Jest wstępne porozumienie polityczne w sprawie reformy unijnych ram sekurytyzacji

Zmiany mają co do zasady ułatwić bankom uwalnianie kapitału, ograniczyć obciążenia administracyjne i zwiększyć możliwości finansowania gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw.

Sekurytyzacja jako narzędzie finansowania gospodarki

Reforma stanowi element unijnej strategii na rzecz konkurencyjności oraz Unii Oszczędności i Inwestycji (Savings and Investments Union). Jej celem jest zwiększenie zdolności europejskiego systemu finansowego do przekształcania oszczędności w inwestycje oraz wspierania wzrostu gospodarczego.

Dla przypomnienia: sekurytyzacja to proces łączenia aktywów finansowych – np. kredytów hipotecznych i konsumpcyjnych bądź dotyczących finansowania przedsiębiorstw – i przekształcaniu ich następnie w instrumenty kapitałowe, które mogą być nabywane przez inwestorów.

Pozwala to instytucjom finansowym zarządzać ryzykiem i bilansem, a w określonych warunkach także uwalniać kapitał, który może zostać wykorzystany do finansowania kolejnych kredytów. Pozwala zatem na tzw. zlewarowanie banków.

Zdaniem unijnych instytucji dotychczasowe ramy, mimo że zwiększyły bezpieczeństwo i przejrzystość rynku po kryzysie finansowym, wiązały się z wysokimi kosztami zgodności z regulacjami i wymogami kapitałowymi.

Ograniczało to rozwój sekurytyzacji w UE, a także możliwości finansowania inwestycji w gospodarkę unijną.

Czytaj także: Spotkanie z przedstawicielami Prime Collateralised Securities (PCS) w Związku Banków Polskich

Niższe wymogi dla bezpieczniejszych transakcji

Komisja przedstawiła pakiet zmian w przepisach STS oraz CRR w czerwcu 2025 roku, zgodnie z terminem i zakresem wskazanym w komunikacie o SIU w marcu tego samego roku. Od tamtej pory trwały prace legislacyjne w PE i Radzie, a potem negocjacje miedzy tymi dwiema ostatnimi instytucjami.

Uzgodnione zmiany przewidują bardziej wrażliwe na ryzyko podejście do wymogów kapitałowych. Niższe obciążenia mają dotyczyć przede wszystkim transakcji o niskim ryzyku i odpowiednio skonstruowanej strukturze, w tym nowej kategorii sekurytyzacji określanej jako „odporna” (resilient). W przypadku bardziej ryzykownych pozycji utrzymane zostaną wyższe wymogi.

Porozumienie zakłada również wzmocnienie oznaczenia STS (simple transparent and standardised), stosowanego wobec sekurytyzacji prostych, przejrzystych i ustandaryzowanych. Przewidziano ponadto nadzór na poziomie UE nad niezależnymi podmiotami weryfikującymi zgodność transakcji z kryteriami STS oraz działania na rzecz ujednolicenia praktyk nadzorczych.

Pakiet obejmuje ograniczenie obowiązków administracyjnych i kosztów związanych z wymogami należytej staranności i przejrzystości, podwyższenie limitów inwestycyjnych dla funduszy UCITS oraz zmiany mające wspierać integrację rynku transgranicznego.

Ułatwienia mają również umożliwić szerszy udział ubezpieczycieli i reasekuratorów w sekurytyzacji syntetycznej oraz wspierać finansowanie projektów przed rozpoczęciem ich fazy operacyjnej.

Art. 500a CRR: znaczenie dla ekspozycji na dług publiczny

Istotnym elementem porozumienia dla państw spoza strefy euro takich jak Polska, Węgry czy Rumunia jest przedłużenie stosowania art. 500a rozporządzenia w sprawie wymogów kapitałowych (CRR).

Przepis ten ustanawia szczególne, czasowe zasady traktowania ekspozycji wobec rządów centralnych i banków centralnych państw członkowskich, gdy dług publiczny jest denominowany i finansowany w walucie krajowej innego państwa UE. Ma to znaczenie dla banków posiadających ekspozycje na obligacje skarbowe emitowane w walucie innej niż waluta krajowa emitenta, w tym w kontekście relacji między państwami strefy euro i państwami spoza niej.

Obniżone wagi ryzyka mają być wydłużone do końca 2034 roku, w tym 0% do końca 2030 roku, lecz ograniczone wyłącznie dla obligacji denominowanych w walucie euro.

Przedłużenie stosowania tego rozwiązania ma znaczenie dla stabilności otoczenia regulacyjnego, w którym banki zarządzają portfelami obligacji skarbowych i wymogami kapitałowymi. W kontekście finansowania obronności w dużej mierze za pomocą tych obligacji przez państwa unijne sąsiadujące z Ukrainą, waga tego przepisu rośnie.

Kolejny krok: formalne przyjęcie przepisów

Porozumienie z 21 października 2026 roku ma charakter wstępny, potrzeba jeszcze uzgodnień na poziomie technicznym, a potem tłumaczenia tekstów prawnych na wszystkie języki urzędowe przed formalnym głosowaniem w Radzie UE i w Parlamencie.

Reforma sekurytyzacji jest jednym z głównych elementów Unii Oszczędności i Inwestycji, silnie wspieranym politycznie przez wiele państw członkowskich i instytucji UE, w tym w ramach mapy drogowej „One Europe, One Market”.

Piotr Gałązka – doktor nauk prawnych, adwokat, ekspert ds. Unii Europejskiej. Pełni funkcję dyrektora Przedstawicielstwa Związku Banków Polskich w Brukseli, gdzie odpowiada za monitorowanie prac legislacyjnych UE.

Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego oraz Szkoły Prawa Brytyjskiego i Unii Europejskiej University of Cambridge i Uniwersytetu Warszawskiego. sekretarz Sądu Polubownego (Arbitrażowego) przy Związku Banków Polskich. Członek Komitetu Prawnego Europejskiej Federacji Bankowej. Członek Rady Interesariuszy Centrum Europejskiego Uniwersytetu Warszawskiego.