WIBOR a stabilność gospodarki. Prezes ZBP w debacie Instytutu Sobieskiego
Autorzy raportu przeanalizowali prawne, ekonomiczne i systemowe skutki sporów sądowych dotyczących WIBOR-u. Jak wskazują, łączna wartość aktywów finansowych opartych na tym wskaźniku przekracza 6 bln zł, co odpowiada około 167 proc. polskiego PKB.
WIBOR jest stosowany nie tylko w umowach kredytowych, ale również na rynku obligacji i instrumentów pochodnych. Spory wokół wskaźnika mogą więc mieć konsekwencje wykraczające poza relacje banków z kredytobiorcami.
– Skala wykorzystania WIBOR-u pokazuje, że nie jest to spór dotyczący wyłącznie kredytów mieszkaniowych. Wskaźnik jest obecny w wielu segmentach rynku finansowego, dlatego skutki jego masowego podważania mogłyby odczuć także przedsiębiorstwa, samorządy i państwo.
W skrajnych scenariuszach koszty sporów oznaczałyby poważne uszczuplenie kapitałów banków, a tym samym ograniczenie ich zdolności do finansowania inwestycji.
Warto oceniać każdą umowę zgodnie z prawem i z poszanowaniem praw klienta, mając jednocześnie świadomość systemowych konsekwencji rozstrzygnięć – mówił dr Tadeusz Białek, prezes Związku Banków Polskich.
W raporcie przedstawiono możliwe skutki ukształtowania się niekorzystnej linii orzeczniczej. W zależności od przyjętego scenariusza autorzy szacują potencjalne koszty dla sektora bankowego na od 78,7 mld zł do 283,7 mld zł.
Górna granica tego przedziału zbliża się do wartości kapitałów własnych całego sektora, określonej w raporcie na 322 mld zł. Tak duże obciążenia mogłyby ograniczyć zdolność banków do udzielania kredytów i finansowania inwestycji.
Prezes ZBP zaznaczył, że przedstawianie takich scenariuszy pozwala uświadomić sobie skalę możliwych konsekwencji, choć wyraził nadzieję, że się one nie zmaterializują.
Czytaj także: Prezes ZBP o SKD i reformie wskaźników referencyjnych
WIBOR a spory dot. kredytów frankowych
Dr Tadeusz Białek odniósł się również do porównywania sporów o WIBOR ze sprawami dotyczącymi kredytów frankowych. Wskazał na odmienne uwarunkowania prawne oraz na znaczenie regulacji i nadzoru nad wskaźnikiem.
Zwrócił też uwagę na obowiązki informacyjne wobec klientów, w tym na wytyczne KNF, zgodnie z którymi od 2018 r. banki powinny pokazywać na konkretnych przykładach, jak wzrost wartości wskaźnika może wpłynąć na wysokość raty.
Podczas debaty omówiono także znaczenie wyroku Trybunału Sprawiedliwości UE z 12 lutego 2026 r. oraz kwestię oceny obowiązków informacyjnych w poszczególnych umowach.
Rekomendacje raportu „Wpływ podważania stawki referencyjnej WIBOR na stabilność sektora finansowego oraz na gospodarkę Polski”
Wśród rekomendacji autorów raportu znalazły się przyspieszenie prac nad jednolitym wzorem umowy o kredyt hipoteczny oraz podjęcie dyskusji o zasadach funkcjonowania rynku handlu roszczeniami i przejrzystości reklam kancelarii odszkodowawczych.
W debacie eksperckiej udział wzięli:
dr Tadeusz Białek – prezes Związku Banków Polskich;
Piotr Pawliczak – współautor raportu, zastępca dyrektora Departamentu Rozwoju Rynku Finansowego w Ministerstwie Finansów;
dr hab. Paweł Szczęśniak, prof. UMCS – Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie;
dr Jarosław Bełdowski – SGH Warsaw School of Economics, Towarzystwo Ekonomistów Polskich (TEP);
dr Tomasz Pawlonka – Program Analityczno-Badawczy Warszawskiego Instytutu Bankowości.
Pełna treść raportu jest dostępna na stronie Instytutu Sobieskiego
