Kolekcjonerstwo: Od Mieszka i Dąbrówki po Bolka i Lolka

Mieczysław T. Starkowski

Za początek tej dziedziny numizmatyki w naszym kraju przyjmuje się powszechnie rok 1966. Narodowy Bank Polski wydał monetę o nominale 100 złotych z motywem Mieszka i Dąbrówki. Wiązało się to z 1000-leciem chrztu Polski (o czym jednak ówczesne władze starały się nie wspominać) oraz Państwa Polskiego.

Był to pieniądz srebrny, traktowany wtedy jako moneta powszechnego obiegu. Oczywiście natychmiast została wychwycona przez kolekcjonerów. Była to moneta próby 900, czyli bliskiej tej, którą stosuje się obecnie (925). Jej nakład wynosił 198 tys. egzemplarzy. Jest więc wyjątkowym rarytasem – również dlatego, że emisje były wtedy niezwykle rzadkie.

– Początkującym kolekcjonerom (numizmatykom) warto uzmysłowić, że moneta jest oficjalnym środkiem płatniczym emitowanym przez bank centralny danego państwa – zwraca uwagę Barbara Łabędź, naczelnik wydziału w Departamencie Emisyjno-Skarbcowym NBP. – Ma zatem wybitą wartość nominalną w walucie tego państwa. I tym się różni od innych numizmatów, między innymi medali.

Mniej więcej w połowie lat 70. monet kolekcjonerskich było już trochę więcej: od kilku do kilkunastu tematów rocznie. A w nowej rzeczywistości możemy wręcz mówić o ich wysypie. Większość emisji obejmuje dziś zarówno monetę srebrną, jak i złotą. Zdarza się kilka typów monet przy jednym temacie jednocześnie. Bywają też – niezwykle cenione – serie uzupełniane co roku. Nie ma żadnej reguły. Wszystko zależy od wyczucia emitenta (fachowców ze wspomnianego Departamentu Emisyjno- Skarbcowego), czyli tematu, nakładu, wizerunku.

– Kolekcjonerzy przeważnie specjalizują się w określonych tematach – przekonuje Zbigniew Nestorowicz, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Numizmatycznego. – W tej pasji najważniejsza jest wiedza. Monety są między innymi pretekstem do poznawania naszych dziejów. Nie chodzi przecież o wkładanie monet do klasera. Numizmatyka jest nauką pomocniczą historii.

Bywają emisje wyjątkowe ze względu na kształt. Niewątpliwie można do nich zaliczyć na przykład monetę w kształcie wachlarza wydaną w związku z wystawą Expo 2005 w Aichi w Japonii. Zdarzają się prostokątne: serie Malarze XIX i XX wieku, Jazda polska, Historia muzyki rozrywkowej, zaś w kształcie elipsy – Wielkie bitwy. Kolekcjonerów zadziwiła moneta z dziurką na 10. rocznicę Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy. Ale prawdziwą osobliwością stała się w tym roku pierwsza na świecie moneta w kształcie serca – tym razem na 20-lecie WOŚP.

– Kolekcjonerzy patrzą na monety od strony estetycznej – twierdzi Zbi- gniew Nestorowicz. – W naszym kraju są one projektowane przez wybitnych artystów, a bite przez producenta, który ma wielkie możliwości techniczne.