Adaptacja gospodarki do zmian klimatu wciąż wyzwaniem dla banków

Autorami raportu są dr hab. Joanna Krasodomska, profesor Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie oraz jego pracownicy dr Krzysztof Kil i dr Monika Sady. Powstał on na zlecenie Warszawskiego Instytutu Bankowości we współpracy z Ministerstwem Klimatu i Środowiska. Banki – zgodnie z unijnym prawem – po raz pierwszy opublikowały oświadczenia dotyczące zrównoważonego rozwoju (ESG) w raportach za 2024 r. Dało to okazję do przeprowadzenia badań, w jaki sposób uwzględniają ryzyka klimatyczne i czy wystarczająco skutecznie wspierają transformację prowadzoną przez ich klientów.

Raport powstał, żeby zidentyfikować wpływ ryzyka klimatycznego na sektor bankowy. Ryzyko klimatyczne jest wielowymiarowe, a w związku z tym kluczowe dla stabilności sektora bankowego. Wpływa na wszystkie pozostałe obszary ryzyka, a równocześnie otwiera przed bankami nowe obszary biznesowe i stwarza nowe szanse.

Ryzyka, wyzwania i obowiązki

Autorzy omówili różne aspekty ryzyka fizycznego związanego ze zmianami klimatycznymi oraz ryzyka tranzycji, będącego wynikiem adaptacji gospodarki do zmian klimatycznych. W obliczu coraz bardziej intensywnych zmian podmioty gospodarcze zabierają się do budowania własnej odporności. Ten proces wymaga finansowania. I tu pojawia się ogromna rola banków.

Ryzyka klimatyczne to dla sektora także nowe obowiązki sprawozdawcze. Unijne prawo, w tym Corporate Sustainability ­Reporting Directive (CSRD), wprowadziło obowiązek stosowania dwunastu europejskich standardów raportowania, tzw. European Sustainability Reporting Standards (ESRS). Pięć z nich dotyczy zmian klimatu. Pierwsze obowiązkowe ujawnienia zgodnie z ESRS zostały opublikowane w 2025 r. za rok 2024. Choć w regulacjach spodziewane są zmiany w związku z unijną inicjatywą „Omnibus”, adaptacja do zmian klimatu jest jednym z sześciu celów środowiskowych, które muszą być uwzględniane przez przedsiębiorstwa przy ocenie, czy ich działalność kwalifikuje się jako zrównoważona.

Abstrahując od ewentualnych zmian w zakresie ujawnień, przeprowadzone na rzecz raportu badanie oświadczeń banków pozwoliło ustalić, w jaki sposób instytucje te włączają aspekty klimatyczne do strategii operacyjnych oraz procesów zarządzania ryzykiem. Autorzy poddali analizie raporty roczne wszystkich uniwersalnych banków komercyjnych oraz banków zrzeszających – BPS i SGB-Banku, zwracając przy tym uwagę na informacje dotyczące adekwatności kapitałowej. Dzięki temu ustalili, jakie typy ryzyka klimatycznego rozpoznają banki jako istotne i jak tymi ryzykami zarządzają. W jaki sposób analizują ryzyko klimatyczne, z jakich narzędzi oraz źródeł informacji korzystają, w jaki sposób ryzyko mierzą i jakie w związku z tym podejmują decyzje.

Czy banki czerpią korzyści z uwzględnienia ryzyka klimatycznego? Autorzy zidentyfikowali mechanizmy finansowania oferowane przez banki i ocenili, jak mogą one wspierać projekty inwestycji adaptacyjnych pozwalających podmiotom gospodarczym na zmniejszanie ryzyka klimatycznego, a także jak banki widzą perspektywy i warunki rozwoju oferowanych produktów.

Przeprowadzili wywiady z osobami odpowiedzialnymi za zarządzanie ryzykiem klimatycznym i za kwestie ESG w bankach. Dzięki nim poznali przebieg procesów decyzyjnych związanych z problemem zmian klimatu. Raport zawiera także rekomendacje dotyczące banków, regulatorów oraz instytucji publicznych. Zdaniem autorów wdrożenie rekomendacji sprzyjałoby zwiększeniu odporności sektora finansowego oraz całej gospodarki na potęgujące się wyzwania klimatyczne.

Nowa kategoria

Przypomnijmy, jak definiowane jest ryzyko klimatyczne. To możliwość wystąpienia niekorzystnych konsekwencji dla ludzi i środowiska spowodowanych zmianami klimatu. Konsekwencje te mogą dotyczyć życia i zdrowia ludzi, ich źródeł utrzymania, zasobów, konsumpcji, inwestycji gospodarczych, infrastruktury, świadczenia usług, a także całych ekosystemów biologicznych, kulturowych i społecznych. Fizyczne ryzyko klimatyczne nasila się z częstotliwością i intensywnością niekorzystnych zjawisk – susz, powodzi, burz, gradobicia, huraganów, trzęsień ziemi. Wzmaga napięcia ekonomiczne, społeczne i polityczne.

Ryzyko ekstremalnych zdarzeń pogodowych jest jednym z najważniejszych ryzyk ostatnich lat. Zajmuje w rankingu World Economic Forum drugie miejsce w perspektywie najbliższych dwóch lat i pierwsze miejsce w perspektywie 10-letniej. Co ważne, ekstremalne zjawiska pogodowe nie tylko generują kluczowe ryzyka, ale także mogą uszczuplić dostępne zasoby niezbędne dla adaptacji do zmian klimatu.

Dla banków ryzyko klimatyczne jest nową ...