Wieści z Brukseli: Parlament Europejski odrzucił główny projekt Strategii Inwestycji Detalicznych (RIS)
Wynik głosowania jest istotnym sygnałem sprzeciwu wobec proponowanych rozwiązań, których kształt od początku budził poważne zastrzeżenia polskiego sektora bankowego i ubezpieczeniowego.
Na uwagę zasługuje postawa polskich europosłów. Zdecydowana większość przedstawicieli Polski, reprezentujących praktycznie wszystkie grupy polityczne w Parlamencie Europejskim, opowiedziała się przeciwko projektowi.
Jest to zgodne z postulatami zgłaszanymi przez Związek Banków Polskich w toku prac legislacyjnych nad pakietem RIS, wskazującymi na potrzebę ochrony specyfiki krajowego rynku finansowego, proporcjonalności regulacyjnej oraz unikania nadmiernych obciążeń dla banków, ubezpieczycieli i pośredników finansowych.
Jeszcze 11 listopada ’26, w przeddzień głosowania, Związek Banków Polskich wspólnie z Polską Izbą Ubezpieczeń (PIU) skierował do polskich posłów do Parlamentu Europejskiego apel o odrzucenie projektu.
Organizacje podkreśliły, że popierają cele związane ze zwiększeniem ochrony konsumentów i rozwojem inwestycji detalicznych, jednak ostateczny kompromis legislacyjny zawiera rozwiązania nieproporcjonalne, które mogą szczególnie negatywnie wpłynąć na polski rynek bankowy i ubezpieczeniowy.
Wspólny apel ubezpieczycieli i banków
W apelu ZBP i PIU wskazały na kilka zasadniczych problemów związanych z projektem. Pierwszym z nich były nowe wymogi dotyczące Value for Money, które mogłyby prowadzić do nieuzasadnionej presji cenowej na produkty finansowe.
Organizacje zwracały uwagę, że unijne benchmarki nadzorcze i metodologia grupowania porównawczego produktów mogą nie uwzględniać specyfiki poszczególnych rynków krajowych. W przypadku Polski szczególne znaczenie ma również fakt, że instytucje finansowe ponoszą dodatkowe obciążenia fiskalne, w tym podatek od aktywów.
Istotne zastrzeżenia dotyczyły także nowego testu zachęt (inducement test). Zdaniem ZBP i PIU, mimo rezygnacji z formalnego zakazu prowizji, proponowany sześciopunktowy test oraz przewidziane przepisy wykonawcze mogłyby w praktyce doprowadzić do ograniczenia dotychczasowych modeli wynagradzania pośredników.
Stanowiłoby to szczególne zagrożenie dla polskiego rynku, na którym istotną rolę odgrywają agenci wyłączni, multiagenci oraz bancassurance. W konsekwencji mogłoby to osłabić rentowność tych kanałów dystrybucji i ograniczyć konsumentom dostęp do produktów ubezpieczeniowych oraz inwestycyjnych.
Overlapping regulacyjny głównym problemem
Kolejnym problemem było dublowanie obowiązujących już regulacji krajowych i związany z tym wzrost kosztów działalności. Polski rynek podlega bowiem przepisom ustawy o dystrybucji ubezpieczeń oraz rekomendacjom KNF, w tym nowym wymogom dotyczącym wartości produktów, wynagradzania pośredników i konfliktów interesów, przyjętym w czerwcu 2026 r. Dodatkowe obowiązki wynikające z RIS oznaczałyby konieczność ponoszenia kolejnych kosztów organizacyjnych i finansowych.
Obie organizacje zwracały również uwagę na skalę niepewności regulacyjnej. Pakiet przewidywał ponad 20 delegacji do opracowania przepisów wykonawczych, co oznaczało, że instytucje finansowe miałyby wdrażać daleko idące obowiązki bez możliwości pełnej oceny ich ostatecznego kształtu i ekonomicznych konsekwencji.
W ocenie ZBP i PIU proponowane rozwiązania mogły ponadto pozostawać w sprzeczności z celami Unii Oszczędności i Inwestycji (SIU), zamiast wspierać konkurencyjność i mobilizację oszczędności pochłaniając zasoby, które banki i ubezpieczyciele mogliby przeznaczyć na innowacje i długoterminowe inwestycje.
