Czy gotówka nadal jest potrzebna. Rola bankomatów w 2026 roku
Statystyki obiegu gotówki
Dane mówią jasno – gotówka traci znaczenie jako środek płatniczy, przegrywając z płatnościami zbliżeniowymi, ale zyskuje na znaczeniu jako… rezerwa finansowa. Do takiego stanu rzeczy przyczyniła się pandemia COVID-19, a także wojna w Ukrainie i inne problemy geopolityczne. Polacy uznali, że dostęp do bankowości elektronicznej może w każdej chwili zostać odcięty, dlatego postanowili zabezpieczać się gotówką.
Najlepsze potwierdzenie tej zależności można zauważyć w informacjach o obiegu pieniądza. Dane na koniec sierpnia 2025 roku mówią, że wartość gotówki w obiegu w Polsce wynosi 443 mld zł, co w porównaniu do końca 2024 roku oznacza wzrost o 7,4% (wówczas w obiegu mieliśmy 413,1 mld zł).
Sam rok 2024 był zresztą przełomowy, bo podczas jego trwania wartość banknotów w obiegu wzrosła aż o 9,5%, czyli o 35,9 mld zł. Był to największy przyrost od czasu pandemii COVID-19.[1]
Co ciekawe, ten wzrost postępuje mimo tego, że coraz częściej płacimy bezgotówkowo. W 2016 roku aż 79% transakcji było dokonywanych gotówką, podczas gdy w 2024 roku było to już „tylko” 52%. Świadczy to o tym, że nie używamy fizycznych pieniędzy jako środka płatniczego, a traktujemy je jako zabezpieczenie.
Cash hoarding – dlaczego Polacy gromadzą gotówkę?
Następstwem tego trendu jest zjawisko cash hoardingu, które obserwuje się nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie. Polega ono na gromadzeniu gotówki poza systemem bankowym, a więc na przechowywaniu fizycznych banknotów jako formy zabezpieczenia w sejfie, szufladzie czy przysłowiowej skarpecie.
Wpływ na gromadzenie gotówki w domu mają wspomniana już pandemia, niestabilna sytuacja geopolityczna, a także czynniki ekonomiczne i behawioralne: lokaty bankowe są obecnie mało opłacalne, co w połączeniu z wysoką inflacją sprawia, że uznajemy posiadanie gotówki w domu za dobrą ochronę wartości oszczędności i rezerwę na niespokojne czasy.
Funkcja bankomatu w 2026 roku
W związku z częstymi wypłatami gotówki spowodowanymi powyższym zjawiskiem popularność bankomatów wydaje się niezagrożona. Tym bardziej, że obecnie możemy wypłacić z niego pieniądze na kilka sposobów. BLIK, wypłaty zbliżeniowe telefonem czy nawet zegarkiem są już na porządku dziennym i bardzo ułatwiają życie.
Znaczenie ma też to, że bankomat nie służy już tylko do wypłaty gotówki. Obecnie te urządzenia mają wiele dodatkowych funkcjonalności, do których należy na przykład sprawdzenie stanu konta czy historii operacji.
Jedną z nietypowych funkcjonalności jest… głosowanie w miejskim Budżecie Obywatelskim w Ełku, za co Planet Cash zdobyło dwa Srebrne Lwy podczas Cannes Lions International Festival of Creativity 2025.
Więcej informacji na ten temat przeczytasz pod tym linkiem Public Money ATM z dwoma Srebrnymi Lwami na festiwalu Cannes Lions 2025.
Przyszłość bankomatów
Wygląda na to, że przyszłość bankomatów maluje się w tęczowych barwach.
Duża w tym zasługa stale postępującej technologii.
Funkcje społeczne bankomatów
Bankomaty są jednym z kluczowych elementów infrastruktury krytycznej państwa, ponieważ zapewniają obywatelom realny, fizyczny dostęp do własnych środków finansowych. Choć na co dzień ich rola bywa niedoceniana, znaczenie bankomatów wyraźnie rośnie w momentach kryzysowych, gdy zawodzą systemy cyfrowe lub spada zaufanie do stabilności otoczenia gospodarczego.
Doświadczenia pandemii COVID 19 oraz pierwszych dni po wybuchu wojny w Ukrainie pokazały, że w sytuacjach niepewności społeczeństwo masowo sięga po gotówkę, traktując ją jako najbardziej niezawodną i natychmiast dostępną formę pieniądza.
W takich momentach bankomaty pełnią funkcję „zaworu bezpieczeństwa” systemu finansowego. Nawet krótkotrwałe braki dostępności gotówki w wybranych lokalizacjach prowadzą do napięć społecznych, kolejek i poczucia zagrożenia, co było widoczne zarówno w 2020 roku, jak i na przełomie lutego i marca 2022 roku.
To dowodzi, że fizyczny dostęp do gotówki pozostaje nie tylko kwestią wygody, ale również elementem stabilności społecznej i zaufania do państwa.
Jednocześnie w całej Europie, w tym w Polsce, obserwowany jest systematyczny spadek liczby placówek bankowych obsługujących gotówkę. Coraz więcej oddziałów ogranicza lub całkowicie rezygnuje z wypłat kasowych, a sieć bankomatów – zwłaszcza w mniejszych miejscowościach – ulega stopniowemu zagęszczeniu lub redukcji. W praktyce oznacza to, że bankomaty stają się podstawowym, a często jedynym fizycznym punktem kontaktu obywatela z własnymi pieniędzmi.
Wysoka dostępność bankomatów ma szczególne znaczenie dla osób starszych. Grupa ta relatywnie częściej korzysta z gotówki, ma niższą skłonność do płatności cyfrowych i jest ograniczona mobilnie. Każde zwiększenie odległości do najbliższego bankomatu realnie pogłębia ryzyko wykluczenia finansowego takich osób, co znajduje potwierdzenie w raportach dotyczących dostępności usług bankowych i starzejącego się społeczeństwa
W tym sensie bankomaty nie są wyłącznie urządzeniami technicznymi, lecz elementem infrastruktury społecznej. Ich lokalizacja, dostępność i niezawodność wpływają na poczucie bezpieczeństwa ekonomicznego obywateli, szczególnie w sytuacjach nadzwyczajnych.
Doświadczenia ostatnich lat pokazują jasno: nawet w coraz bardziej cyfrowym świecie gotówka – a wraz z nią bankomaty – pozostaje fundamentem odporności systemu finansowego.
Podsumowanie
Wszystko wskazuje na to, że gotówka nie odejdzie do lamusa zbyt prędko. Ze środka płatniczego stała się rezerwą na niespokojne czasy i czujemy się pewniej, wiedząc, że mamy fizyczne pieniądze pod ręką (lub w skarpecie). Awarie prądu, Internetu czy konflikty geopolityczne stają się dzięki temu odrobinę mniej przerażające.
Możesz zadbać o swoją rezerwę już teraz, ponieważ bankomaty Planet Cash, z których możesz wyjąć gotówkę w kilka chwil, znajdziesz na terenie całego kraju.
Znajdź najbliższe urządzenie korzystając z wyszukiwarki https://planetcash.pl/znajdz-bankomat-i-wplatomat.
***
[1] Dane za https://www.forbes.pl/finanse/443-mld-zl-w-gotowce-poza-bankami-czym-jest-cash-hoarding-i-dlaczego-rosnie/23kdsmc
