Wyższy CIT dla banków wszedł w życie, wątpliwości ekonomiczne i prawne pozostały

„Skumulowane obciążenie dla sektora banków spółdzielczych w perspektywie 10 lat obniży się – w porównaniu z pierwotną propozycją rządu – z poziomu 3756 mln zł do 2210 mln zł. Oznacza to łączne zmniejszenie obciążeń podatkowych o ok. 1,55 mld zł względem rozwiązania bazowego” – wskazują przedstawiciele Związku Banków Polskich, który zainicjował redukcję pierwotnie proponowanej stawki CIT dla bankowości spółdzielczej oraz objęcie preferencją całego segmentu, a nie – jak rozważano na pewnym etapie – wyłącznie najmniejszych banków, rozliczających się dotąd 9-procentową stawką CIT.

Bankowcy wskazują, że po obniżeniu stawki CIT banki lokalne i SKOK-i będą odpowiadać za nieco ponad 10% łącznej kwoty podatku odprowadzanego z tego tytułu przez polski sektor bankowy do budżetu państwa – co, jak podkreślono w stanowisku ZBP, „mieści się już w granicach uznawanych za proporcjonalne z punktu widzenia konstrukcji podziału obciążeń w sektorze bankowym”. Ta istotna korekta nie zmienia jednak faktu, że sama koncepcja podwyżki budzi poważne zastrzeżenia – nie tylko wśród banków.

Dlaczego tylko banki?

Zastrzeżenia budzi nie tylko poziom daniny i jej realny wpływ na zdolność finansowania polskiej gospodarki w momencie, gdy akurat w szczególnym stopniu potrzebuje ona dostępu do pieniądza. Równie niepokojąco brzmią argumenty odnośnie do możliwej kolizji uchwalonych przepisów z ustawą zasadniczą, a to z uwagi na ich selektywny charakter. – Trudno zrozumieć, dlaczego inne branże, według danych giełdowych znacznie bardziej rentowne i zyskowne od sektora bankowego, nie mają być dodatkowo i solidarnościowo opodatkowane na tak istotny cel jak obronność – podkreślał jeszcze przed uchwaleniem nowych stawek dr Tadeusz Białek, prezes Związku Banków Polskich.

Podobne wątpliwości mieli prawnicy z senackiego Biura Legislacyjnego; w opinii prawnej zaznaczyli, iż nowe przepisy „dokonują podwyższenia stawek podatku dochodowego od osób prawnych wyłącznie w odniesieniu do niektórych podatników tego podatku, których zakres został ustalony w oparciu o kryterium niespełniające wymogu jednakowego traktowania podmiotów w obrębie określonej kategorii”. Senaccy legislatorzy podnosili trafny argument, że uzasadnianie tak istotnego obciążenia wyłącznie jednej branży „bezprecedensowymi zyskami” osiąganymi w obecnych realiach gospodarczych jest wątpliwe – zwłaszcza wobec porównywalnych, a niekiedy nawet wyższych dochodów generowanych przez inne sektory (gdzie, w przeciwieństwie do banków, zdarza się również skuteczne unikanie opodatkowania – przyp. red.).

„Uzasadnienie projektu opiniowanej ustawy nie zawiera powodów wyłączenia z zakresu przewidzianych podwyżek innych ‹podmiotów podobnych›, w szczególności innych podatników podatku od niektórych instytucji finansowych” – podkreślono w opinii Biura Legislacyjnego Senatu.

A co o zmianach w opodatkowaniu sektora sądzą eksperci z dziedziny ekonomii? O komentarz poprosiliśmy kilku z nich.

Dr Krzysztof Kil, zastępca dyrektora Instytutu Finansów, Katedra Bankowości i Globalnego Systemu Finansowego, Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie:

Podpisana 27 listopada 2025 r. przez Prezydenta RP „Ustawa o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych i ustawy o podatku od niektórych instytucji finansowych” wprowadza od 2026 r. istotne zmiany w modelu kształtowania obciążeń podatkowych sektora bankowego w Polsce, zwiększając obciążenia z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych, przy częściowej redukcji podatku od niektórych instytucji finansowych. Przyjęta regulacja wpisuje się w obserwowany w niektórych krajach w ostatnich latach trend wzrostu obciążeń fiskalnych nakładanych na banki, w tym tzw. podatków od zysków nadzwyczajnych.

Działania tego rodzaju, podejmowane ad hoc, w świetle dotychczasowych ...