Odrzucenie głównego projektu, ale przyjęcie zmian dotyczących KID
Warto podkreślić, że głosowanie 12 listopada 2026 roku dotyczyło dwóch odrębnych elementów pakietu legislacyjnego RIS.
Parlament przyjął projekt nowelizacji rozporządzenia PRIIPs dotyczący dokumentów zawierających kluczowe informacje (Key Information Documents – KID).
Odrzucił natomiast główny projekt pakietu, obejmujący najistotniejsze zmiany w ramach regulacyjnych dotyczących inwestycji detalicznych, w tym rozwiązania odnoszące się do dystrybucji produktów finansowych, Value for Money i zachęt.
Pakiet RIS składał się właśnie z nowelizacji rozporządzenia PRIIPs oraz dyrektywy zmieniającej szereg regulacji dotyczących rynku finansowego i ubezpieczeniowego.
Jakie będą dalsze losy projektu?
Skutki dzisiejszego głosowania należy rozpatrywać w świetle art. 60 Regulaminu Parlamentu Europejskiego, dotyczącego głosowania na posiedzeniu plenarnym w pierwszym czytaniu. Zgodnie z tym przepisem Parlament może zatwierdzić, zmienić lub odrzucić projekt aktu ustawodawczego.
W przypadku przyjęcia wniosku o odrzucenie projektu przewodniczący Parlamentu zwraca się do instytucji, od której pochodzi projekt, o jego wycofanie. Jeżeli Komisja Europejska zdecyduje się wycofać swoją propozycję, procedura legislacyjna zostaje zakończona.
Jeżeli jednak Komisja nie wycofa projektu, przewodniczący ogłasza zakończenie pierwszego czytania w Parlamencie. Wyjątkiem jest sytuacja, w której Parlament zdecyduje o odesłaniu sprawy do właściwej komisji w celu ponownego rozpatrzenia.
Oznacza to, że dzisiejsze głosowanie stanowi poważną przeszkodę dla dalszego procedowania głównej części pakietu RIS w dotychczasowym kształcie, choć samo w sobie nie przesądza jeszcze o formalnym zakończeniu całej procedury.
Oczekiwanie rynku polskiego
W świetle skali sprzeciwu w Parlamencie Europejskim, stanowiska polskiego sektora bankowego i ubezpieczeniowego oraz zastrzeżeń zgłaszanych przez uczestników rynku, oczekiwanym rozwiązaniem byłoby wycofanie projektu przez Komisję Europejską.
Również dlatego, że motywacje poszczególnych grup politycznych w PE głosujących przeciwko były zgoła odmienne. Lewicowe partie głosowały przeciw, bo uważały, że pakiet niewystarczająco podnosi poziom ochrony konsumenta usług finansowych, podczas gdy centrowe i prawicowe uznały, że przepisy zbyt rygorystycznie podchodzą do zagadnienia, nakładając nadmierne wymogi na dostawców usług finansowych.
Tak duże kontrowersje wokół proponowanych regulacji powinny skłonić Komisję do ponownej oceny ich zasadności i proporcjonalności.
W szczególności trudno uzasadnić utrzymywanie rozwiązań, które zamiast wspierać rozwój inwestycji detalicznych i konkurencyjność europejskiego rynku finansowego, mogą generować dodatkowe koszty, ograniczać dostępność produktów i utrudniać realizację celów Unii Oszczędności i Inwestycji.
Piotr Gałązka – doktor nauk prawnych, adwokat, ekspert ds. Unii Europejskiej. Pełni funkcję dyrektora Przedstawicielstwa Związku Banków Polskich w Brukseli, gdzie odpowiada za monitorowanie prac legislacyjnych UE. Absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego oraz Szkoły Prawa Brytyjskiego i Unii Europejskiej University of Cambridge i Uniwersytetu Warszawskiego. sekretarz Sądu Polubownego (Arbitrażowego) przy Związku Banków Polskich. Członek Komitetu Prawnego Europejskiej Federacji Bankowej. Członek Rady Interesariuszy Centrum Europejskiego Uniwersytetu Warszawskiego.
