Trójkąt fiskalny

Ten rok jest pierwszym, w którym zaczęły obowiązywać nowe wyższe stawki podatku dochodowego dla banków. Najwyższa w 2026 r. w wysokości 30%, w kolejnym – 26%, a począwszy od 2028 r. – 23%, czyli więcej niż w przypadku pozostałych podmiotów gospodarczych. Banki w opinii polityków – zresztą nie tylko ich – to swoista studnia bez dna, z której łatwo czerpać dodatkowe wpływy budżetowe.

Nierówne boki

To jest pierwszy i największy bok trójkąta. Drugi, to podatek od niektórych instytucji finansowych, zwany również podatkiem od aktywów, wprowadzony w 2016 r., który na dobre już zadomowił się w polskich bankach. Jego stawka to 0,0366% podstawy, do której nie wchodzą skarbowe papiery wartościowe – dlatego przy braku dobrych klientów kredytowych inwestycja w papiery skarbowe jest bezpieczniejsza i tańsza z powodu mniejszych kosztów podatkowych. Trzeci bok tego trójkąta to koszty z tytułu obciążeń regulacyjnych. W tej pozycji banki pokazują kwoty corocznych składek na Bankowy Fundusz Gwarancyjny, które muszą wpłacać zgodnie z potrzebami regulatora i których przyszłe kwoty są dosyć kłopotliwe do oszacowania z odpowiednim wyprzedzeniem. Mamy też w tej pozycji, wcale nie niskie, opłaty na pokrycie kosztów Komisji Nadzoru Finansowego, czyli nadzorcy sektora finansowego. A są jeszcze dodatkowe podatki i opłaty obejmujące kolejne daniny.

Gdybyśmy zsumowali opisane wyżej trzy pozycje, to najwięcej, bo niemal 60% całości, przypadałoby na podatek dochodowy. Na pozycji drugiej byłby podatek od niektórych instytucji finansowych – 23-30%, a trzecie miejsce przypadłoby kosztom z tytułu obciążeń regulacyjnych –10-20%. Warto przy tym pamiętać, że największe wahania mogą być obserwowane w przypadku trzeciej pozycji – w 2025 r. była ona, w populacji dziewięciu analizowanych przez nas banków, aż o 59,8% wyższa niż rok wcześniej.

Nowy model obciążeń

Tak było do końca minionego roku, podniesienie stawki podatku dochodowego w bieżącym przemodelowało strukturę obciążeń banków – 65% z podatku dochodowego, ok. 18% to podatek od niektórych instytucji finansowych, a ok. 17% koszty z tytułu obciążeń regulacyjnych. Te wartości odnoszą się do pierwszego półrocza 2026 r. i dotyczą dziewięciu banków giełdowych notowanych na Warszawskiej Giełdzie Papierów Wartościowych – publikacja wyników Banku Handlowego miała miejsce już po zamknięciu niniejszego tekstu – stąd nie ujmujemy ich w naszej analizie. W przypadku Banku Ochrony Środowiska w sprawozdaniach okresowych nie jest oddzielnie pokazywany podatek od niektórych instytucji finansowych, dlatego też nie zamieszczamy tej informacji w tabelach i nie uwzględniamy jej w przeliczeniach.