Geneza reformy wskaźników referencyjnych

Geneza reformy wskaźników referencyjnych
źródło: Adobe Stock
Od wielu lat wskaźniki referencyjne stanową podstawę instrumentów finansowych wykorzystywanych na rynkach finansowych i stanowią bazę do wyznaczania wielkości ich przepływów pieniężnych. Oznacza to, że zależą od nich np. płatności odsetkowe z tytułu kredytu, czy też wycena instrumentu finansowego, a zmiana wartości wskaźnika może wpłynąć na cenę produktu, wzrost lub spadek np. raty kredytu.

Na podstawie wskaźników referencyjnych:
• banki wyznaczają oprocentowanie kredytów, produktów strukturyzowanych, papierów dłużnych i innych instrumentów finansowych,
• strony umów mogą określać swoje wzajemne zobowiązania i rozliczać transakcje.

Wskaźniki referencyjne mają wiele zastosowań. Wykorzystuje się je m.in. w zakresie:
• wyceny instrumentów finansowych,
• rachunkowości,
• podatków,
• projekcji finansowych,
• zarządzania ryzykiem finansowym,
• jako punkt odniesienia do oceny wyników zarządzających funduszami,
• kalkulacji kosztu kapitału,
• wyznaczania przepływów odsetkowych.

Stosowanie wskaźników do wyceny kontraktów finansowych ułatwia ich standaryzację i zmniejsza złożoność. Dzięki temu obniża koszty transakcji oraz zwiększa stabilność i płynność rynku, zwłaszcza jeśli dane wskaźniki są powszechnie stosowane. Ze względu na szeroki zakres zastosowań wskaźników istnieje zapotrzebowanie rynku na różne ich rodzaje, w przypadku wskaźników stopy procentowej przynajmniej jednej stopy wolnej od ryzyka (lub prawie wolnej od ryzyka) oraz stóp uwzględniających ryzyko kredytowe banków. Istnieje szeroki zakres wskaźników stopy procentowej, m.in. wskaźniki stopu wolnej od ryzyka (lub prawie wolnej od ryzyka) jak i stawek terminowych uwzględniających oczekiwania uczestników rynku co do przyszłego poziomu stóp czy ryzyko kredytowe banków.W zakresie stopy procentowej dotychczas powszechnie stosowane były wskaźniki typu IBOR. Wskaźniki te opierają się na niezabezpieczonych pożyczkach międzybankowych i uwzględniają stopę wolną od ryzyka, premię terminową (za uzyskanie terminowego finansowania), premię za płynność i ryzyko kredytowe.

Polska jest jedynym z krajów, w których następuje reforma wskaźników referencyjnych. Polski system finansowy dostosowuje się do najnowszych, globalnych standardów w zakresie wskaźników referencyjnych, biorąc pod uwagę rozwój praktyki rynkowej, wiedzy eksperckiej i kompetencji w dziedzinie opracowywania i stosowania wskaźników referencyjnych na światowych rynkach finansowych. Ponadto, polski rynek finansowy powinien spełniać międzynarodowe standardy i wymogi, aby zachować atrakcyjność dla inwestorów i w dalszym ciągu zapewniać wysoki poziom ochrony konsumentów.
Reforma wskaźników referencyjnych w Polsce jest przygotowywana i wdrażana zgodnie z zapisami rozporządzenia BMR. Odbywa się w sposób uporządkowany, zaplanowany i w uwzględnia optymalny okres, w szczególności z perspektywy zmian zachodzących globalnie.

Jednym z elementów reformy w Polsce jest przygotowanie procesu skutecznego wdrożenia nowych wskaźników referencyjnych (RFR), dla których danymi wejściowymi są informacje reprezentujące najkrótsze transakcje depozytowe oraz stopniowe zastąpienie nimi stosowanych wskaźników typu IBOR.
Ze względu na budowanie dojrzałości rynku wskaźników RFR na zagranicznych rynkach finansowych, obserwowanie rozwoju międzynarodowych praktyk, a także kształtowanie najlepszych standardów, reforma w Polsce nie mogła zacząć się wcześniej. Odbywa się w sposób transparentny – wszelkie zmiany i postępy prac są komunikowane i wypracowywane przez ekspertów na rynku. W procesie zmiany wskaźników referencyjnych kluczowe jest zapewnienie stabilności finansowej i bezpieczeństwa rynków finansowych a także budowanie zaufania wśród interesariuszy.

Kluczowym wskaźnikiem referencyjnym typu IBOR, opracowywanym i stosowanym w Polsce jest WIBOR. Biorąc pod uwagę kluczową rolę, którą obecnie odgrywa na rynku finansowym wskaźnik WIBOR konieczne jest podjęcie odpowiednich działań w celu dokonania dostosowań do jego zbliżającego się wycofania. WIBOR ma szczególne znaczenie dla stabilności finansowej i integralności rynku w Polsce, a zaprzestanie opracowywania tej stopy referencyjnej mogłyby mieć negatywny wpływ na funkcjonowanie rynków finansowych w Polsce oraz na przedsiębiorstwa i konsumentów.

Planowana reforma polskich wskaźników referencyjnych jest najważniejszą i najbardziej złożoną zmianą, która będzie miała wpływ na kształt polskiego sektora finansowego w najbliższych latach. Skutki zmian będą znaczące dla działalności instytucji finansowych, a reforma wskaźników referencyjnych dotknie wszystkie podmioty, które korzystają z produktów i umów opartych na wskaźniku WIBOR.

Materiał ma charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny i nie stanowi rekomendacji, porady prawnej, podatkowej, księgowej, inwestycyjnej ani finansowej.
Treści w nim zawarte nie mogą stanowić podstawy do wysuwania jakichkolwiek roszczeń wobec Centrum Procesów Bankowych i Informacji Sp. z o.o. (CPBiI), Związku Banków Polskich (ZBP), banków, ani innych instytucji, które są wskazane w publikacji, współuczestniczą w jej przygotowaniu lub których przedstawiciele wypowiadają się w jej treści.
CPBiI, ZBP, banki ani inne wskazane instytucje nie ponoszą żadnej odpowiedzialności za decyzje osób trzecich podjęte na podstawie niniejszego materiału lub w oparciu o jego fragmenty.
Informacje dotyczące reformy wskaźników referencyjnych, w tym wskaźników POLSTR i WIBOR, mają charakter ogólny i mogą nie uwzględniać specyfiki indywidualnej sytuacji użytkownika. Szczegółowe, aktualne informacje znajdują się m.in. na stronach internetowych GPW Benchmark S.A. oraz Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego (UKNF).