W Polsce łatwiej niż kiedyś odzyskuje się należności

Allianz Trade opublikował czwartą edycję wskaźnika złożoności windykacji i ratingu[1], oferując jasną ocenę tego, jak łatwe – lub trudne – jest dla firm odzyskiwanie niezapłaconych faktur w 52 gospodarkach reprezentujących 90% światowego PKB i wymiany handlowej.

Według światowego lidera w dziedzinie ubezpieczeń kredytu kupieckiego, globalna złożoność windykacji utrzymuje się na „wysokim” poziomie 47,2 pkt. na 100.

Czytaj także: Nowość BIK dla firm: Wskaźnik Ryzyka Współpracy z kontrahentami

Na niektórych rynkach w regionie (jak i w niektórych krajach wysoko rozwiniętych) odzyskiwanie należności jest trudniejsze, niż w Polsce

Polska ma obecnie w ocenie Allianz trade 40 pkt. (na 100) w skali skomplikowania windykacji. Jest to poziom określany jeszcze jako „wysoki” (przedział od 40 do 60 pkt.), ale istotnie niższy niż w 2014 roku – podczas pierwszych badań Allianz Trade złożoność windykacji była wtedy w Polsce na poziomie 54 pkt.

Postęp w Polsce na przestrzeni dekady jest widoczny – przyczynił się do tego dobry wzrost gospodarczy w tym okresie, wprowadzenie krajowych przepisów dotyczących opóźnień płatnościach, które są bardziej rygorystyczne niż normy UE a także większa przewidywalność niż wcześniej postępowań sądowych.

„Pole do poprawy wciąż jednak istnieje – wspomniane postępowania sądowe nadal są w Polsce przewlekłe i długotrwałe, dlatego wiele firm z reguły wszczyna formalne postępowania dopiero po wyczerpaniu wszystkich możliwości polubownego i przedprocesowego odzyskania należności.

Trudno jest też nadal odzyskać należności od niewypłacalnych dłużników i chociaż ustanowiono mechanizmy renegocjacji zadłużenia, to odzyskanie całej należnej kwoty w takich postępowaniach jest nadal rzadkością” – mówi Sławomir Bąk, dyrektor zarządzający ds. oceny ryzyka, likwidacji szkód i windykacji w oddziale Allianz Trade w Polsce.

Niech nas jednak nie zwiedzie (stosunkowo dobry) poziom złożoności windykacji w Polsce. Eksporterzy powinni mieć świadomość, iż nie tylko na odległych (geograficznie i kulturowo) rynkach jest ona inna, nierzadko – wyższa.

Także w naszym stosunkowo bliskim sąsiedztwie jak Czechy (53 pkt. w ocenie złożoności windykacji), na Słowacji (59 pkt.) czy na istotnych rynkach krajów wysokorozwiniętych jak np. USA (56 pkt.) jest stosunkowo trudniej odzyskiwać należności w porównaniu do rynku krajowego.    

W Czechach system sądowy jest złożony i krytykowany za brak przejrzystości i niezależności. Ponadto postępowania sądowe są tam zazwyczaj długotrwałe, ale też kosztowne, a egzekwowanie orzeczeń sądowych może być również problematyczne. W przypadku niewypłacalności czeskiego dłużnika mechanizmy renegocjacji zadłużenia są nieskuteczne, a likwidacja jest procedurą domyślną, co oznacza, że szanse na odzyskanie długu są bardzo nikłe.

Z kolei na Słowacji w 80% przypadków należności są regulowane po terminie (dane z 2024 r.) i stosunkowo powszechne jest wykorzystywanie przez dłużników kruczków prawnych, aby maksymalnie opóźniać zarówno postępowania sądowe, jak i próby egzekucji. Dodatkowo szanse na odzyskanie należności są bardzo małe, gdy postępowanie sądowe zostało opóźnione, a dłużnik stał się niewypłacalny.

Na Węgrzech (48 pkt. w ocenie procesu złożoności windykacji) znanych z długotrwałych i kosztownych postępowań sądowych, skuteczną opcją odzyskania należności pozostają działania windykacyjne przed wszczęciem postępowania sądowego.

Globalna złożoność nieco maleje, ale windykacja należności pozostaje poważnym wyzwaniem dla przedsiębiorstw

Wskaźnik złożoności windykacji ma cztery stopnie: „zauważalny” (wynik poniżej 40), „wysoki” (między 40 a 50), „bardzo wysoki” (od 50 do 60) i „dotkliwy” (powyżej 60).

Globalna średnia jest obecnie nieznacznie niższa niż w edycji z 2022 roku (49/100) i odzwierciedla węższy rozkład ryzyka: mniejszy odsetek krajów znajduje się obecnie w dwóch najwyższych kategoriach skomplikowania windykacji, tj. „dotkliwy” (15% w porównaniu z 16% w 2022 roku) i „bardzo wysoki” (21% w porównaniu z 29%), natomiast wzrósł odsetek krajów zaliczanych do dwóch niższych kategorii, tj. „wysokie” (29% w porównaniu z 24%) i „zauważalne” (35% w porównaniu z 31%).

