Inwestycje JST napędzane pożyczkami z KPO
W swojej prezentacji dr Katarzyna Maj-Serwatka zwróciła uwagę na uwarunkowania ekonomiczne funkcjonowania JST w naszym kraju w minionych latach. Zmieniała się w tym czasie sytuacja geopolityczna. Pierwsze zewnętrzne zaburzenie stanowiły skutki pandemii COVID-19, podczas której kryzys zdrowotny przerodził się w finansowy.
Kolejne wyzwanie było związane z agresją Rosji na Ukrainę. To skutkowało dużymi zmianami sytuacji makroekonomicznej. Wahaniami wzrostu gospodarczego, inflacji, ale też rosnącymi wydatkami publicznymi.
Okres tych niestabilności, poprzedziły liczne zmiany przepisów, które w znaczący sposób wpłynęły na JST. Były to przede wszystkim zmiany ustaw podatkowych, które istotnie wpłynęły na budżety samorządów. Doprowadziły one do uszczuplenia ich dochodów.
JST w obliczu zmian demograficznych
Wśród wyzwań dla JST na kolejne lata wymieniła starzenie się społeczeństwa i depopulację Polski.
Efektem będą spadki dochodów samorządów właśnie na skutek depopulacji i migracji, zwiększone wydatki na opiekę nad osobami starszymi. Ciężar partycypowania w kosztach ich utrzymania przesunie się do JST, w miarę osłabiania się roli opiekuńczej rodziny.
Jeśli chodzi o perspektywę związaną ze środkami z Krajowego Planu Odbudowy, to JST otrzymają w całym okresie jego funkcjonowania ponad 57 mld zł — to jest 24% całości środków z KPO. Środki z KPO trafiają do gospodarki głównie w latach 2025 – 2026.
Dr Katarzyna Maj-Serwatka podkreślała, że podstawowym narzędziem finansowym w KPO są pożyczki, na które przeznaczono blisko 40 mld zł.
Jeżeli chodzi o część dotacyjną (granty), to przewidziano wsparcie na poziomie ponad 18 mld zł.
Czytraj także: Forum Bankowo-Samorządowe 2026 o zapewnieniu bezpieczeństwa infrastruktury krytycznej państwa
Atrakcyjne pożyczki z KPO
Jej zdaniem pożyczki z KPO są udzielane na bardzo atrakcyjnych warunkach. Oprocentowanie ich jest bardzo niskie. Wynosi nawet 0,5% lub 1%, w zależności od finansowanego działania czy dostępności środków. Jest możliwość 20- lub 30-letniego okresu spłaty.
Zwróciła uwagę, że były prowadzone kolejne rewizje dotyczące KPO. Jedną z ostatnich zmian, było utworzenie w ramach komponentu A (odporność i konkurencyjność gospodarki) funduszu bezpieczeństwa modernizacji, na kwotę ponad 22 mld zł, kosztem komponentu zielonej transformacji.
Warto przypomnieć, że komponenty w KPO to: A — odporność i konkurencyjność gospodarki, B — zielona energia i zmniejszenie energochłonności, C — transformacja cyfrowa, D — efektywność, dostępność i jakość systemu ochrony zdrowia oraz E — zielona, inteligentna mobilność.
Podsumowując swoje wystąpienie dr Katarzyna Maj-Serwatka podkreśliła, że samorządy są w naszym kraju wielkim inwestorem. W 2023 roku ich wydatki inwestycyjne wyniosły 93 mld zł, choć w kolejnych latach były nieco niższe. W jej przekonaniu są duże szanse na zwiększenie inwestycji JST.
