Serbski Alta Banka traci licencję bankową

Sąd gospodarczy w Belgradzie otworzył 3 listopada postępowanie upadłościowe, powierzając jego prowadzenie Agencji Ubezpieczenia Depozytów, AOD.

Bank należy do ALTA Group Davora Macury. Według lipcowego zestawienia NBS zajmował dziewiąte miejsce w kraju, z udziałem 2,9% w aktywach sektora. Nieaudytowany bilans na koniec września wykazywał aktywa wynoszące 231,5 mld dinarów, czyli około 8,7 mld zł.

Od właściciela kantoru do bankiera

Davor Macura, urodzony w chorwackiej Rijece, zaczynał w 2008 roku od kantoru w belgradzkiej dzielnicy Zemun. Następnie rozwinął usługi płatnicze, kupił akcje Jubmes Banku, późniejszego ALTA, inwestował w nieruchomości, hotele oraz handel detaliczny. Jego grupa przejęła serbskie sklepy Idea, Roda i Mercator oraz obsługiwała płatności dla państwowego koncernu energetycznego EPS. Media opisują biznesmena jako bliskiego Serbskiej Partii Postępowej Aleksandara Vučicia, która niedawno przegrała wybory i utraciła w Serbii władzę. 

Zatrzymany 2 listopada Macura jest podejrzewany o wyprowadzenie około 45 mld dinarów, ponad 380 mln euro. Według prokuratury dwaj pracownicy umożliwiali mu nieuprawniony dostęp do skarbca. Podejrzana kwota przewyższała wrześniowy kapitał własny banku, wynoszący 28,3 mld dinarów.

Pytania o jakość nadzoru bankowego

Afera rodzi pytania o skuteczność nadzoru. Czterej wiceprezesi NBS ( Народна банка Србије, Narodna banka Srbije ) zażądali zbadania ewentualnej odpowiedzialności karnej pracowników banku centralnego. Twierdzą, że rzeczywistą sytuację ALTA poznali dopiero 30 października, a otrzymywane wcześniej raporty drastycznie od niej odbiegały.

Skutki odczuli również klienci funduszy inwestycyjnych, które trzymały pieniądze w ALTA. Komisja Papierów Wartościowych nakazała tymczasowo wycenić takie należności na zero, do uzyskania wiarygodnych danych o majątku banku. Nie oznacza to rezygnacji z roszczeń. Ewentualne odzyskane pieniądze mają ponownie zwiększyć wartość aktywów funduszy.

W Serbii AOD gwarantuje depozyty do 50 tys. euro na deponenta w jednym banku, łącznie z odsetkami. Chronione są rachunki osób fizycznych, przedsiębiorców oraz małych i średnich przedsiębiorstw. Pieniądze wypłaci Banka Poštanska štedionica. Do 6 listopada AOD ogłosi termin rozpoczęcia wypłat; obowiązuje siedem dni roboczych od otwarcia upadłości.

NBS zapewnia, że cały sektor pozostaje stabilny. Na koniec czerwca jego adekwatność kapitałowa wynosiła 20%, udział kredytów zagrożonych 2%, a rentowność kapitału 17,9%. W odpowiedzi na negatywne doniesienia państwowa Poštanska štedionica wystąpiła o dodatkową kontrolę płynności i przepływów finansowych, mającą rozwiać zarzuty wobec banku. Bank zaprzecza jednak nieprawidłowościom.

Witold Gadomski, publicysta ekonomiczny, od ponad 20 lat pracujący w Gazecie Wyborczej. Autor książki o Leszku Balcerowiczu, współautor Kapitalizm. Fakty i iluzje. Od 2020 roku współpracuje z portalem BANK.pl.