Jednak biorąc pod uwagę utrzymującą się wysoką liczbę upadłości przedsiębiorstw na całym świecie oraz pogłębiającą się fragmentację światowej wymiany handlowej, nieprzewidywalny protekcjonizm, napięcia geopolityczne i rosnące ryzyko w sferze cyfrowej, odzyskiwanie należności jest dla przedsiębiorstw coraz bardziej złożonym zadaniem, zwłaszcza w eksporcie.

„Szacujemy, że 48% międzynarodowych należności handlowych (wg ich wartości) odzyskiwane jest z krajów o „bardzo wysokim” (22%) lub „dotkliwym” (26%) stopniu złożoności windykacji.

W porównaniu z rokiem 2022 jest to procentowo może niewielki wzrost (+1 pp), ale ze względu na wzrost w tym czasie wartości światowego handlu jest to już w wartościach bezwzględnych znaczny wzrost do poziomu 1,1 bln USD.

W większości regionów najtrudniejsze, najbardziej skomplikowane przypadki odzyskiwania należności nadal w większość przypadków związane są z niewypłacalnością przedsiębiorstw. Biorąc pod uwagę składowe wpływające na złożoność windykacji to lokalne praktyki płatnicze są głównym jej czynnikiem na Bliskim Wschodzie, a postępowania sądowe są z reguły mniej skomplikowane w Europie Zachodniej niż na Bliskim Wschodzie, w Afryce i w Ameryce Łacińskiej .

Te liczne czynniki strukturalne wyjaśniają, dlaczego windykacja należności z zagranicy wciąż pozostaje trudnym procesem na całym świecie” – stwierdza Fabrice Desnos, członek Zarządu Allianz Trade odpowiedzialny za Ocenę ryzyka, Reasekurację i Gwarancje.

Arabia Saudyjska, Meksyk i Zjednoczone Emiraty Arabskie to rynki stawiające największe wyzwania w windykacji należności

Biorąc pod uwagę lokalne praktyki płatnicze, postępowania sądowe i ramy prawne związane z niewypłacalnościami przedsiębiorstw (i zabezpieczaniem należności wierzycieli), Allianz Trade stwierdza, że Niemcy, Holandia i Portugalia są trzema krajami, w których najłatwiej jest odzyskać należności z zagranicy, podczas gdy Arabia Saudyjska, Meksyk i Zjednoczone Emiraty Arabskie pozostają krajami, w których jest to najtrudniejsze. 

„Odzyskiwanie należności z zagranicy jest prawie trzy razy bardziej skomplikowane w przypadku gdy chodzi o Arabię Saudyjską w porównaniu do Niemiec… ale także w Niemczech nie brak trudności w zakresie windykacji międzynarodowej.

W tym kontekście różnica między gospodarkami rozwiniętymi a rynkami wschodzącymi stopniowo się zmniejsza, zwłaszcza w Azji – ale nadal istnieje. Większość gospodarek rozwiniętych charakteryzuje się „zauważalnym” poziomem złożoności windykacji, podczas gdy Bliski Wschód i Afryka są uśredniając dwoma regionami o największej skali trudności w tym względzie” – wyjaśnia Pascal Personne, dyrektor ds. roszczeń i windykacji w Allianz Trade.

Prowadzenie działalności w centrach handlowych nowej generacji wymaga świadomego i indywidualnego podejścia

W obliczu zmian strukturalnych w globalnym systemie handlu powstają nowe centra handlowe, które stają się ogniwami nowych szlaków handlowych, na których są także nowe centra produkcyjne.

Jednak pomimo ich atrakcyjności odzyskiwanie należności na tych rosnących rynkach jest dla eksporterów wyzwaniem, co zwiększa istniejące ryzyko.

„W świecie podzielonym przez geopolitykę, protekcjonizm i skutki zmian klimatycznych handel międzynarodowy wytycza sobie nowe ścieżki. Jednak wyłaniające się równocześnie „centra handlowe nowej generacji”, w tym Zjednoczone Emiraty Arabskie, Wietnam i Malezja, mają „dotkliwy” stopień złożoności windykacji, ze średnim wynikiem na poziomie 62 punktów.

Chociaż rynki te mają i będą mieć w obecnej sytuacji coraz większe znaczenie, to wymaga to selektywnego – zindywidualizowanego podejścia oraz świadomego i ścisłego zarządzania należnościami handlowymi przy prowadzenia na nich działalności”– dodaje Maxime Lemerle, główny analityk ds. badań nad niewypłacalnościami w Allianz Trade.

***

[1] Wskaźnik stopnia złożoności windykacji Allianz Trade to miara poziomu złożoności międzynarodowych procedur windykacyjnych w danym kraju, od 0 (najmniej złożone) do 100 (najbardziej złożone). Wskaźnik ten łączy w sobie opinie ekspertów – 340 specjalistów ds. windykacji Allianz Trade z całego świata – oraz ponad 40 obiektywnych wskaźników odnoszących się do: (i) lokalnych praktyk płatniczych; (ii) lokalnych postępowań sądowych oraz (iii) lokalnych postępowań upadłościowych. Wynik ten jest następnie dzielony na cztery poziomy skomplikowania procedur windykacji: Zauważalny (wynik poniżej 40), Wysoki (wynik pomiędzy 40 a 50), Bardzo wysoki (50 do 60) i Dotkliwy (powyżej 60).