, że ostatnia wrażliwość złotego na globalne zawirowania może częściowo odzwierciedlać wzrost premii za ryzyko związany z krajową sytuacją polityczną i fiskalną.

„W ostatnim czasie widzimy większą wrażliwość złotego na epizody globalnego risk-off. Może to częściowo odzwierciedlać wzrost premii za ryzyko związanej z krajową sytuacją polityczną i fiskalną. To jeden z powodów, dla których ostatnio podwyższyliśmy prognozowaną ścieżkę EUR/PLN na przyszły rok. Widzimy obecnie stosunkowo niewielką przestrzeń do trwałego umocnienia złotego, a jednocześnie kilka czynników ryzyka, które mogą ponownie prowadzić do jego osłabienia” – powiedziała PAP Biznes Dorota Strauch. 

„Nawet jeżeli w przyszłym roku otoczenie zewnętrzne będzie bardziej sprzyjające, co pozostaje naszym scenariuszem bazowym, zakładamy, że obecna słabość złotego utrzyma się z uwagi na czynniki krajowe. Obecnie spodziewamy się więc raczej wahań EUR/PLN wokół dzisiejszych poziomów, około 4,40, podczas gdy wcześniej zakładaliśmy wyraźniejsze odreagowanie w 2027 roku i powrót kursu bliżej 4,30” – dodała. 

Ekonomistka zwraca też uwagę, że globalne podejście inwestorów do polityki fiskalnej zmieniło się. 

„W czasie pandemii czy kryzysu energetycznego rynki znacznie łatwiej akceptowały wysokie deficyty, ponieważ priorytetem było przeciwdziałanie kolejnym szokom. Dziś inwestorzy są znacznie bardziej wrażliwi na stan finansów publicznych, szczególnie jeżeli wysoki deficyt utrzymuje się w warunkach solidnego wzrostu gospodarczego” – zaznaczyła Dorota Strauch. 

W jej ocenie, choć pozytywnym sygnałem jest informacja, że deficyt sektora w tym roku ma być niższy niż wcześniej szacował resort finansów, to kluczowe pozostają kolejne lata.

„Pewną pozytywną informacją były ostatnie słowa ministra finansów wskazujące, że tegoroczny deficyt sektora może być niższy, niż wcześniej zakładano i znaleźć się poniżej 7 proc. PKB. To oczywiście dobra wiadomość, ale kluczowe pytanie dotyczy kolejnych lat. Nie będzie to prawdopodobnie tak szybka historia poprawy jak na Węgrzech. Tam część tegorocznego wzrostu deficytu ma charakter jednorazowy, przedwyborczy, co tworzy większą przestrzeń do jego znaczącego obniżenia już w 2027 roku” – powiedziała Dorota Strauch. 

„W Polsce sytuacja jest bardziej wymagająca, ponieważ obecnie brakuje równie wyraźnej ścieżki szybkiej konsolidacji fiskalnej” – dodała. 

W ocenie ekonomistki, po ostatnich decyzjach agencje ratingowe prawdopodobnie wstrzymają się z kolejnymi ruchami do czasu, aż pojawi się więcej informacji dotyczących perspektyw politycznych i fiskalnych.

„Wrześniowa obniżka ratingu przez Moody’s oraz listopadowa decyzja S&P o zmianie perspektywy ratingu na negatywną nie były dużym zaskoczeniem dla rynku. W przypadku Moody’s Polska miała wcześniej relatywnie wyższy rating niż w pozostałych głównych agencjach. Pytanie brzmi teraz, czy po tych decyzjach nastąpi okres stabilizacji i wyczekiwania na przyszłoroczne wybory parlamentarne, czy też zobaczymy kolejne działania podczas wiosennych przeglądów ratingowych” – powiedziała PAP Biznes Dorota Strauch. 

„Na ten moment najważniejsze problemy dotyczące finansów publicznych są już dobrze znane i w dużej mierze odzwierciedlone w ocenach agencji. Możliwe więc, że przed podjęciem kolejnych istotnych decyzji będą one chciały poczekać na więcej informacji dotyczących perspektyw politycznych i fiskalnych.

W dłuższym terminie nie wystarczy jednak samo oczekiwanie na wybory. Kluczowe będzie przedstawienie wiarygodnego i konkretnego planu konsolidacji fiskalnej, który pokaże, w jaki sposób Polska zamierza stopniowo sprowadzić deficyt na wyraźnie niższy poziom” – dodała. 

Czytaj także: Prezes NBP o pięciu kluczowych wyzwaniach dla polskiej gospodarki

Źródło: PAP BIZNES