Jak długo to wciąż tymczasowo?

Obecna sytuacja nie pozostawia już żadnych wątpliwości – zapowiadany tymczasowy charakter zakłócenia łańcuchów dostaw z Bliskiego Wschodu, dawno przestał być tymczasowy. Z przeprowadzonego przez Światowe Forum Ekonomiczne wśród czołowych ekonomistów badania wynika, iż wpływ zamknięcia Cieśniny Ormuz na światową gospodarkę już teraz znacznie przewyższa skutki zawirowań celnych z 2025 r. Jeśli sytuacja pozostanie bez zmian, oczekuje się, że wpływ na światową gospodarkę zbliży się do poziomów obserwowanych ostatnio podczas pandemii COVID-19 – wskazują jego autorzy.

Obawy te odzwierciedlają wskazania ekonomistów, którzy aż w 89% prognozują osłabienie globalnego wzrostu gospodarczego w ciągu najbliższych 12 miesięcy. Konflikt na Bliskim Wschodzie zniweczył ostrożny optymizm z początku roku, a niedobory paliwa, nawozów i innych niezbędnych towarów odbijają się na całej globalnej gospodarce – podkreślają. Jednocześnie większość respondentów (58%) nie zgadza się ze stwierdzeniem, iż w ciągu najbliższych 12 miesięcy czeka nas globalna recesja. Choć dostosowanie łańcuchów dostaw i przebudowa systemów energetycznych zajmie trochę czasu, w dłuższej perspektywie może to pozytywnie wpłynąć na odporność – przekonują autorzy raportu.

Geopolityczne napięcia i pogłębiająca się fragmentacja ekonomiczna nie wpływają pozytywnie także na perspektywy inwestycyjne. Rządy kolejnych państw nie zamierzają ograniczać się wyłącznie do roli obserwatorów i stabilizatorów rynku, ale coraz częściej sięgają po instrumenty polityki przemysłowej, co z kolei dokłada kolejną cegiełkę do budowy światowego izolacjonizmu.

Interwencje lekiem na całe zło

Liczne sytuacje kryzysowe ostatnich lat zbudowały przekonanie, że polityka protekcjonizmu jest niezbędna, aby tworzyć krajową i regionalną niezależność. Problem w tym, że jak wskazują eksperci Międzynarodowego Funduszu Walutowego, wyniki wdrażanych regulacji są zróżnicowane. Analiza na poziomie produktów pokazuje, że polityka przemysłowa zazwyczaj poprawia konkurencyjność sektorów objętych programem, ale efekty są krótkotrwałe. Dodatkowo wzrost ten obserwuje się głównie w sektorach, które już wcześniej były konkurencyjne – wskazują analitycy. Dodają przy tym, iż dotacje przyznawane na poziomie przedsiębiorstw zwiększają wysokość inwestycji kapitałowych, jednak ich wpływ na wydajność i produkcję szybko słabnie.

Pozytywne skutki interwencjonizmu znacznie częściej można obserwować, jeśli jest on związany ze wzmacnianiem odporności na zmiany klimatyczne czy budową trwałych łańcuchów dostaw. Polityka wspierająca transformację ekologiczną przynosi silniejszy i trwalszy wzrost konkurencyjności – przekonują.

Eksperci zauważają jednak, iż największe korzyści przynoszą szerokie reformy obejmujące całą gospodarkę. Reformy strukturalne przynoszą korzyści wszystkim sektorom, ograniczając ryzyko faworyzowania wybranych podmiotów. […] Dodatkowo reformy finansowe pomagają zwłaszcza branżom borykającym się z ograniczeniami kredytowymi – zaznaczają.

Według MFW osiągnięcie zamierzonych celów interwencji państwowych jest znacznie trudniejsze niż mogłaby sugerować popularność tych działań w sferze politycznej. Ponadto ...